اهمیت روی در تغذیه و سلامت انسان

تغذیه یکی از مسائل مهم در ارتقاء سطح بهداشت جامعه است. متأ سفانه روی (zn) یکی از موادی است که در تغذیه جامعه ی ما جایگاهی ندارد. روی یک عنصر ضروری کم مصرف برای انسان، دام و گیاه است. اغلب خاک های کشاورزی در ایران آهکی و قلیایی هستند. محققین کشاورزی نشان داده اند که تنها جزء بسیار ناچیز از ترکیبات روی (zn) در خاک های آهکی توسط گیاه جذب شده و ما بقی به فرم های غیر قابل دسترس در خاک تبدیل می شوند. بنابراین چرخه ی غذایی که از گیاهان آغاز می شود از نظر روی (zn) فقیر است. حدود 48 درصد از جمعیت جهان از کمبود روی رنج می برند. (سمینار روی و سلامت انسان در استکهلم سوئد 2000) دلیل اصلی کمبود روی در انسان مصرف زیادی غلات حاوی روی کم در جیره ی غذایی است. در کشور های در حال توسعه مانند ایران، نان یکی از پایه های تغذیه بشمار می رود. بنابراین انتظار می رود کمبود روی در ایران نیز عمومیت داشته باشد. چون قسمت اعظم عنصر روی در سبوس گندم تجمع یافته و نان سفید از نظر محتوی روی (zn) بسیار فقیر می باشد. عنصر روی مانند پلیس راهنمایی و رانندگی عمل می کند و جریان اعمال حیاتی بدن نظیر نگاهداری و کاربرد سیستم آنزیمها و سلولها را هدایت و سرپرستی می کند. در کارامتزاج و پیوند پروتئین اهمیت دارد. انقباض عضلات را کنترل می کند. به تشکیل انسولین کمک می کند و به معالجه ناراحتی های پروستات کمک می کند و رسوب کلسترول را در رگ ها کاهش می دهد. در جلوگیری از ریزش مو و محو خال های سفید روی ناخن موثر است. التیام یافتن زخم های داخلی و خارجی را تسریع می کند. مصرف روی باعث افزایش سیستم ایمنی بدن شده و بدن را در برابر بروز بیماری های عفونی مقاوم می کند. عنصر روی یکی از عناصر تشکیل دهنده مینای دندان است. در اوایل دهه 1960 prasad و همکاران عارضه کم خونی موجود در ایران را که با کوتاهی قد و بلوغ دیررس توام بود به کمبود روی مربوط دانستند. در این افراد غلظت روی پلاسمای خون بسیار پایین بود. هنگامی که به این افراد روی تجویز شد، طول قد آنها در شش ماه بطور متوسط 10- 5 سانتیمتر افزایش یافت. یکی از علل مهم اسهال کودکان، کمبود روی است.

کمی روی در زنان باردار، احتمال سقط جنین و یا زایمان پیش از موعود را سبب می گردد. کمبود روی در دوران بارداری باعث افزایش تا دو برابر، در میزان تولد نوزاد با وزن کم و تا سه برابر زایمان زود رس و کاهش رشد جنین می شود. در صورت کمبود روی ، تسلط بر اعصاب کاهش یافته و انسان زود عصبانی می شود. در شرایط کمبود روی، ضریب هوشی کاهش می یابد. در کمبود آهن تنها هموگلوبین خون پایین است (خستگی و ضعف عمومی) ولی اگر کمبود آهن با کمبود روی همراه باشد که متأسفانه در بعضی موارد چنین است. علاوه بر علایم فوق، تأخیر در ظهور صفات ثانویه جنسی، عوارض پوستی، بزرگی کبد و طحال نیز

شیوع بیشتری می یابد.

تجویز روی در درمان عقیمی در مردان و نازایی در زنان موثر می باشد. نیاز فرد بالغ به روی در روز 16 میلی گرم است ولی در افراد بیمار روزانه باید 220 میلی گرم سولفات روی تجویز شود. در ترمیم زخم پوست، بدن نیاز مبرم به روی دارد. تجویز پمادهای روی در بهبود زخم موثر است. امروزه به جای کپسول سولفات روی از سیترات و گلوکو نات روی استفاده می شود که مزیت بیشتری نسبت به کپسول سولفات روی دارد. روی نقش بسیار ضروری در مراحل تولید مثل دارد. شیر مادران تنها منبع روی برای شیرخواران است. اگر چه به تدریج غلظت این عنصر در شیر مادر کمتر می شود. ولی این امر نباید باعث پیدایش کمبود روی در طفل شود.

