اصطلاحات و ضوابط دامپروری:
اصطلاحات و ضوابط دامپروری:
آغل:محل توقف ونگهداري وپرورش گوسفندوبز،آغل ناميده مي شود.
آميخته گري:به روش اختلاط دوياچندنژادمختلف دام جهت افزايش توليدوبهره وري آميخته گري اطلاق مي گردد.
اصطبل:جايگاه نگهداري وپرورش گاو،گاوميش،تك سميهاوشتراصطبل ناميده مي شود.
اطاق منجمد:اطاقي كه داراي برودت بين 20تا25درجه سانتي گرادزيرصفربوده ودرآن گوشتهاي منجمد،درمدت استاندارد، نگهداري گردداطاق منجمدناميده مي شود.
بافت روستايي:روستاهاوحوالي آن كه،كه داراي سنتهاي توليدي وروابط اجتماعي خاص خودهستندوعمدتا"،متكي برتوليدات كشاورزي باشند بافت روستايي ناميده مي شود.
پروانه:مجوزي است كه ازسوي وزارت جهادكشاورزي به منظوراحداث يابهره برداري واحدهاي دامپروري وپرورش انواع دام ياكارخانجات وكارگاههاي موضوع اين كتاب،توسط سازمان جهادکشاورزی دراستانهاي كشورصادروتنهامجوزمعتبربراي ارائه خدمات وتسهيلات توسط كليه دستگاهها مي باشد.
- ((پروانه بهره برداري)) ،پروانه اي است كه،متعاقب پروانه تاسيس به منظورشروع فعاليت وبهره برداري دامداري،كارخانه وكارگاه ،پس ازتكميل تاسيسات وتجهيزماشين آلات صادرمي شود.
-((پروانه تاسيس))،پروانه اي است كه به منظوراحداث يك واحددامداري،كارخانه وكارگاه تازه تاسيس صادرمي گردد.
پرواربندي:روشي ازبهره برداري دامداري است،كه درآن،دامهاي مستعدرشد(بره،گوساله)براي دوره مشخصي به منظورافزايش وزن وتوليدگوشت باتغذيه فشرده ودستي نگهداري مي شوند.
پست يادفترخدمات دامپروري:واحدي است كه به منظور ارائه خدمات مشاوره اي درزمينه مديريت،پرورش ،توليد،اصلاح نژاد تغذيه وجايگاه انواع دام وهمچنين انجام عمليات تلقيح مصنوعي،ركوردشيري وثبت مشخصات وديگرخدمات موردلزوم دامپروري توسط كارشناسان دامپروري تاسيس مي گردد.
پست دامپزشكي:واحدي است كه درداخل دامداريهاي مجتمع ياميادين دام وهمچنين،مجتمع هاي دامپروري ودامداريهابمنظور اجراي عمليات دامپزشكي وپيشگيري ودرمان دامهابه كار رود،پست دامپزشكي ناميده مي شود.
تركيب گله:متوسط نسبت درصدمطلوب گروههاي سني وجنسي مختلف تشكيل دهنده گله،تركيب گله ناميده مي شود. مثلادريك گله داشتي گوسفنددرفصول بعداززايش،تركيب گله به طورمتوسط شامل 50درصدميش مادر،36درصدبره نر وماده،12درصدبره ميش (ماده يك تايك ونيم سال)و2درصدقوچ است.همچنين،دريك گله درفصول مختلف ،تركيب گله به طورمتوسط 49درصدگاومادر مولد،5/34درصدگوساله نروماده،5/15درصدتليسه و1درصدگاونرتخمي است.
جايگاه:هرنوع محل نگهداري دام،اعم ازمسقف ياغيرمسقف،جايگاه ناميده مي شود.
جدول فواصل:جدولي است كه،ضميمه كتاب دامپروري است وفاصله مجازمحدوده تاسيساتي دامداري ياكارخانه وكارگاه با محدوده تاسيساتي واحدهاي مشابه وغيرمشابه وهمچنين ،عوارض تاسيساتي،عوارض طبيعي ومناطق مسكوني درآن ذكرشده است.
حريم روستا:به محدوده اطراف هرروستا،كه براساس عرف وفرهنگ روستائيان،جهت نيازهاي زيستي وچراگاه دام وسايرچهارپايان وعبورومرورمورداستفاده قرارگيردحريم روستااطلاق مي شود.
