مقاله کامل معرفی جلبک

تولید مثل انواع جلبک

مقدمه

جلبکها ساده‌ترین موجودات واجد کلروفیل هستند. سه تفاوت عمده بین جلبکها و گیاهان عالی وجود دارد. اولا جلبکها فاقد ریشه ، ساقه وبرگ‌ هستند، ثانیا در اطراف اندامها یا ساختارهای زایشی جلبکها یاخته‌های محافظ وجود ندارد، ثالثا جنین در جلبکها دیده نمی‌شود. در طبیعت جلبکها در محیطهای گوناگون یافت می‌شوند. آب محیطی است که بیشترین جلبکها را در خود جای داده است.

در سطح خاکهای مرطوب نیز تعداد بسیار زیادی جلبک یافت می‌شود. بخشهای هوایی درختان و همچنین سنگها و صخره‌ها محلهای دیگری هستند که جلبکها می‌توانند بر روی آنها رشد کنند. بعضی از جلبکها می‌توانند در محیطهای غیر معمولی ، مثل دریاچه‌های نمک ، چشمه‌های آب گرم و یخچالهای طبیعی و حتی در درون بدن و بافتهای موجودات زنده زیست کنند.

تکثیر رویشی یا غیر جنسی(Vegetative reproduction)

تکثیر رویشی به طرق مختلف در جلبکها انجام می‌گیرد که شامل تقسیم سلولی ، فراگمنتیشن ، تشکیل هارموگونیا ، تشکیل پروتونماها ، تشکیل ستاره‌های آمیلوم ، تشکیل توپرها ، تشکیل بول بیلها است. در اشکال تک سلولی تکثیر رویشی با تقسیم سلولی اتفاق می‌افتد. در انواع رشته‌ای یک رشته به قطعات کوچک شکسته شده و قطعات کوچکتر با تقسیم رشد می‌کنند. این تقسیم را فراگمنتیشن گویند. در جلبکهای شاخه سیانوفیتا ، تریکوم به قطعات متحرکی با طولهای متفاوت شکسته می‌شود که این قطعات را هارموگونی گویند.

هارموگونی‌ها دارای پتانسیل لازم برای تبدیل به تریکوم هستند. تشکیل هارموگونی‌ها به دلیل تشکیل صفحات جداگر یا نکریدی‌ها اتفاق می‌افتد. در شارا تولید مثل رویشی با تشکیل پروتونماها ، ستاره‌های آمیلوم ، توپرها و بول بیلها همراه است. ستاره‌های آمیلوم حاوی مواد ذخیره‌ای بیشتر بوده در گره‌های پایینی محور تشکیل می‌گردند. توپرها ساختمانهای گردی می‌باشند که در بخش مدفون گیاه (بخش ریزوئیدال) تشکیل می‌شوند. بول‌بیلها ممکن است گرد یا بی‌شکل باشند. در گره های ساقه و یا ریشه تشکیل می‌گردند.

انواع تولید مثل غیر جنسی

زئوسپور

سلولهای تاژکدار متحرک یا به صورت گروهی هستند که در سلولها در شرایط مساعد تشکیل می‌گردند. با توجه به تعداد تاژک انواع آنها فرق می‌کند. تعداد تاژکها ممکن است 4--2 و یا چندین عدد باشد. محل اتصال تاژک نیز حایز اهمیت است. در کلامیدوموناس با دو تاژک ، در اولوتریکس 4 تاژک ، در اودوگونیوم چند تاژک وجود دارد.

آپلانسپور

اسپورهای بدون زائده حرکتی که در شرایط مساعد تشکیل شده و از نظر پتانسیل فعالند.

هیپنواسپور

آپلانسیورهایی با جداره ضخیم می‌باشند که در شرایط بد و نامساعد تشکیل می‌گردند.

آکینیتها

در جلبکهای شاخه سیانوفیتها دیده می‌شوند. سلولهای رویشی تغیر شکل ‌یافته‌ای با اندازه بزرگتر و دیواره ضخیمتر می‌باشند. دارای مواد رنگی و ذخیره‌ای بیشتری نیز هستند. آکینیتها ممکن است مستقیما جوانه زده و تبدیل به جلبک جدیدی شوند و یا ممکن است در فرم آپلانسیور در‌آیند.

پالملا

در شرایط کم آبی پروتوپلاسم‌های دختر که نتیجه تقسیم غیر جنسی هستند، از سلول اصلی خارج شده و دیواره آنها ژلاتینی شده و نهایتا یک کلونی ماکروسکوپی متشکل از چندین سلول را که به نام پالملا نامیده می‌شوند، تشکیل می‌دهند. با پیدایش آب در محیط سلولها درفرم زئوسپور یا آپلانسپور خارج دفع می‌گردند.