زیرا مادر می تواند با افزایش میزان روی در غذا خود تا حد لازم برای شیر دادن مقدار روی لازم را از راه شیر به شیرخوار برساند. محققین گزارش هایی ارائه می دهند دال بر اینکه تجویز روی به میزان 15 میلی گرم در روز در رژیم غذایی مادران شیر ده، باعث افزایش سرعت رشد اطفال آنها در مقایسه با اطفال مادرانی شد که به آنها روی تجویز نشده بود. اگر چه تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است. ولی تجویز روی به مادرانی که شیر آنها به اندازه کافی روی نداشت، باعث افزایش سرعت رشد اطفال آنها شد. بطور کلی علل کمبود روی را می توان به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول چند سند رمی که مربوط به نارسایی ها ی متابولیکی یا ژنتیکی است. دسته دوم، علل تغذیه ای می باشد که از دسته اول مهم تر و شایع تر بوده و عبارتست از کمبود روی در رژیم غذایی یا مصرف غذاهای فقیر از انرژی روی. در اینجا به ذکر معمول ترین غذاهایی که حاوی روی می باشند می پردازیم. گوشت، جگر، تخم مرغ، شیر، گندم سبوس دار، ذرت کامل، پیاز، بادام زمینی، شکلات، ماهی و صدف و.... . از بین مواد نامبرده گندم سبوس دار حاوی بالاترین مقدار روی می باشد. بر اساس تحقیقاتی که در ایران انجام گرفته، نشان داده شده است که مشکل کمبود روی در جامعه ایرانی شدید است. همچنین کمبود توام آهن و روی در مواد غذایی ایران عارضه ای به نام «کم خونی ایرانیIranianAnaemid » ایجاد کرده است که در منابع خارجی نیز از آن یاد شده است. همچنین نتایج تحقیقات انجام شده در ایران نشان داده است که عارضه کوتولگی همراه با هیپوگنادیسم و همچنین شیوع بیماری کم خونی بویژه در روستاها ناشی از کمبود روی بوده است ( کماجیان 1372 ) برای حل مشکل کمبود روی راه حل هایی پیشنهاد گردیده است. تنوع رژیم غذایی، غنی سازی غذاها، مصرف مصنوعی آنها به عنوان مکمل غذا و آموزش تغذیه ای صحیح. هر چند که ارزش و اهمیت هر کدام از این روش ها به ویژگی های فرهنگی و اقتصادی هر جامعه بستگی دارد. اما نتایج بررسی در کشور های پیشرفته نشان داده که غنی سازی غذا بهترین و مطمئن ترین و حتی ارزان ترین روش است. باید خاطر نشان کرد که غنی سازی غذاها مهمترین عامل در سلامتی انسان بوده و در صورت کاربرد صحیح انسان را از مصرف دارو بی نیاز می کند. در مورد مصرف روی باید به نکات زیر توجه شود. اگر ویتامین 6B بیشتری مصرف شود به روی بیشتری احتیاج است. در مورد اشخاص مبتلا به بیماری قند نیز چنین است.

ـ به مردان با ناراحتی های پروستات توصیه می شود که غلظت روی (zn) را در بدن خود بالا نگاه دارند.

ـ در مورد معالجه ضعف قوه جنسی، مصرف توام ویتامین B6 با روی موفقیت آمیز بوده است.

ـ در اشخاص سالخورده مصرف روی و منگنز مفید است.

ـ برای منظم کردن عادت ماهانه خانم ها، قبل از اینکه به هورمون متوسل شوند، بهتر است به عنوان مکمل غذایی از روی استفاده شود.ـ اگر روی به جیره غذایی خود افزودید، ویتامین A مصرفی را هم افزایش دهید. متأسفانه در اثر مصرف نامتعادل کودها به ویژه مصرف بالای فسفر در کشور ما جذب روی در محصولات کشاورزی بشدت کاهش یافته است. و این امر سبب کمبود روی در زنجیره غذایی گیاه، دام و انسان گردیده است. با توجه به اینکه بالا بودن سهم غلات در رژیم غذایی را دلیل عمده ای برای کمبود روی در جوامع انسانی می دانند. مسأله کمبود روی در جوامع انسانی را می توان از طریق افزایش غلظت روی در دانه غلات بویژه دانه گندم برطرف نمود ( مارشنر، 1993)

بنابراین تاثیر کود روی در زراعت گندم را باید هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی مورد بررسی قرار داد و کشاورزان را به استفاده بهینه از کود ها تشویق و یاری نمود.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تعریف کود سبز

کود سبز شامل گیاهی است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلی کشت کرده و بعد از مقداری رشد سبزینه آنرا به زمین بر می گردانند بدون اینکه از این گیاه محصولی برداشت کنند این گیاه می تواند شامل هر گیاهی باشد غیر از آنهایی که بخشهای خشبی دارند با اثر آللوپاتی بر روی گیاه محصول دار بعدی می گذارند. در اصل کود سبز یک تناوب است که محصول ندارد و برای بهبود و حاصلخیزی خاک و در صورت لگوم بودن تامین کل یا بخشی از ازت مورد استفاده محصول بعدی استفاده می شود به طوری که از نظر رطوبت با محصول اصلی در رقابت نباشد.

فواید کود سبز

کود سبز یک روش دیرینه کشاورزی است که استفاده از آن فواید زیادی را به همراه دارد. یک هکتار کود سبز معمولا بین 25 تا 50 تن شاخه ، برگ و انساج گیاهی تازه تولید می کند و این بقایا را وارد خاک می کند که خود حدوداً برابر با 10 تا 20 تن کود حیوانی بود که این مقادیر حدود 1 تا 2 تن هوموس به خاک بیافزاید.