حيوانات پوستي،پشمي،كركي:به حيواناتي كه اهميت اقتصادي پرورش آنها بيشترمتكي به توليدات پوست،پشم وكرك باشد، اطلاق مي گردد.
دام:دام به حيوانات اهلي،انواع طيوروآبزيان،زنبورعسل،كرم ابريشم،حيوانات آزمايشگاهي وحيوانات باغ وحش،كه براي پرورش ونگهداري قابليت داشته باشند،دام اطلاق مي شود.
دام آميخته:به نتايج حاصل ازاختلاط دوياچندنژادمختلف،به منظورافزايش توليدبهره وري،دام اطلاق مي شود.
دام اصيل:به نژادخالص يك نوع دام باصفات كمي وكيفي مشخص وبرتروبه منظور بهره برداري خاص،دام اصيل گفته مي شود.
دام داشتي:گله اي راكه معمولا"به منظورتكثيروتوليد مثل نگهداري مي گرددودراين شيوه بهره برداري همواره وبه طورمتناوب دامهاي جوان جايگزين دامهاي وازده وحذفي مي شوند،دام داشتي مي گويند.
دام مادرمولد:دام زاينده يك گله،دام مادرمولدناميده مي شود.معمولا"درگله هاي داشتي گاووگوسفند،جمعيت هاي مولد حدودنصف جمعيت كل گله راتشكيل مي دهد.
دامپرور:به شخصي كه بااستفاده از روشهاي علمي وفني دامپروري اقدام به پرورش وانواع دام بنمايداطلاق مي گردد.
دامپروري:به علم رورش ونگهداري دام درزمينه هاي ابزاروتكنولوژي،مديريت،تغذيه واصلاح نژادكه درجهت دستيابي به عملكردهاي مطلوب توليدي اعمال مي شود،دامپروري گويند.
دامپزشكي:علم شناخت بيماريهاي دام جهت پيشگيري،مبارزه،كنترل،ريشه كني ودرمان اين بيماريها،براي جلوگيري ازضايعات وارده به توليدات دامي وتوسعه بهداشت درجامعه رادامپزشكي مي گويند.
دامدار:به شخصي كه به پرورش ونگهداري يك ياچندنوع دام اشتغال داشته باشد،دامدارگفته مي شود.
دامداري:به محل پرورش يانگهداري انواع دام،به منظورانواع بهره برداري،پرورش وتوليد،اصلاح نژاد،دامداري گفته مي شود.
دامداري صنعتي:نگهداري وپرورش يكي ازانواع دام را،بااستفاده ازشيوه هاي متداول وپيشرفته علم دامپروري وبارعابت اصول مديريت، درزمينه پرورش،تغذيه،بهداشت واصلاح نژادرادامداري صنعتي مي گويند.
دامداريهاي مجتمع(مجموعه دامدايها):به تعدادي دامداري كه درآنهايك نوع دام باشيوه بهره برداري واحد،توسط يك شركت متشكل ازچنددامدارودرواحدهاي مجزانگهداري مي شوندومعمولا"درجوارهم مجموعه واحدي راتشكيل مي دهند،دامداريهاي مجتمع مي گويند.
روستا:به محل محدودومشخص وخارج ازبافت شهري اطلاق مي گردد،كه حداقل داراي 20خانوارساكن باشدودرآن، فعاليتهاي كشاورزي ودامپروري وبعضا"صنعتي،به صورت متمركزياپراكنده انجام مي شود.
شاخص پرورش:مشخصات يك واحددامداري كه درآن:نوع،نژادوروش بهره برداري درپروانه هاي صادره آن واحد مشخص مي گردد،شاخص پرورش ناميده مي شود.
شاخص توليد:مشخصات يك كارخانه ياكارخانه كه نوع وشيوه بهره برداري آن درپروانه صادره مشخص مي گردد، شاخص توليدناميده مي شود.
صنايع بزرگ:به واحدهاي صنعتي مانند توليد سيمان وگچ وكوره هاي آجرپزي كه باسوخت مازوت كارمي كنند ونيزبه واحدهاي چرم سازي ونظايرآنها،كه داراي ضايعاتي هستندوبرحيات دام تاثيرسوءدارند،صنايع بزرگ گفته مي شود.
صنايع كوچك:به واحدهاي صنعتي متفرقه،ازقبيل:سنگبري وموزائيك سازي ونظايرآنها،كه به هرصورت داراي ضايعاتي هستند،صنايع كوچك گفته مي شود.