اتواسپورها

اگر یک آپلانسپور شکل مشخصی نظیر سلول مادر را داشته ولی از نظر اندازه کوچکتر باشد، اتواسپور نامیده می‌شود.

اگزواسپورها

اسپورهای خارجی هستند که در اعضای جلبکهای شاخه سیانوفیت تشکیل می‌گردند و به جلبک جدیدی می‌توانند تبدیل گردند.

آندواسپورها

اسپورهای درون سلولی با دیواره نازک هستند که غالبا در درون سلولها تشکیل می‌شوند. این نوع اسپورها در جلبکهای شاخه سیانوفیت دیده می‌شوند.

دوترکولونیس

در جلبکهایی نظیر ولوکس ، درون کلونی مادر کلونی‌های کوچکتری تشکیل می‌گردند که به نام کلونی‌های دختر نامیده می‌شوند. منشا این کلونی‌ها سلولهایی به نام گونیدی می‌باشند که حجم آنها 10 برابر سلولهای رویشی عادی بوده در وضعیت خلفی کولونی قرار دارند. هر کولونی دختر پس از آزادشدن با افزایش اندازه سلولی تبدیل به کلونی جدیدی می‌گردد.

سیستها

در جلبکهایی که دارای تال ‌سیفونال یا سنوسیتی هستند، یک ریسه به قطعات متعدد تقسیم می‌گردد که به هر کدام از آنها یک سیست گفته می‌شود. به هنگام تشکیل سیستها دیواره سلولی ضخیم‌تر می‌گردد. سیستها نیز در شرایط نامساعد تشکیل می‌گردد.

تولیدمثل جنسی

تولید مثل جنسی در جلبکهای مختلف به طرق مختلف انجام می‌گیرد که شامل ایزوگامی ، آپلانوگامی ، اتوگامی و هتروگامی است. هتروگامی شامل دو روش آنیزوگامی و ائوگامی می‌باشد. تولیدمثل جنسی در جلبکهای شاخه سیانوفیتا تاکنون گزارش نشده است.

ایزوگامی

اتحاد و ترکیب سلولهای جنسی متحرک و متشابه را ایزوگامی گویند. گامتها ممکن است از دو رشته متفاوت یا دو سلول مختلف یک رشته حاصل شوند.

آپلانوگامی

اتحاد دو گامت آمیبی شکل با آپلانوگامتها را گویند. گامتهای آمیبی شکل از نظر مورفولوژی متمایز نبوده ولی از نظر فیزیولوژیک از هم متفاوتند.

ولی گامت مهاجر نر تلقی می‌گرد.

اتوگامی

در اغلب دیاتومه‌ها پرتوپلاستهای دختر یا هسته‌های تقسیم شده یک سلول بدون آزاد شدن با هم ترکیب می‌شوند که اتوگامی نامیده می‌شود.

هتروگامی:اتحاد امتهای نامشابه یا دیمورفیک را گویند که به دو گروه فرعی

بهره برداري از مصالح رودخانه اي

امروزه در سرتاسر جهان و از جمله در ايران، ا نواع مصالح رودخانه اي‌ ‌‌‌ شامل شن و ماسه ، قلوه سنگ و مصالح ريز دانه در زندگي بشر و بويژه در فعاليتهاي عمراني و صنعتي كاربردهاي مختلفي پيدا كرده است و روزانه هزاران تن از انواع اين مصالح از بستر و كناره هاي رودخانه هاي مختلف كشور حفاري و برداشت ميگردد. زمينه هاي استفاده متفاوتي را ميتوان براي مصالح رودخانه اي ذكر نمود كه از جمله آنها توليد بتن است و ميتوان گفت تقريباً 75 در صد بتن را شن و ماسه تشكيل ميدهد. امروزه در احداث ابنيه هاي ساختمانها، سدها ، پلها و راهها بطور گسترده از بتن استفاده ميگردد. در راه سازي نيز از زيرسازي آن تا آسفالت رويه جاده ها شن و ماسه بعنوان اركان اصلي ساخت شناخته ميشود.در احداث خاكريزها ، فيلترها و صنايعي همچون شيشه سازي ، موزائيك سازي و ... نيز استفاده از شن و ماسه كاربرد فراواني دارد. شن و ماسه رودخانه اي كه در معرض انتقال ممتد در آب بوده اند منابع مشخصاً مطلوبي از مصالح هستند زيرا مواد ضعيف و سست آنها توسط سايش حذف و شن و ماسه بادوام، گردشده و با دانه بندي مناسب بجا گذاشته است. همين امـر باعث گرديــده كه اين منابـع نياز بـه فرآگيري كمتــري داشته و از طرفــي سهل الوصول بودن آن و نزديكي به جاده هاي حمل و نقل و محل مصرف كه نهايتاً بالا بردن ارزش اقتصادي آن را رقم ميزند از جمله دلايلي است كه استفاده روزافزون آن را نسبت به مصالح كوهي بدنبال داشته است.