یکی از مهمترین فواید کود سبز بهبود خواص فیزیکی خاک می باشد. بالا رفتن هوموس باعث تشکیل خاک دانه ها می شود و لوله های مویین خاک بیشتر شده و تهویه و نفوذپذیری خاک را افزایش می دهند. کود سبز از دو طریق بر میزان تلفات ناشی از آب شویی تاثیر می گذارد یکی از طریق انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق ، و دیگری از طریق جذب عناصر غذایی از محلول خاک و جلوگیری از انتقال آن به زه آبها ، در صورتی که محصول دارای سایه انداز گسترده باشد و سطح خاک را به طور کامل بپوشاند ، تعرق مکانیزم اصلی اتلاف رطوبت خاک خواهد بود. اتلاف رطوبت خاک از راه تعرق موجب کاهش نفوذ آب به پایینتر از محدوده ریشه شده و در نتیجه میزان تلفات ناشی از آب شویی را کاهش می دهد.

در انتخاب یک گیاه به عنوان کود سبز باید به نکات زیر توجه داشت

-      انتخاب کند رشد بودن یا تند رشد بودن گیاه با توجه به مدت زمانی که زمین بلا  استفاده است

-      فصل مناسب : زیرا همه رقم ها قادر به رشد و یا زنده ماندن در زمستان نیستند

-      وضعیت خاک از لحاظ مقدار ازت و اینکه به ازت نیاز دارد یا نه

-      نوع خاک و میزان زهکشی آن

-      در دسترس بودن بذر گیاه و به صرفه بودن قیمت آن

-      مقدار رطوبت خاک یا مقدار آبی را که می توانیم تامین کنیم .

-      اثر آللوپاتی گیاه کود سبز بر روی محصول بعدی

روش استفاده از کود سبز

روش کاشت :

در هر زمان قبل از زمستان که شرایط برای رشد مناسب باشد می توان آنرا کشت کرد تقریبا تا اواسط پاییز .

روش کاشت از این قرار است که می توان زمین را در لایه سطحی به وسیله کلتیواتور یا یک دیسک آماده کرد و مقدار بذر را بسته به نوع کود سبز در سطح زمین پاشید و آنرا لایه سبکی خاک داد تقریبا مثل کش ت علوفه . البته در زمین هایی که برای بار اول است که در آنها کود سبز استفاده می شود یا به عبارتی فعالیت های ارگانیک در آن صورت نگرفته به طور یقین جمعیت میکروبی خاک مخصوصا ریزوبیومها و عوامل تجزیه کننده مواد آلی کم است بنابراین پیشنهاد می شود در این شرایط باکتریهای مذکور را هنگام کش ت کود سبز به زمین اضافه کنید

بعد از گذشت 4 هفته از کش ت ، گیاه به صورت گیاه چه ای در آمده قبل از تشکیل اولین گل باید آنرا بهزمین برگردانیم زیرا در این مرحله گیاهان ترد و ضعیف هستند و بافتهای آنها به راحتی تجزیه می شودکود سبز به مدت زمان 1 تا 4 هفته بسته به نوع آن تا 6 هفته برای تجزیه شدن زمان لازم دارد که البته این محدوده بستگی به دمای تهویه خاک دارد که هر چه بیشتر باشد سرعت تجزیه نیز بیشتر می شود .

عمق شخم برای بر گرداندن کود سبز به زمین در خاکها ی سنگ ین 15 تا 20 سانتی متر و در خاکها ی سبک بین 25 تا 35 سانتی متر است .

بهترین زمان برای برگرداندن کود سبز به زمین زمانی است که تثبیت ازت و رشد گیاه در پیشینه و تخلیه آب زمین توسط گیاه در کمترین وضعیت باشد و همچنین با توجه به شرایط محیطی و رطوبت و دمای خاک زمان کافی برای تجزیه آن تا قبل از کش ت بعدی وجود داشته باشد . اگر گیاه کود سبزمسنتر شود مقدار بیشتری مواد آلی و نیتروژن را به خاک می دهد ولی دوره رها سازی آن بیشتر طول می کش د ولی گیاهان جوانتر و دارای ساقه نازکتر می توانند زودتر تجزیه شوند ولی در عوض ازتکمتری را تثبیت می کنند .

فواید کود سبز

کود سبز یک روش دیرینه کشاورزی است که استفاده از آن فواید زیادی را به همراه دارد . یک هکتار کودسبز معمولا بین 25 تا 50 تن شاخه ، برگ و انساج گیاهی تازه تولید می کند و این بقایا را وارد خاکمی کند که خود حدودا برابر با 10 تا 20 تن کود حیوانی بود که این مقادیر حدود 1تا 2 تن هموس بهخاک بیافزاید .

یکی از مهمترین فواید کود سبز بهبود خواص فیزیکی خاک می باشد . بالا رفتن هموس باعث تشکیلخاک دانه ها می شود و لوله های مویین خاک بیشتر شده و تهویه و نفوذ پذیری خاک را افزآیش می دهند . کود سبز از دو طریق بر میزان تلفات ناشی از آب شویی تاثیر می گذارد یکی از طریق انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق ، و دیگری از طریق جذب عناصر غذایی از محلول خاک و جلوگیری از انتقال آن به زه آبها ، در صورتی که محصول دارای سایه انداز (کانوپی ) گسترده باشد و سطح خاک را به طور کامل بپوشاند  ،‌ تعرق مکانیزم اصلی اتلاف رطوبت خاک خواهد بود . اتلاف رطوبت خاک از راه تعرق موجب کاهش نفوذ آب به پایینتر از محدوده ریشه شده و در نتیجه میزان تلفات ناشی از آب شویی را کاهش می دهد .

