کشـــــــــــت زعــــــــــفران

آب و هوای مناسب زعفران:

زعفران گیاهی است نیمه گرمسیری و در نقاطی که دارای زمستانهای ملایم و تابستان گرم و خشک باشد بخوبی می روید

  مقاومت زعفران در مقابل سرما زیاد است و لیکن چون دوران رشد آن مصادف با پائیز و زمستان و اوایل بهار است طبعا در این ایم به هوای مناسب و معتدلی نیاز دارد. در دوره خواب یا استراحت گیاه (تابستان) بارندگی یا آبیاری برای آن مضر است بنابراین کشت و کار آن در مناطق گیلان و مازندران و مناطق گرم جنوب کشور معمول نیست. اراضی آفتاب گیر و بدون درخت که ضمنا در معرض بادهای سرد نیز نباشد برای رشد زعفران مناسب است. با این وجود در برخی از روستاهای بیرجند و قاین در زیر سایه بوته های زرشک و درختان بادام که در تابستان کمتر آبیاری می شوند کاشته می شود.

حداکثر دمای این گیاه بین 40 تا 35 درجه سانتی گراد و در ارتفاع بین 1300 تا 2300 متر از سطح دریا عملکرد خوبی را نشان داده است.

خاک مناسب پرورش زعفران:

از آنجاییکه پیاز زعفران مدت نسبتا زیادی (7 - 5 سال) در زمین می ماند. خاک زمین باید سبک یا ترکیبی از شن و رس باشد که پیاز بتواند در این مدت علاوه بر تامین مواد غذایی، در مقابل شرایط خاص منطقه ای نیز مقاومت نماید.

بنابراین جهت رشد و نمو مناسب گیاه و تولید محصول مرغوب و مطلوب زمین های حاصلخیز و زهکشی شده بدون درخت با خاک(لومی، لیمونی، رسی و شنی) و آهک دار که PH آن بین 7-8 باشد بر زمین های شور، فقیر و مرطوب، اسیدی ترجیح داد.

زعفران در زمین هائیکه دارای قلوه سنگ یا علف های هرز یا مواد آلی پوسیده نشده باشد محصول خوبی نمی دهد.

تهیه زمین:

در تهیه زمین به منظور کاشت زعفران لازم است توجه و دقت خاصی معمول شود ابتدا در فرصتهای مناسب در پائیز یا زمستان زمین مورد نظر را شخم عمیق می زنند درصورتیکه شرایط مناسب نبوده یا دسترسی به تراکتور مقدور نباشد می توان شخم را در پایان بهار یا اوایل تیرماه نیز انجام داد.

در تهیه زمین بطریق سنتی در اوایل بهار پس از قطع بارانهای بهاره زمین را با گاوآهن ایرانی شخم می زنند بعد از 15 - 10 روز مجددا به شخم زمین اقدام می کنند و اگر زمین دارای کلوخ باشد گاوآهن را باز کرده و کلوخ ها را با استفاده از ماله خرد می کنند بعد از دو یا سه هفته مجددا زمین را دوبار در جهات عمود بر هم شخم می زنند قبل از شخم سوم برای هر 100 متر مربع زمین 10 - 5 بار الاغ کود حیوانی پوسیده پخش می نمایند کشاورزان بخوبی دریآفتند که شخم های مکرر صرفنظر از تهیه بستر مناسب کشت زمین را تا حدودی از وجود علف های هرز پاک می سازند.