مكانهاي ترسيب شن و ماسه در رودخانه ها

پس از اينكه ذرات سنگي بر اثر هوازدگي از سنگ مادر جدا شدند توسط عوامل مختلفي كه مهمترين آن آب است به پايين دست حمل ميشوند افزايش مقدار آب و سرعت جريان دو عامل مهم در بالابردن ظرفيت حمل رودخانه به شمار مي آيند از اينرو در هرجا انرژي رود كاهش يابد آنچه را كه ديگر قادر به حملش نيست ترسيب خواهد نمود.در چنين شرايطي ابتدا ذرات درشت تر و بعد بتدريج ريزتر ته نشين ميشود.

در نواحي كوهستاني حجم مواد رسوب شده توسط رودخانه كم و ذرات درشت و گوشه دارند و در قسمتهاي پاياني رود به علت انرژي كم آب عمدتاً لاي و رس است بنابراين معمولاً قسمتهاي مياني رود مكانهاي مناسبي از شن و ماسه را در خود جاي ميدهد.

در رشته كوه زاگرس رودها و دریاچه‌های متعددی وجود دارد كه دو قلوهای گهر از زیباترین دریاچه‌های آن هستند.

دریاچه‌های دایمی و شیرین گهر بالا و پایین در دامنه‌های اشترانكوه گسترده شده‌اند. این دریاچه از برفاب‌های اشترانكوه و انباشت آب در پشت سد یا آب‌بندی كه از ریزش كوه پدید آمده است.

فراوانی نسبی آبهای ورودی به دریاچه باعث می‌شود سرریز آب آن به دریاچه پایینی بریزد. طول دریاچه اصلی گهر بیشتر از یك كیلومتر و عرض متوسط آن ٦٠٠ متر است. حداكثر عمق دریاچه 28 متر و مساحت آن در حدود ١٠٠ هكتار است.

دریاچه گهر مانند آبگیری است كه از چشمه‌های آبشارها و سراب‌های اشترانكوه پر شده و آب آن در تمام فصول ثابت است. سطح دریاچه گهر در زمستان یخ می‌بندد.

دریاچه گهر از زیباترین دریاچه‌های كوهستانی ایران است كه در مركز منطقه حفاظت شده اشترانكوه قرار دارد و شامل دو بخش به نام‌های گهر بزرگ یا كله گهر و گهر كوچك یا كره گهر است. پوشش گیاهی و گونه‌های متنوع درختان شامل (بلوط، بید، بادام، پسته وحشی) اطراف دریاچه را به صورت پارك طبیعی درآورده است. سطح دریاچه در طول زمستان می بندد، نی، جلبك، ماهی قزل آلای رنگین كمان و خال قرمز در این دریاچه وجود دارد.

جنگل‌های منطقه اشترانكوه با گونه غالب بلوط ایرانی و گونه‌های دیگر كیكم _ بادام كوهی _ پسته وحشی _ ارغوان _ گلابی وحشی _ چنار _ نارون _ بلوط ماز و دار _ انجیر _ زبان گنجشك _ سیب _ زالزالك _ ارژن _ كنار _ كهور _ انار _ گز و مو وحشی پوشیده شده است. مراتع پوشیده از گونه های گیاهی خانواده های غلات _ بقولات و چتریان است و محصولاتی چون مو _ سیر _ گز انگبین _ كتیرا _ آویشن و گاو‌زبان از این مراتع به دست می آید.

در اشترانكوه حیواناتی از قبیل: بز _ قوچ _ آهو _ كل _ پلنگ _ گرگ _‌ گراز _ خرس قهوه ای _ كفتار _ روباه _ شغال _ خرگوش _ وحوش كوچك _ و پرندگانی چون كبك و تیهو، انواع شاهین و پرندگان بومی استان را می توان دید.

كوهستانی بودن و وسعت زیاد دریاچه و جاذبه‌های ورزشی چون كوهنوردی، صخره نوردی، ماهیگیری با قلاب و شنا را در اطراف كهر ایجاد كرده و پوشش جنگلی و مرتعی، رویش فراوان و انبوه گل‌های لاله واژگون و زنبق وحشی و گیاهان دارویی امكان تاسیس بانك ژن گیاهی و بررسی امكان ایجاد پیست اسكی را فراهم كرده است.

ماهی قزل آلا ،انواع بوته‌ها، درختان تنومند بید، انجیر وحشی ،تمشك ،گیاهان و گل‌های پیرامون اطراف، دریاچه را به صورت یك پارك شگفت انگیز طبیعی درآورده است.زیبایی خیره كننده و چشم‌اندارهای بدیع دریاچه سبب شده است در تمام طول سال با وجود سختی راه انبوهی از مردم لرستان و دیگر نقاط كشور به دیدن دریاچه و زیبایی‌های آن بروند.