از برخورد مستقیم قطرات باران با خاک جلوگیری کرده و مانع از دیس پرس خاک توسط قطرات بارانمی شوند و هچنین از طریق بهبود خاک دانه ها نیز باعث جلوگیری و مقاومت خاک در برابر دیس پرس می شوند این گیاهان از فرسآیش بادی نیز به وسیله پوششی که در روی خاک دارند جلوگیری کرده و همچنین به وسیله این پوشش مانع از تشکیل روا ناب شده و آب جذب شده توسط خاک را افزآیشمی دهند . بقولات به خاطر رشد ریشه ای زیادی که دارند می توانند مواد غذایی شسته شده که عمدتا کلسیم و ازت است را که در لایه های پایین تر خاک هستند جذب کرده در خود نگهداری کنند و بعد از برگرداندن آنها به خاک آنها را در لایه های سطحی رها سازند و آنها را مجددا به جریان می اندازند و در نتیجه بر قابلیت دسترسی و استفاده از این عناصر توسط محصولات بعدی تاثیر می گذارند .

موردی دیگر  از فواید کود سبز در زمین های است که به خاطر کمبود اکسیژن خاک مشکل دینیتریفیکاسیون دارند . وجود شرایط بی هوازی در خاک ،‌ که لازمه انجام فرآیند دینیتریفیکاسیون است ، می توان ناشی از رطوبت زیادی خاک باشد ؛ زیرا چنین وضعیتی مانع ورود اکسیژن (O) بهخاک می شود .البته ، میزان رطوبتی که خاک دریآفت می نماید بستگی به شرایط اقلیمی منطقه دارد. شیب زمین ، پوشش گیاهی ‿، و بآفت و ساختمان خاک نیز از جمله عوامل موثر بر میزانرطوبت خاک بوده و از این رو توان انجام دینیتریفیکاسیون در آن را تحت تاثیر قرار می دهند . استفاده ازکود سبز با بهبود ساختمان خاک و ایجاد تهویه مناسب می تواند تاثیر مثبتی بر زهکش خاک داشته باشد و با تاثیر مطلوب بر ساختمان خاک ظرفیت اکسیژن پذیری آن را افزآیش داده و همچنین با تعرق مقداری از آب را به صوت بخار از زمین خارج کرده و از این رو موجب کاهش میزان دینیتریفیکاسیون می شوند

یکی دیگر از فواید کود سبز افزآیش ازت خاک است البته این در موردی صادق است که گیاه مورد استفاده لگوم باشد . نیتروژن برای هر گیاه لازم است تا بتواند رشد کند . سالانه 110 میلیون ازت برای تولید غذا در جهان استفاده می شود ولی تنها قسمت کمی از این مقدار توسط کودهای شیمیاییجایگزین می شود . قسمت عمده این ازت توسط لگوم ها جایگزین می شود . لگوم ها تقریبا تنهاگیاهانی هستند که می توانند مشکل ازت را با توجه منبع نامحدود ازت که همان جو است رفع کنند. در صورت در تناوب قرار ندادن این گیاهان با غیر لگوم ها مجبور به جایگزین کردن ازت خاک توسط کودشیمیایی هستیم که منبعی محدود و  تولید آن به انرژی زیادی نیاز دارد که مشکلات زیست محیطیزیادی به دنبال دارد .

گیاهان لگوم با توجه به رابطه همزیستی که با باکتری های تثبیت کننده ازت دارند منبع خوبی برای افزآیش ازت خاک هستند این باکتری ها که شامل انواع ریزوبیوم ها هستند می توانند ازت موجود درجو را به صورت قابل جذب برای گیاه در آورده و در عوض مقداری از گیاه مواد غذایی که عمدتا قندها هستند برای ادامه زندگی خود دریآفت کند که با توجه به مقدار ازتی که به گیاه می دهد این مقدار قند قابل مقایسه نیست . گیاه این مقدار ازت را در طول دوره رویش خود جذب کرده و بعدا به زمین بر می گرداند البته تنها ازت نیست که این مسیر را طی می کند بلکه عناصر دیگری مثل فسفر ، کلسیمو عناصر کم مصرف نیز توسط گیاه از لایه های زیر زمین جمع آوری شده و به قسمتهای فوقانی می دهد همچنین این سیکل از شستشوی مواد غذایی در طول فصل رویش جلوگیری می کند .

در حقیقت کودهای سبز چه لگوم و چه غیر لگوم باشند مانند یک گاو صندوق عمل می کنند که مواد غذایی را در زمانی که گیاه محصول در زمین نیست در خود نگهداری کرده و آنرا بعدا در اختیار گیاهمحصول قرار می دهند .