در این طریق زمین کرت بندی شده و طول و عرض کرتها را نسبت به شیب زمین و قدرت آب تعیین می کنند. معمولا عرض و طول کرتها در حد بین 4*10 تا 100*10 متر می باشد در زراعت مکانیزه زعفران زمین را در پاییز سال قبل از کشت با گاوآهن شخم عمیق می زنند در بهار پس از قطع بارانهای بهاری خاک را با انجام شخم متوسط ضمن سله شکنی از وجود علفهای هرز پاک می کنند در مرداد یا شهریور پس از پخش 40 -80 تن کود حیوانی و 200 کیلوگرم فسفات آمونیوم زمین را بصورت فارو در میاورند و برای کشت آماده می کنند. (البته متخصصین تغذیه ای توصیه می کنند که حدود 250 کیلوگرم سولفات پتاسیم نیز در این مرحله با خاک مخلوط گردد)

مراحل کشت و برداشت زعفران :

1ـ تهیه زمین :در تهیه زمین برأی کشت زعفران شرایط ذیل در نظر گرفته می شود .

       ×         زمین مرطوب انتخآب نگردد و سطح آب منطقه پایین باشد .

       ×         خاک زمین دو رگ باشد .

       ×         زمین زیر سایه درختان قرار نداشته باشد .

       ×         زمین باید دارای منابع ابی بوده . یعنی حقابه داشته و یا  بتواند از آب زیر زمینی استفاده کند .

       ×         زمین دارای ریگ یا سنگ ریزه نباشد .

       ×         زمین شآلی کار باید انتخآب نگردد.

       ×         زمین باید مواد عضوی داشته باشد .

       ×         غلضت ( PH ) خاک باید 7ـ8 باشد .

بخش دو م : نیازهای اقلیمی زعفران

از انجا که بستر اصلی فعالیتهای کشاورزی به ویژه عوامل محیطی سازنده ان تشکیل می دهد . تشخیص و تعیین هر کدام از عوامل موجود در مجموعه عوامل سازنده بستر فعالیتهای یاد ک اثرات مستقیم و یا غیر مستقیم جود را در شکل گیری فعالیتها وارد می کند بسیار ضروری است . ماهیت ترکیب محیط و پتانسیل ان مساعد بودن یا نا مساعد بودن محیط را برأی گیاه زعفران نشان می دهد .

کاربرد زعفران

زعفران موجب سهولت هضم می شود و به علت داشتن اسانس اثر محرک بر روی سلسله اعصآب دارد . از نظر درمانی دارای اثر مسکن بر روی اعصآب سطحی بدن است . زعفران اثر مسکن سرفه در برونشیست هاک مزمن دارد . از زعفران می توان جهت رفع بیخوابیهای منشا تحریکات مغزی ، حالات تشنجی و درد دندان استفاده به عمل اورد . از گذشته های دور از این گیاه به عنوان طعم دهنده و چاشنی مواد غذایی استفاده شده است .

زعفران دارای مواد زیادی است از جمله :  الف: اسانس ، که همان بوی خوش زعفران است .ب: کروسین یا ماده رنگی زعفران . ج: هتروزید تلخ ، که هضم غذا را در معده اسان می کند .

همین طور زعفران در درمان جوش و کرک وپیشگیری در بیماری طاعون ودر درمان افسردگی و  در نقاشی و رنگ رزی و ارایش کاربرد دارد و…

پس لازم است طرز تولید ان را یاد بگیریم .

روش تکثیر زعفران

تکثیر زعفران از طریق ایجاد پیازچه هایی که از پیاز مادر تولید می شود صورت می گرد . پیاز زعفران در ماههای تابستان به صورت غیر فعال و راکد در زمین باقی می ماند و رشد دوباره جود را در حدود پایان تابستان شروع می نماید . بر طبق گزارشات موجود چندین واریته شناخته شده در کشور های مختلف کشت می شود .