مجموعه تالاب‌های استان و تالاب‌های پل‌دختر كه نزدیك به ١٢ تالاب هستند در فصول پر آب، زیبایی خاصی را به این منطقه می‌بخشند..اكثر این تالابها زیستگاهی مناسب برای جانوران آبزی، پرندگان بومی و مهاجر هستند.

از تفرجگاه‌ها و دیگر چشم‌اندازهای توریستی استان چشمه‌ها و سراب‌های متعددی است كه در سطح استان پراكنده هستند. مهم‌ترین آنها سراب هنام، سرخه ، ناپی و چشمه كهمان در الشتر، سراب چگنی، كیو ، چشمه‌های آب ارم و گرداب دارایی در خرم‌آباد، سراب غار تهندر و گردكانك،‌ ماهی چال، فرسیان، سردره در الیگودرز و سراب چشمه و رودك در دورود هستند.

اكثر این سرابها پوشش گیاهی نادری دارند.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب اوان

دریاچه زیبای اوان در میان چهار روستای اوان، وربن، زواردشت و زرآباد و در ارتفاع هزار و هشتصد متری از سطح دریا قرار دارد. این دریاچه كه بیش از 70 هزار متر مربع مساحت دارد، تنها از آب چشمه‌های موجود در كف دریاچه تغذیه می‌شود و عمیق‌ترین بخش آن به عمق 5/7 متر در جنوب شرقی واقع شده است.

غیر از گونه‌های درختی دست‌كاشت نظیر بید، چنار، تبریزی، سیب، آلبالو، گیلاس، سنجد، فندق و گردو، گیاهان علفی مانند گون، كنگر، شیرین بیان و گونه‌های مختلف دیگر از خانواده گرامینه و لگومینیوزه هم در حوزه آبخیز اوان وجود دارند. از گیاهان داخل دریاچه هم می‌توان به نی‌بن در آب و گیاهان غوطه ور خوشاب و چنگال آبی اشاره كرد.

از گونه‌های جانوری اطراف اوان می‌توان به كل و بز – كه به علت شكار بی رویه و تخریب زیستگاه آنان كاهش چشمگیری یافته‌اند - پلنگ، خرس قهوه‌ای، روباه، شغال، گرگ، گراز، شنگ، سیاه گوش (گربه وحشی) انواع عقاب‌ها، دال، دلیچه، شاهین، جغد، كبك، فاخته، داركوب، سبزقبا، زاغی و انواع گنجشك سانان، قورباغه، لاك پشت و خرچنگ اشاره كرد. انواع ماهی از جمله قزل آلای رنگین، كپور و اردك ماهی نیز در آب اوان زندگی می‌كنند.

اعتقادی وجود دارد مبنی بر اینكه این دریاچه بازمانده دریاچه بزرگ «كاسپین» است. دلیلی كه برای این مدعا می‌آورند تغییر یافتگی نام كاسپین به قزوین است.

اوان به معنی محل گردآمدن آب می باشد.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب زریوار

واقع در استان كردستان منطقه مریوان كه به لحاظ دارا بودن شرایط كیفی و كمی در سطح استانداردهای مطرح از سوی كنوانسیون تالاب قرار دارد در فهرست كنوانسیون رامسر و تالاب های با اهمیت بین المللی به ثبت رسیده است.

تالاب زریوار با مساحتی بالغ بر دو هزار هكتار و بیش از ٣۷ گونه پرنده از تالاب های مهم ایران است.

هم اکنون بیش از ده ها گونه پرنده بومی و مهاجر در این تالاب زندگی می كنند كه از این تعداد چهارده گونه بومی وبقیه از انواع پرندگان مهاجرند . اردك سرحنایی و سرسبز، بوتیمار بزرگ و كوچك، كشیم بزرگ و كوچك و حواصیل خاكستری و پرندگان شكاری همچون سنقر تالابی، دلیچه و انواع چنگر از گونه های با اهمیت و ارزشمند این تالاب محسوب می شوند.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب امیرکلایه

در لاهیجان نیز پناهگاه بسیاری از جانوران و گیاهان کم مانند است.

ماهی «تینكا تینكا» یكی از منحصر به فردترین گونه های آبزی در سطح جهان كه تنها دو هزار قطعه از آن در سطح جهان و در تالاب امیر كلایه لاهیجان باقی مانده است به علت رشد بیش از اندازه علف های هرز و عدم لایروبی این تالاب در حال انقراض كامل است.

تینكا تینكا از گونه های ماهی كپور محسوب می شود كه در آب شیرین زندگی می كند. این ماهی در ماه های اسفند و فروردین تخم ریزی می كند.