کود سبز چند مزیت دیگر نیز دارد از جمله

-   در مقایسه با کود دامی ارزانتر و مصرف آن آسانتر است . یک بسته بذر کود سبز بسیار ارزانتر و سبکتر از مقدار معادل کود دامی است

-      زمان خاصی از فصل کش ت را اشغال نمی کند

-      از علف هرز جلوگیری می کند از 2 طریق یکی از طریق اثر آللوپاتی و دیگری سایه اندازی و رقابت با علف های هرز

-   کاهش جمعیت بیماری ها و تعدادی از آفات گیاهی. در میان زارعین اعتقاد بر این است که تناوب گیاهان زراعی خطر شیوعحشرات ، بیماریهای گیاهی ، نماتدها و علفهای هرز را کاهش می دهد . تحقیقات به عمل آمده نشان داده شده است که این کاهش از طریق شکسته شدن چرخه تولید مثلی این ارگانیسمها صورت می گیرد.

تعریف کود سبز:

کود سبز شامل گیاهی است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلی کش ت کرده و بعد از مقداری رشد سبزینه ای آنرا به زمین بر می گردانند بدون اینکه از این گیاه محصولی برداشت کنند این گیاه می تواند شامل هر گیاهی باشد غیر از آنهایی که بخشهای خشوی دارند یا اثر آللوپاتی بر روی گیاه محصول دار بعدی می گذارند . در اصل کود سبز یک تناوب است که محصول ندارد و برای بهبود باروری و حاصلخیزیخاک و در صورت لگوم بودن تامین کل یا بخشی از ازت مورد استفاده محصول بعدی استفاده میشود به طوری که از نظر رطوبت با محصول اصلی در رقابت نباشد .

کود مورد نیاز برای کشت زرشک:

در مناطق جنوبی استان خراسان معمولاً بعضی اوقات مقدار کمی کود حیوانی می دهند لیکن زرشک مثل هر میوه دیگر نیاز به کود دارد که از کودهای توصیه شده به خاک لازم است قبل از کاشتن نهال کود پوسیده حیوانی 70 تن در هکتار- کود ازته به صورت N حدود 100 کیلو در هکتار کود فسفره به صورت P2O5 حدود 100 کیلو در هکتار- کود پتاس به صورت K2O حدود 50 کیلو در هکتار به خاک اضافه نمود که پس از اضافه کردن این کودها بر روی خاک با یک شخم عمیق کودها را به داخل خاک می فرستند تا در دسترس ریشه ها قرار گرفته و مورد استفاده آنها قرار گیرد. با وجود غنی بودن خاکها ی ایران مرکزی از کود K2O باید هر سال کود پتاسی را به زمین داد چون زرشک و میوه هآیش نیاز مبرمی به آن دارند در سالهای بعد هم هر ساله کودهای فوق الذکر به همین مقدار و نصف کود حیوانی را به باغ زرشک داده و تنها به کمک رتیواتور باید آنها را به داخل خاک می فرستاد. کودهای معدنی را به صورت کودهای برگی در مواردی که آبیاری به وسیله باران مصنوعی انجام می گیرد نیز به بوته های زرشک می توان داد چون

تثبیت ازت به روش همیار :

مقدمه : کود های بیولوژیک که با استفاده از میکرو ارگانیس های مفید خاک تولید می شوند در سالهای اخیر مورد توجه بیشتری قرا گرفته اند . مشکلات اقتصادی ناشی از افزایش رو به رشد بهای کود های شیمیایی از یک سو و مسائل زیست محیطی مرتبط با مصرف غیر اصولی این کود ها از قبیل ایجاد الو دگیهای محیطی . افت سطح  حاصلخیزی خاک و کاهش کفیت محصولات از سوی دیگر ، موجبات این حسن توجه را فراهم اورده اند . تلاش برأی بهره گیری از سیستم هاک بیولوژیک تثبیت کننده ازت به عنوان مناسبترین جایگزین برأی کود های ازتی ابعاد گسترده تری یافته و جلوه های روشنی از امکان تحقق ارمان دیرینه محققان بری استفاده از این پدیده مفید در کشت محصولات استراتژیک مانند انواع غلات ظاهر شده است . یکی از روشهای تولید کود های بیولوژیک استفاده از باکتریهای همیار ( ASSOCIATIVE ) است .

تثبیت ازت به روش همیار :

مقدمه : کود های بیولوژیک که با استفاده از میکرو ارگانیس های مفید خاک تولید می شوند در سالهای اخیر مورد توجه بیشتری قرا گرفته اند . مشکلات اقتصادی ناشی از افزایش رو به رشد بهای کود های شیمیایی از یک سو و مسائل زیست محیطی مرتبط با مصرف غیر اصولی این کود ها از قبیل ایجاد الو دگیهای محیطی . افت سطح  حاصلخیزی خاک و کاهش کفیت محصولات از سوی دیگر ، موجبات این حسن توجه را فراهم اورده اند . تلاش برأی بهره گیری از سیستم هاک بیولوژیک تثبیت کننده ازت به عنوان مناسبترین جایگزین برأی کود های ازتی ابعاد گسترده تری یافته و جلوه های روشنی از امکان تحقق ارمان دیرینه محققان بری استفاده از این پدیده مفید در کشت محصولات استراتژیک مانند انواع غلات ظاهر شده است . یکی از روشهای تولید کود های بیولوژیک استفاده از باکتریهای همیار ( ASSOCIATIVE ) است .