صنايع متوسط:واحدهاي صنعتي نظير:كارخانه چوب بري،ريسندگي،بافندگي،كوره هاي آجرپزي گازسوزوغيره را،كه ضايعات آنهاتاثيرسوءبرحيات دام ندارد،صنايع متوسط مي نامند.
ضوابط نظام:اصول وضوابطي است،كه دراين كتاب براي،نظام دامپروري تعريف شده است.
طرح مرتعداري:برنامه مدوني كه براساس آن،كليه اقدامهاي لازم درموردحفظ،احياء،توسعه وبهره برداري صحيح مراتع،به منظورداشتن توليدات مستمرمرتعي وبرحسب زمان،مكان،نوع وميزان برداشت صورت گيرد،طرح مرتعداري ناميده مي شود.
ظرفيت مجاز:ظرفيتي است كه براساس استانداردهاي تراكم گله درواحدسطح ومتناسب باسطح زيربنادرپروانه قيد مي گردد.
ظرفيت بالفعل:به تعداددام ياطيودموجوددرواحدهاي پرورش دام وطيور،كه ممكن است كمتريابيشترازظرفيت مجازباشد، ظرفيت بالفعل مي گويند.
ظرفيت بالقوه:درخصوص واحدهاي پرورش دام وطيور،حداكثرظرفيت جايگاه(براساس مباني اعلام شده در((نظام)) ) ودرشرايط عشايري ظرفيت قيدشده درپروانه چرا،ظرفيت بالقوه يك واحددامداري ناميده مي شود.
عوارض تاسيساتي:محدوده حريم فرودگاهها،جاده ها،راه آهن،واحدهاي صنعتي،شبكه هاي اصلي انتقال آب وبرق وموادنفتي درجدول فواصل،عوارض تاسيساتي خوانده مي شود.
عوارض طبيعي:عوارضي چون:رودخانه،دريا،كوه،تپه،جنگل وغيره كه بعضي از آنها درجدول فواصل قيد شده است، عوارض طبيعي خوانده مي شوند.
كارخانه:واحدهايي كه به منظورجوجه كشي،تهيه فرآورده هاي لبني، خوراك دام وطيوريامواداوليه،ساخت آنها احداث گرديده يامي گردند،دراين كتاب،كارخانه ناميده مي شوند.
كشتارگاه:به كارگاههايي اطلاق مي گردد كه درآن عمل كشتار قطعه بندي وبسته بندي انبوه دام ياطيورصورت مي گيرد.
كشتارگاه سنتي:كشتارگاه سنتي به محلي گفته مي شودكه بدون رعايت اصول فني وبهداشتي انواع دام وطيور درآن كشتارمي شود.
كشتارگاه صنعتي: به كشتارگاهي گفته مي شود،كه كليه تاسيسات وماشين آلات مربوط به عمليات كشتار،قطعه بندي،بسته بندي،تونل انجماد،سردخانه،تبديل ضايعات،تصفيه ضايعات ،تصفيه فاضلاب و....بارعايت كليه اصول فني وبهداشتي احداث شده باشد.
كشتارگاه نيمه صنعتي:به كشتارگاهي اطلاق مي گرددكه ازنظراصول،مطابق بامعيارهاي فني وبهداشتي بوده،ولي قسمتي ازعمليات به علت فقدان برخي ازماشين آلات كشتار به صورت دستي انجام شود.
كل گله:مجموع تعداددام گله،شامل:كليه گروههاي سني وجنسي(جمع تركيب گله)،كل گله ناميده مي شود.
كميسيون استاني: تركيبي است از:
- رياست سازمان جهادسازندگي استان به عنوان رئيس كميسيون.
- معاونت اموردام جهادسازندگي استان به عنوان عضو.
- ورئيس شبكه دامپزشكي استان به عنوان عضومي باشدكه جهت رسيدگي به مسائل صدورپروانه دراستان تشكيل مي گردد، كميسيون استاني ناميده مي شود.
كميسيون مركزي:تركيبي است از:
- معاون وزيردراموردام يانماينده تام الاختيار ايشان به عنوان رئيس كميسيون.
- رئيس سازمان دامپزشكي يانماينده تام الاختيارايشان به عنوان عضو.
- مديركل نظارت بر بهداشت عمومي سازمان دامپزشكي به عنوان عضو.
- مديركل پرورش واصلاح نژاددام به عنوان عضو.