هر ساله در فصل های گرم سال به خصوص در فصل تابستان به علت تبخیر و كاهش آب تالاب امیر كلایه اكسیژن موجود در آب تالاب به شدت كاهش پیدا می كند و بر اثر این اتفاق صدها عدد از این گونه آبزی از بین می روند.

تالاب امیر كلایه كه تنها سكونت گاه گونه منحصر به فرد تینكا تینكا در سطح جهان محسوب می شود با داشتن هزار و دویست و سی هكتار وسعت و به علت وجود گونه های طبیعی و آبزی ویژه و به علت ویژگی های خود تالاب در فهرست تالاب های بین المللی به ثبت رسیده است.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب گمیشان

در شمال بندر تركمان و حاشیه شرقی دریای خزر واقع شده است. عمق متوسط این تالاب یک و نیم متر و بیست هزار هکتار وسعت است. این تالاب در فصول مختلف سال پذیرای هزاران پرنده مهاجر و كمیاب است.

تالاب گمیشان جزو تالاب‌های بین‌المللی است .

تالاب گمیشان به عنوان یك پدیده طبیعی نیازمند توجه خاصی است اما به دلیل برخی سهل انگاری‌ها و منفعت طلبی‌های اقتصادی، منافع تالاب در نظر گرفته نمی‌شود. موضوع احداث موسسه پرورش میگو در استان گلستان مطرح شده است.احداث این موسسه می تواند آسیب های فراوانی برای محیط زیست منطقه در پی داشته باشد و آسیب‌های زیادی به لحاظ زیست‌محیطی برای دریاچه گمیشان ایجاد ‌كند ولی تا به حال هیچ اقدامی برای جلوگیری از این طرح صورت نگرفته است.

هم چنین كارخانه پرورش میگو باعث از بین رفتن تالاب خواهد شد. فاضلاب‌های شیمیایی و ضایعات كارخانه باعث آلوده شدن و به خطر افتادن حیات طبیعی در این تالاب می‌شود.

نزدیک هشتادگونه پرونده مهاجر و بومی در حاشیه این تالاب زندگی می‌كنند كه پرندگان نادری مثل پلیكان پاخاكستری، قوی گنگ و فریادكش و فلامینگو نیز در میان آنها به چشم می خورند، همچنین یازده گونه ماهی و بسیاری از گونه‌های گیاهی نایاب نیز در این تالاب وجود دارد.

تالاب های سه گانه «آلاگل»، «آلما گل» و «آجی گل»، در استان گلستان كه در كشور كم نظیر و حتا بی نظیر هستند، از زیباترین پهنه های طبیعت شگفت ایران می باشند.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب بیشه دالان

نیز كه در جنوب شرقی شهرستان بروجرد با وسعتی حدود ٩١٣ هكتار قرار گرفته، از دیگر تالاب هایی است كه از گزند شرایط نامساعد در امان نمانده و از یك سو تصرف های غیر قانونی اراضی اطراف بیشه دالان توسط كشاورزان و جاری شدن فاضلاب های خانگی، صنعتی و كشاورزی در محیط زیست تالاب، استفاده بیش از حد سموم رفع آفات، بهره برداری تجاری از نیزار اطراف تالاب و شكار بی رویه و غیر مجاز اهالی منطقه ، و از سوی دیگر چندگانگی مدیریتی بین منابع طبیعی، جهاد كشاورزی، سازمان محیط زیست موجب شده تا وسعت آن تا حد زیادی كاسته شده ونمونه های نادر گیاهی و جانوری تالاب نابود شود.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

هامون

را دریشتها آسمانی دانسته اند و همواره به نیكی از آن یاد كرده اند.

«هامون» را هیرمند سیراب می كند و دشت هامون به آغوش می پذیردش. دشت هامون سرسبز است و نخل های صبور خرما را در خود جای داده است.

هامون پناهگاه بسیاری از گونه های نادر جانوری و گیاهی و حلقه ای مهم در زنجیره غذایی پهنه دشت كویر است.

این دریاچه آشیانه پرندگانی چون شاهین، عقاب و باكدان است. پوشش گیاهی آن نیز مخفیگاه پرندگان و پستانداران است. پوشش گیاهی زیر آب دریاچه و نیزارهای آن هم در تامین نیازهای حیات وحش نقش اساسی دارند. پلیكان، فلامینگو، پرندگان مهاجر آبی، تیهو، زنگوله بال،‌ باقرقره، خرگوش،‌شغال، كفتار، كاراكال، یوزپلنگ،‌گراز و آهو را می توان در مراتع اطراف دریاچه دید.

تالاب هامون، هفتمین تالاب بزرگ جهان، كه در گذشته به علت دارا بودن آبزیان نادری همچون شیزوتراكس و نیز مهاجرت گونه های مختلف پرندگان دارای اهمیت زیست محیطی قابل توجهی بود. هم اكنون به دلیل بروز خشكسالی به طور كامل نابود شده است.