همیاری بین باکتریها و گیاه ان که همیاری همزیستی ( SYMBIOSIS ASSOCIATIVE ) نیز نامیده میشود به معنی ارتباط متقابلا مفید بین باکتریها و گیاه ان بد.ون تشکیل اندام همزیستی خاص می باشد . پتانسیل واقعی تثبیت ازت به این روش در حدی است که می تواند تا 50 درصد از ازت مورد نیاز گیاه را تامین نماید .

بقولات و تثبیت بیولوژیکی ازت : در فرایند تثبیت ازت ، یک رابطه همزیستی ، بین گیاه میزبان و باکتریهای ریزوبیوم در گرهکها برقرار می شود . در این همزیستی ، گیاه میزبان علاوه بر ان أه انرژی مورد نیاز باکتریها را به صورت کربن تثبیت شده تامین می نماید انرژی لازم جهت توسعه گرهکها را نیز فراهم نموده . باکتریها ی ریزوبیوم نیز به نوبه جود با واکنش تسریعی انزیمهای نیتروژنازی که تولید می نمایند را به امونیاک تبدیل نموده و امنیاک تولیدی پس از ازت اتمسفری تبدیل به اسیدهای امینه ، از راه اوندهای چوبی به بافتهای در حال رشد انتقال می یابد .

روش های تهیه کود سبز :

1ـ شاخ و برگ ها و میوه ها ـ هم سبز رنگ و هم زرد رنگ ـ را جمع کنید . برگ ها و میوه های سبز حاوی مقادیر بالای نیتروژن هستند ( برأی این کار از علف های هرز که توسط ریشه های زمینی رونده تکثیر می شوند استفاده نکنید . ) همچنین می توانید از کود حیوانات گیاه خوار نز استفاده کنید . شاخ و برگ های زرد رنگ ، میوه های در خت کاج ، برگهای سوزنی شکل ( که ابتدا می بایست خرد شوند و نباید تشکیل دهنده بیش از 10% کل کود باشند ) و خاک اره چوب ( علاوه بر کربن دارای نیتروژن نیز می باشد )  حاوی مقادیر بالای کربن هستند .

2ـ هنگامی که این مواد را انباشته می کنید در یک سمت مواد سبز رنگ و در طرف دیگر زباله های زرد رنگ را بگذارید .

3ـ کمی از خاک باغچه را به ان اضافه کرده و سپس انها را خرد کنید تا بدین وسیله کود سریعتر درست شود .

4ـ به ان آب اضافه کنید تا کود همیشه رطوبت خود را حفظ کند .

خواص کود سبز :

- در اثر ابیاری خاک   در عین حال که همیشه رطوبت جود را حفظ می کند فروشسته نمی شود ـ موتد معدنی اش را از دست نمی دهد ـ و نیاز به ابیاری کمتری دارد .

-  جلوگیری از ابتلا به بعضی افت های گیاه ی

-  کاهش نیاز به استفاده از افت کش ها و قارچ کش ها به دلیل وجود میکروب ها و قارچ ها ی مفید در خاک

-  افزایش میزانبرداشت محصولات کشاورزی و گلها

-  بهبود ساختار خاک

-  بازیافت مواد از راه طبیعی ، کمک کردن به سلامت خاک و حاصلخیزی خاک بدون استفاده از کود های شیمیایی

-  صرفه جویی در فضا از طریق نیاز کمتر به محل های دفن زباله و کاهش تولید گاز متان

منبع: مرکز مقالات کشاورزی

طریقه کود سازی :

کود سازی یکی از راههای طبیعی فرایند بازیافت در منزل است که با استفاده از برگ ها و چمن های چیده شده و سایر مواد زائد باغچه این کار را انجام داد ریز سازواره های طبیعی مانند ترکیزه ها و یاخته ها و غیره در اثر فعل و انفعالات با کود می تواند به گیاه ان کمک کند تا بر امراض و افت ها غلبه کنند . رطوبت کافی خاک ، هوا و دمای مناسب به عملکرد طبیعی این ریز سازواره ها کمک می کند . در طول مدت زمان 4 ـ 5 هفته ، هنگامی که خاک توسط مواد معدنی حاصلخیز می شود کود اماده است تا در باغچه مورد استفاده قرار گیرد .

منبع: مرکز مقالات کشاورزی

روش استفاده از کود سبز

روش کاشت :

در هر زمان قبل از زمستان که شرایط برای رشد مناسب باشد می توان آنرا کشت کرد تقریبا تا اواسط پاییز .