- مديركل پرورش واصلاح نژادطيوروزنبورعسل كه به منظوررسيدگي به مسائل صدورپروانه درسطح كشوردرمحل معاونت اموردام تشكيل مي گردد،كميسيون مركزي اطلاق مي گردد.
مجتمع دامپروري:به محلي كه در آن يك ياچند دامداري صنعتي به همراه يك ياچند كارخانه وخدمات موردنيازفني ورفاهي وجودداشته باشد،مجتمع دامپروري گويند.
مجوزبهداشتي:مجوزي كه به منظوررعايت مسائل بهداشتي وقرنطينه اي بهره برداري ازكارخانجات وكارگاههاي موضوع اين نظام كه مجوزآنها راوزارت صنايع ياديگردستگاههاصادرمي نمايند،توسط سازمان دامپزشكي صادر مي شود.
محدوده شهر:محدوده اي كه دراطراف شهرها توسط شهرداريها مشخص واعلام مي گردد،محدوده شهرناميده مي شود.
مديرفني توليد:كارشناس دامپروري است كه مسئوليت امورفني توليد واحدهاي دامپروري وياكارخانجات وابسته رابه عهده داردودرقبال دارنده پروانه وارگانهاي ذيربط مسئول مي باشد.
مديرفني بهداشت: كارشناس دامپروري است كه مسئوليت اموربهداشتي واحدهاي دامپروري وكارخانجات مربوطه را عهده داربوده ودرقبال دارنده پروانه وارگانهاي ذيربط مسئول مي باشد.
مرتع:مرتع زميني است كه حداقل مدتي ازسال پوششي ازگياهان خودرويادست كاشت باشد وعرفا"نيز،مرتع شناخته شود.
مناطق مسكوني: شهرها،شهركها وروستاهاكه به نحوي ازانحاءداراي جمعيت وسكنه هستند،درجدول فواصل،مناطق مسكوني خوانده مي شوند.
ميدان دام كشتاري: محلي كه دامهاي قابل كشتار،موقتا"درآن نگهداري شود،ميدان دام كشتاري ناميده مي شود.
ميدان عرضه دام:محلي كه توليدكنندگان دام،دامهاي خودراجهت فروش درآنجا عرضه مي نمايند،ميدان عرضه دام خوانده مي شود.
نحوه بهره برداري: روش توليديانگهداري دام ياطيور،دريك واحد دامداري،كارخانه وكارگاه راكه درآن شيوه بهره برداري دام يانوع توليدات كارخانه وكارگاه مشخص مي شود،شيوه يانحوه بهره برداري مي نامند.
نظارت بهداشتي:به كليه اقدامات نظارتي كه سازمان دامپزشكي براساس وظيفه انجام مي دهدنظارت بهداشتي مي گويند.
نظام دامپروري:به مجموعه اعمال وضوابط اجتماعي،فني،اقتصادي وبهداشتي كه درجهت نگهداري،پرورش،اصلاح نژاد وبهره وري انواع دام وبكارگيري صنايع وابسته ودرنهايت عرضه محصولات سالم وتامين نهاده ها وارتباط دامداران بايكديگر وباسايربخشهاي اقتصادي،اجتماعي ودستگاههاي ذيربط دولتي اعمال مي شود،نظام دامپروري مي گويند.
نقشه الگوئي: نقشه نمونه اي كه جهت احداث بعضي ازدامداريها وكارخانجات،براساس اصول فني وعلمي تهيه شده است، نقشه الگوئي خوانده مي شود.
نقشه تيپ: نقشه يكنواختي كه جهت احدث انواع دامداري باظرفيتهاي گوناگون وبراي اقاليم چهارگانه مختلف وبراساس اصول فني وعلمي تهيه شده است،تيپ نقشه خوانده مي شود.
واحدتوام: واحدهائي كه درآنهاپرورش ونگهداري يك نوع دام بادوياچندروش بهره برداري به همراه يك ياچندكارخانه مربوط صورت گيرد،واحدتوام ناميده مي شود.
واحدزنجيره اي: واحدهائي كه درآنها كليه مراحل توليد،ازتهيه وتبديل موادخام اوليه خوراك تاعرضه محصول به بازار مصرف صورت گيرد،واحدزنجيره اي ناميده مي شود.
واحدعلوفه اي: ارزش غذايي يك كيلوگرم جوراواحدعلوفه اي نامند، ارزش غذايي مواداوليه خوراك مي توانند، باواحد علوفه اي سنجيده شود.
www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com