رودخانه هیرمند كه شریان دریاچه هامون در خاك ایران بود، به علت نبود بارش به شدت كم آب شده و سهم آب ایران از این رودخانه، جوابگوی نیازمندی دریاچه برای ادامه حیاتش نیست .

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب گندمان

در استان چهار محال و بختیاری نیز از جمله مكان هایی است كه هر ساله میزبان هزاران پرنده مهاجر آبزی است.

این تالاب با مساحتی حدود ٩٨٠ هكتار و در ارتفاع حدود ٢٢١٩ متر از سطح دریا در فاصله ٤كیلومتری شهر گندمان و فاصله تقریبی نود كیلومتری از شهرستان بروجن در حاشیه استان چهارمحال و بختیاری واقع شده است.

علاوه بر برف و باران از دیگر منابع آبی این تالاب می توان به رودخانه آق بلاغ و همچنین چشمه های حاشیه تالاب چون گل كوچك، گل بزرگ، مرادان و نصیرآباد اشاره كرد.

پرندگانی از خانواده لك لك ها، شكاری ها، حواصیل، با كلان، مرغابی سانان، یلوه و سلیم، پرندگان مهاجری هستند كه همزمان باسردی هوا به این منطقه كوچ می كنند.

تالاب ها علاوه بر میزان كوتاه مدت پرندگان مهاجر همچنین میزبان های دایمی حیوانات دیگری نیز هستند كه با توجه به موقعیت این مناطق زیستگاه مناسبی برای آنها به شمار می روند.

تالاب های گندمان نیز بر همین اساس میزبان دایمی گونه های جانوری خاصی است كه در این منطقه به زندگی می پردازند :مارها، قورباغه ها، لاك پشت و پستاندارانی مانند گراز، شغال، گرگ، خفاش، روباه، خرگوش و نیز ماهی هایی چون ماهی گور خری، سفید كولی، ماهی پوره دار و سیاه ماهی از جمله جانوارنی هستند كه این تالاب را برای زندگی برگزیده اند.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

دریاچه كوهستانی ولشت

در جنوب غربی شهر چالوس و در شمال شرقی كلاردشت و در ارتفاع یك هزار متری از سطح دریاچه خزر قرار دارد.

مسیر دسترسی به آن از شهر چالوس و از طریق كندوان و محور ارتباطی چالوس و از طریق كندوان و محور ارتباطی چالوس به تهران آغاز و پس از طی بسیت و سه كیلومتر و بعد از پل كجور و گذر از سربالایی ها و پیچ های جنگل تا كنار دریاچه ادامه می یابد

دریاچه ولشت به دلیل چشم انداز سبز و طبیعت منحصر به فرد آن از جمله دیدنی ترین میراث طبیعی كشور محسوب می شود كه این امر هر ساله بسیاری از گردشگران را برای بازدید از این منطقه جلب می كند. حضور گردشگران بدون نظارت طی سال های گذشته طبیعت این منطقه آسیب پذیر و اكوسیستم طبیعی آن را دگرگون كرده است.

هنوز امكانات بهداشتی مناسبی برای استفاده گردشگران از منطقه در نظر گرفته نشده و مرز مناطق حفاظت شده از سایر مناطق مشخص نیست و این امر بحران زیست محیطی را در این منطقه تشدید كرده است.

قطع نیزارهای اطراف دریاچه ولشت توسط روستاییان برای مصارف ساختمانی و آتش سوزی های گسترده در این مناطق طی سال های گذشته آسیب های جبران ناپذیری را به طبیعت دریاچه ولشت وارد كرده و تخریب این نیزارها كه به عنوان یك پناهگاه طبیعی برای تخم ریزی و باروری آبزیان دریاچه محسوب می شوند زنجیره حیات این دریاچه را به مخاطره افكنده است.

دریاچه ولشت دارای اكسیژن و دمای متفاوتی با سایر نقاط كلاردشت است و ورود آلاینده های محیطی حیات انواع آبزیان چون ماهی سفید، اردك ماهی، شاه كولی و حتی جلبك ها و پلانگتون ها را در معرض تهدید قرار می دهد.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب زاغمرز

در مازندران نیز بسیار دیدنی است.

امسال برای اولین بار نیلوفر آبی در پهنه تالاب بین المللی زاغمرز در استان مازندران مشاهده شد.

تاكنون در این تالاب نیلوفر آبی مشاهده نشده بود ولی امسال برای اولین بار در پهنه آبی تالاب بین المللی زاغمرز كه چسبیده بر میانكاله قرار دارد، گیاه نیلوفر آبی مشاهده و گزارش شد.