روش کاشت از این قرار است که می توان زمین را در لایه سطحی به وسیله کلتیواتور یا یک دیسک آماده کرد و مقدار بذر را بسته به نوع کود سبز در سطح زمین پاشید و آنرا لایه سبکی خاک داد تقریبا مثل کشت علوفه . البته در زمین هایی که برای بار اول است که در آنها کود سبز استفاده می شود یا به عبارتی فعالیت های ارگانیک در آن صورت نگرفته به طور یقین جمعیت میکروبی خاک مخصوصا ریزوبیومها و عوامل تجزیه کننده مواد آلی کم است بنابراین پیشنهاد می شود در این شرایط باکتری های مذکور را هنگام کشت کود سبز به زمین اضافه کنید

بعد از گذشت 4 هفته از کشت ، گیاه به صورت گیاه چه ای در آمده قبل از تشکیل اولین گل باید آنرا به زمین برگردانیم زیرا در این مرحله گیاه ان ترد و ضعیی هستند و بافتهای آنها به راحتی تجزیه می شود کود سبز به مدت زمان 1 تا 4 هفته بسته به نوع آن تا 6 هفته برای تجزیه شدن زمان لازم دارد که البته این محدوده بستگی به دمای تهویه خاک دارد که هر چه بیشتر باشد سرعت تجزیه نیز بیشتر می شود .

عمق شخم برای بر گرداندن کود سبز به زمین در

 ^{نگاهی کلی و اجمالی  به کود سبز :}

تعریف کود سبز : کود سبز شامل گیاه ی است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلی کشت کرده و بعد از مقداری رشد سبزینه ای آنرا به زمین بر می گردانند بدون اینکه از این گیاه محصولی برداشت کنند این گیاه می تواند شامل هر گیاه ی باشد غیر از آنهایی که بخشهای خشوی دارند یا اثر آللوپاتی بر روی گیاه محصول دار بعدی می گذارند . در اصل کود سبز یک تناوب است که محصول ندارد و برای بهبود باروری و حاصلخیزی خاک و در صورت لگوم بودن تامین کل یا بخشی از ازت مورد استیاده محصول بعدی استیاده میشود به طوری که از نظر رطوبت با محصول اصلی در رقابت نباشد .

فواید کود سبز

کود سبز یک روش دیرینه کشاورزی است که استفاده از آن فواید زیادی را به همراه دارد . یک هکتار کود سبز معمولا بین 25 تا 50 تن شاخه ، برگ و انساج گیاه ی تازه تولید می کند و این بقایا را وارد خاک می کند که خود حدودا برابر با 10 تا 20 تن کود حیوانی بود که این مقادیر حدود 1تا 2 تن هموس به خاک بیافزاید .

یکی از مهمترین فواید کود سبز بهبود خواص فیزیکی خاک می باشد . بالا رفتن هموس باعث تشکیل خاک دانه ها می شود و لوله های مویین خاک بیشتر شده و تهویه و نفوذ پذیری خاک را افزایش می دهند . کود سبز از دو طریق بر میزان تلفات ناشی از آب شویی تاثیر می گذارد یکی از طریق انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق ، و دیگری از طریق جذب عناصر غذایی از محلول خاک و جلوگیری از انتقال آن به زه آبها ، در صورتی که محصول دارای سایه انداز (کانوپی ) گسترده باشد و سطح خاک را به طور کامل بپوشاند ،‌ تعرق مکانیزم اصلی اتلاف رطوبت خاک خواهد بود . اتلاف رطوبت خاک از راه تعرق موجب کاهش نفوذ آب به پایینتر از محدوده ریشه شده و در نتیجه میزان تلفات ناشی از آب شویی را کاهش می دهد .

کود سبز چند مزیت دیگر نیز دارد از جمله

1ـ در مقایسه با کود دامی ارزانتر و مصرف آن آسانتر است . یک بسته بذر کود سبز بسیار ارزانتر و سبکتر از مقدار معادل کود دامی است

2 ـ زمان خاصی از فصل کشت را اشغال نمی کند

3ـ از علف هرز جلوگیری می کند از 2 طریق یکی از طریق اثر آللوپاتی و دیگری سایه اندازی و رقابت با علف های    هرز

4ـ  کاهش جمعیت بیماری ها و تعدادی از آفات گیاه ی. در میان زارعین اعتقاد بر این است که تناوب گیاه ان زراعی خطر شیوع حشرات ، بیماریهای گیاه ی ، نماتدها و علفهای هرز را کاهش می دهد . تحقیقات به عمل آمده نشان داده شده است که این کاهش از طریق شکسته شدن چرخه تولید مثلی این ارگانیسمها صورت می گیرد.

 ^{نگاهی کلی و اجمالی  به کود سبز :}

تعریف کود سبز : کود سبز شامل گیاه ی است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلی کشت کرده و بعد از مقداری رشد سبزینه ای آنرا به زمین بر می گردانند بدون اینکه از این گیاه محصولی برداشت کنند این گیاه می تواند شامل هر گیاه ی باشد غیر از آنهایی که بخشهای خشوی دارند یا اثر آللوپاتی بر روی گیاه محصول دار بعدی می گذارند . در اصل کود سبز یک تناوب است که محصول ندارد و برای بهبود باروری و حاصلخیزی خاک و در صورت لگوم بودن تامین کل یا بخشی از ازت مورد استیاده محصول بعدی استیاده میشود به طوری که از نظر رطوبت با محصول اصلی در رقابت نباشد .