پیشینه تاریخی زعفران

زعفران از گیاه ان بومی ایران است که در سرزمین اصلی ان از زمان حکومت مادها در دامنه کوههای الوند در همدان و حوآلی ان بوده است . گفته می ود ایرانیان نخستین قومی بوده اند که در این گیاه ارزشمند را شناخته و به کشت و پرورش ان پرداخته اند . قدیمی ترین اثری از زعفران که در تاریخ مدون ایران به چشم می خورد اشاره ایست که اشیل نمایش نامه نویس سده های قبل از میلاد یونان به رنگ زعفران جورآب داریوش کبیر می نماید . به شواهد تاریخ در تمام دوره های هخامنشیان ، اشکامنیان ، ساسانیان زعفران در غرب فلات ایران کشت می شد و به مصرف می رسید . ولی با اغاز لشگر کشی اعرآب سفر تاریخی جود را اغاز کرد . نخست راهی اصفهان گردید و از انجا به قم و طبرستان رسید تا از 800 سال قبل که در شرق فلات ایران مامن امنی جست و به ان ظبیعت خشک و کم آب خو گرفت و به دست توانای مردمان ان سرزمین از نسل به نسل دیگر حفظ گردید و برأی امروز باقی ماند .

زعفران   saffron

زعفران گرانقیمت ترین ادویه در جهان است . زعفران همان کلاله و یا پرچم قرمز رنگ گیاه زعفران است ، که در حدود 130 عدد از 1 گرم می شود . در حال حاضر زعفران به وسیله دست تولید و اماده ارایه به بازار می گردد و این شاید یکی از دلایل بالا بودن قیمت ان در بین 2 تا 10 دلار برأی هر گرم باشد

عملیات به زراعی زعفران:

با توجه به اینکه اصلاح نبات زعفران از طرق به نژادی امکان پذیر نیست لذا برأی بازدهی بیشتر محصول و ارتقا کمی و کیفی ان باید به عوامل زیر متوصل شد :

1. زمین انتخآب شده برأی کاشت زعفران باید حاصلخیز بوده و غنی از مواد غذای و آلی باشد .

2. پیازهای درشت و سالم عاری از هر گونه بیماری و الودگی برأی کشت مزرعه انتخآب شود .

3. ردیف کاری به جای کپه کاری نتیجه بهتری می دهد و عملیات ماشینی را در داخل مزرعه سهل و اسان می کند .

4. از پیاز های خشک کن و محافظت شده در شرایط خشک و خنک و تهویه شده استفاده شود .

5.  در هنگام استراحت تابستانی گیاه زعفران از ابیاری ان خودداری شود .

6. در عمق کاشت پیاز ها دقت شود که در مناطق سرد سیر 15 ـ 20 سانتی متر و در مناطق معتدل 10 ـ 15 سانتیمتر کمتر نباشد .

7. حتی الامکان در موقع خوآب تابستانه با علف های هرز مبارزه شود .

8. چون هر ساله پیازها به سطح خاک نزدیکتر می شوند افزودن لایه ای معادل 2 ـ 3 سانت متر از کود و خاک و خاک ستر سبب حفاظت بیشتر پیازها از تنش های محیطی شده و در عین حال مواد مغذی بیشتری به گیاه می رسد .

9. به هنگام تهیه زمین از اضافه کردن کود های حیوانی به همراه کود های شیمیایی لازم که قبلا به مقدار و زمان مصرف ان اشاره شده مایقه ای نشود .

10.       پس از ابیاری سله شکنی زمین ضرورت کامل دارد تا گلها به اسانی بتوانند از خاک بیرون ایند منتهی باید دقت کرد که عمق سله شکنی طوری نباشد که به پیازهای زعفران اسیب برسد .

11.       مبارزه با جوندگان به خصوص انواع موشها از اهمیت زیادی برخوردار است هرگونه سهل انگاری در این خصوص باعث از بین رفتن محصول و استقرار موشها در زمین می گردد . خرگوش و جوجه تیغی از جمله جانور انی هستند که از پیازهای زعفران تغذیه می کنند .

12.                برداشت گل در ساعات اول روز ( 4 ـ 9 صبح ) موقعی که گلها به صورت غنچه باشند باید انجام گیرد .

13.                در خشک کردن گلها باید دقت شود تا رنگ و عطر دلپذیرزعفران محفوظ بماند .