تالاب زاغمرز كه چسبیده به تالاب میانكاله قرار دارد در سال ١٣٥٤ به عنوان نخستین تالاب های بین المللی جهان در فهرست كنوانسیون حفاظت از تالاب های جهان در سوئیس به ثبت رسیده است و با توجه به وجود عوامل تهدید در منطقه همچون مخازن ذخیره نفت در پایانه نفتی نكا، بهشهر و شركت صدرا، این منطقه همچنان به عنوان یكی از جاذبه های گردشگری استان مطرح است و هر ساله در فصل مهاجرت پذیرای گونه های متعددی از پرندگان آبزی است.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب نیشكر

در غرب جاده خرمشهر به خانه ی مرگ پرندگام مهاجر تبدیل شده است.

مسئله مرگ و میر سالانه ١٥٠٠ پرنده سفید ماهی خوار (كاكایی) در این تالاب ، موضوع پیچیده ای است كه دلایل متعددی دارد اما مهم ترین علت آن روش های صیادی و افزایش درجه حرارت هوا در فصول گرم سال است.

با توجه به افزایش درجه حرارت هوا در فصول گرم سال بسیاری از ماهیان موجود در این تالاب كه مهم ترین منبع غذایی پرندگان بومی و مهاجر در این منطقه هستند، به نواحی عمیق تر تالاب پناه می برند در نتیجه بسیاری از پرندگان ضعیف و نابالغ به دلیل نبود مواد غذایی كافی، تلف می شوند.

تالاب نیشكر كه در منطقه ای واقع در غرب جاده خرمشهر قرار گرفته، محوطه ای بالغ بر یازده هزار هكتار است كه طی سال های اخیر در نتیجه تجمع آب در حوضچه های تبخیری شركت توسعه نیشكر شكل گرفته است. در نتیجه اكوسیستم غنی و جالبی از انواع ماهیان بیاح، شوجی، كپور، شانك و انواع دیگر ماهی و جانوران آبزی پدید آمده كه در فصول سرد سال سبب جذب پرندگان مهاجر و بومی می شود. براساس سرشماری انجام گرفته از سوی محیط زیست خرمشهر حدود ٦٥٠٠ فلامینگو از جمله پرندگانی است كه سالیانه به این تالاب مهاجرت می كنند.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب آق گل

یكی از زیباترین تالابهای همدان است كه با وجودتمام زیباییهایش تنها پرندگان می توانند از آن استفاده كنند.

تالاب فصلی و طبیعی آق گل در میان استانهای مركزی و همدان به فاصله بیست كیلومتری شمال شرقی روستای كردخورد قراردارد. این تالاب از بخش جوكار و نیز بیست كیلومتری جاده همدان ملایر از كنار روستای سیاه كمر قابل دسترسی است.

آب این تالاب از حوضچه آبریز رودخانه قره چای در جنوب دشت كمیجان تامین می شود. زمان آبگیری تالاب از اواخر آذر ماه آغاز می‌شود و تا اواسط خردادماه پایان می پذیرد. وسعت تالاب در ماههای پرآب به پانزده كیلومتر مربع می رسد و با پیشروی آب جزیره‌هایی به ارتفاع شش متر ظاهر می شود.

تالاب آق گل در مسیر مهاجرت فصلی پرندگان شمالی قرار گرفته است. با توجه به همزمانی فصل پرآبی تالاب با كوچ پرندگان در اواخر زمستان و اوایل فصل بهار و دارا بودن پوشش گیاهی مناسب، مسیر مهاجرت حدود ده تا بسیت هزارگونه از انواع پرندگان آبزی و كنار آبزی است كه نقاط سردسیر شمال روسیه و قفقاز و شبه جزیره اسكاندیناوی را به مقصد گرمتر ترك می كنند. انواع اردك، غاز ، فلامینگو، مرغ باران، حواصیل، كاكائی، درنا، خروس كوهی و غاز خاكستری پرندگانی هستند كه در میهمانی پنج ماهه این تالاب زندگی می كنند..

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب گاوخونی

كه سالها در مرز خشكسالی به سر می‌برد با گشایش یكباره كانال زاینده رود به سمت تالاب در حال زنده شدن است. این تالاب كه سالها با پیامدهای ناشی از كم آبی در حوضه زاینده رود مواجه بود با پر آب شدن زاینده رود و قطع آبیاری زراعی دوباره احیا می‌شود.

با این كه كارشناسان اعتقاد دارند آب زاینده رود هم برای مصارف شهری كافی است هم برای تالاب، اما واگذاری حوزه آبخیز این رود به زمینهای زراعی، تالاب را از بین برده و سبب خشكسالی شده است.

پیش از این تنها آب باریكه‌ای از بخش كشاورزی در انتهای رودخانه زاینده رود وارد تالاب گاوخونی می‌شد. به همین دلیل از پهنه آبی گسترده، پوشش گیاهی درهم‌تنیده و خیل پرندگان مهاجر آبزیان این تالاب اثری دیده نمی‌شد.