فواید کود سبز

کود سبز یک روش دیرینه کشاورزی است که استفاده از آن فواید زیادی را به همراه دارد . یک هکتار کود سبز معمولا بین 25 تا 50 تن شاخه ، برگ و انساج گیاه ی تازه تولید می کند و این بقایا را وارد خاک می کند که خود حدودا برابر با 10 تا 20 تن کود حیوانی بود که این مقادیر حدود 1تا 2 تن هموس به خاک بیافزاید .

یکی از مهمترین فواید کود سبز بهبود خواص فیزیکی خاک می باشد . بالا رفتن هموس باعث تشکیل خاک دانه ها می شود و لوله های مویین خاک بیشتر شده و تهویه و نفوذ پذیری خاک را افزایش می دهند . کود سبز از دو طریق بر میزان تلفات ناشی از آب شویی تاثیر می گذارد یکی از طریق انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق ، و دیگری از طریق جذب عناصر غذایی از محلول خاک و جلوگیری از انتقال آن به زه آبها ، در صورتی که محصول دارای سایه انداز (کانوپی ) گسترده باشد و سطح خاک را به طور کامل بپوشاند ،‌ تعرق مکانیزم اصلی اتلاف رطوبت خاک خواهد بود . اتلاف رطوبت خاک از راه تعرق موجب کاهش نفوذ آب به پایینتر از محدوده ریشه شده و در نتیجه میزان تلفات ناشی از آب شویی را کاهش می دهد .

کود های سبز:

یکی دیگر از راههای افزآیش ماده آلی خاک استفاده از کود سبز در تناوب زراعی می باشد. منظور از کود سبز شخم زدن گیاه در خاک پس از رشد کافی و بدون برداشت محصول است. اثر کود سبز بر خصوصیات فیزیکی خاک همانند کود حیوانی می باشد.
ولی کود سبز عملاً مواد غذایی به خاک اضافه نمی کند، بلکه آن چه را که طی رشد خود از خاک جذب کرده و در خود ذخیره نموده است به خاک بر می گرداند اما در صورتی که از گیاهان تیره بقولات بعنوان کود سبز استفاده شود تمام ازت تثبیت شده را به خاک بر می گرداند. از طرف دیگر کود سبز با جذب و ذخیره مواد غذایی در خود از شسته شدن آنها جلوگیری می نماید. گیاه مورد استفاده بعنوان کود سبز می بایستی اثرات فیتوتوکسینی بر رشد محصول بعدی نداشته باشد، فصل رشد کوتاهی داشته، تراکم بوته بالا را تحمل کند و رشد سبزینه ای زیادی داشته باشد تا علاوه بر این که مقدار زیادی ماده آلی به خاک اضافه می کند، پوشش کامل خاک را تامین نماید. پوشش کامل خاک برای جلوگیری از فرسایش خاک و بازداری رشد علفهای هرز ضرورت دارد. بنابراین اهداف کود سبز را می توان در افزآیش ماده آلی خاک، حفظ مواد غذائی خاک (و در صورت استفاده از گیاهان تیره بقولات افزآیش ازت خاک)، جلوگیری از فرسایش خاک و مبارزه با علفهای هرز خلاصه نمود. توجه به اهداف فوق روشن می سازد که کود سبز قبل از گیاهان وجینی در تناوب قرار می گیرد.

تاثیر کود سبز بر مواد غذایی خاک:

مقدار ازتی که با کاشت لگومینوزها بخاک وارد می شود از گیاهی به گیاه دیگر بر طبق شرایط محیطی کش ت متفاوب است و میزان آن به تکامل گیاه، زمان برگردانیدن آن به خاک و طول دورة رشد بستگی دارد. متوسط مقدار ازتی که گیاهان کود سبز خانوادة لگومنیوزها در کاشت فی مابین بخاک اضافه می نمایند حدود صد کیلوگرم در هکتار برآورد نموده اند ـ
و مقدار آن در یونجه به عنوان گیاه اصلی تا 200 کیلوگرم و شبدر100 تا 150 کیلوگرم در هکتار می باشد. کود سبز با دوره رویشی کوتاه بطور متوسط 70ـ50 کیلوگرم ازت تولید می نماید و این مقدار در شرایط مساعد 120-80 کیلوگرم می باشد ـ بطور کلی گیاه اصلی فقط 40-15 کیلوگرم ازت از خاک می توانند جذب کنند. در هر حال عوامل تثبیت ازت عبارتند از: گونة‌گیاه ـ تراکم بوته ـ رقابت علف های هرز ـ محیط و وضعیت عناصر غذایی خاک بخصوص مقدار ازتی که خاک در اختیار باکتری ها می گذارد بستگی دارد ـ گیاهان غیر لگومنیوز معمولاً
40-50 کیلو ازت از خاک جذب می کنند که حدود 15 کیلوگرم آن با زیر خاک نمودن بقایای گیاهی آن به خاک اضافه می شود و اگر تمام اندام های گیاهی آن بعنوان کود سبز بخاک داده شود تمام این مقدار ازت به خاک بر می گردد. دادن کود سبز به خاک فعالیت میکروبهای مفید خاک را تشدید نموده و باعث تصفیه گاز کربنیک، آمونیاک، نیترات و ترکیبات غذایی می شود.