همزمان با اجلاس اوپك كه در اصفهان برگزار شد سهمیه آب واگذاری به زمینهای زراعی قطع شد تا سطح آب در مسیر شهر بالا بیاید. بالا آمدن آب باعث افزایش آب ورودی به تالاب شد.در همین زمان فلامینگوها جذب این آب شده و شروع به جوجه آوری كردند. جوجه آوری فلامینگوها بر اثر آبی كه به دلیل زیباسازی شهر به تالاب رسیده بود باعث شد تا سازمان حفاظت محیط زیست دلیل خوبی برای مقابله با وزارت نیرو كه متولی واگذاری آب زاینده رود به زمینهای زراعی بود داشته باشد.

زمینهای کشاورزی اطراف اصفهان برای برنج كاری مناسب نیست اما درآمدی كه وزارت نیرو از این راه به دست می آوردسبب شده حقابه تالاب هر روز كمتر و كمتر شود. باریكه آبی كه پس از اجلاس اپك و زادآوری فلامینگوها به تالاب می رسد نمی تواند این تالاب را زنده كند اما خشك شدن و از بین رفتن آن را به تاخیر می‌اندازد.

قطع جریان آب زاینده رود به تالاب گاو خونی چرخه طبیعی این منطقه را دستخوش تغییرات اساسی ساخته و تا هنگامی كه سهم آب گاوخونی از محل زاینده رود به این تالاب داده نشود، هر گونه فعالیتی برای احیای آن بی فایده خواهد بود. هرز آبی كه از محل اراضی كشاورزی وارد تالاب می‌شود برای تداوم حیات آن كافی نیست و حتی طرح های انتقال آب نیز كمكی به احیای آن نخواهد كرد.

. مساحت تالاب قبل از خشكسالی ۷٠ هزار هكتار با ١١۷كیلومتر محیط بود كه چهل و هفت هزار هكتار آن را دریاچه وبقیه را زمین‌های خیس اطراف تالاب تشكیل می داد.

این تالاب یكی از تالاب های بسیار با ارزش كشور است كه در استان اصفهان قرار دارد. شاید به دلیل فراوانی گورخر در گذشته در دشت های پیرامون تالاب و مرگ شكارچیانی كه به امید شكار این حیوانات اسیر مرگ در محیط های باتلاقی این منطقه می شدند، آن را گور خونی نامیده‌اند كه بعدها به گاو خونی تبدیل شده است. اما تعریف دیگری از نام تالاب در منطقه وجود دارد مبنی بر این كه گاو خونی در اصل گاوخانی به معنی چاه بزرگ بوده است.

گاوخونی یكی از نادرترین تالاب های موجود در فلات مركزی ایران و از نظر تنوع چرخه طبیعی و ارزش های زیستگاهی منحصر به فرد است و بدین جهت در ردیف تالاب های بین المللی قرار گرفته است.

رشد جمعیت و مهاجرت، افزایش سطح اراضی كشاورزی و روش های نادرست آبیاری، توسعه زیاد فضاهای سبز درون شهرها از جمله چمن و طرح های انتقال آب زاینده رود به سایر مناطق، افزایش مصارف صنعتی و خشكسالی از عمده علل خشك شدن تالاب گاوخونی بوده است. تالاب گاوخونی اصفهان كه هنوز ناشناخته مانده، دارای جلوه هایی بكر، زیبا و پررمز و راز است. این تالاب به دلیل ارزش های نهفته زیست محیطی، نقش و اهمیت منحصر به فرد در جلوگیری از گسترش كویر، پذیرش ده‌ها هزار پرنده بومی و مهاجر و تثبیت تپه های شنی، از اهمیت و ارزش ویژه‌ای برخوردار است. مطالعه تاریخ و گذشته تالاب گاوخونی، حكایت از آن دارد كه این زیستگاه از لحاظ تنوع آبزیان و حیات وحش، به مراتب غنی تر از حال بوده است و جانورانی مانند گورخر، آهو، یوزپلنگ، خوك و پرندگان بسیاری در آن می‌زیسته‌اند.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

دریاچه وتالاب ارژن :

وسعت این دریاچه نزدیک دو هزارهکتارواز دریاچه های آب شیرین کشوراست. این دریاچه بخشی ازمنطقه حفاظت شده ی ارژن وپریشان است که درفاصله شصت کیلومتری شیراز ودرکنار جاده ی اصلی شیراز – بوشهرقراردارد.دریاچه ی ارژن یکی اززیستگاه های مهم پرندگان مهاجراست و نیمی ازسال ، میزبان هزاران پرنده ی مهاجراست .این منطقه تابستان های خنک وزمستانهای سرددارد و درفصل زمستان بابارش برف همراه است .

منطقه ی گردشگاهی دریاچه ی ارژن به دلیل استقراردرمسیرجاده ی اصلی شیراز-کازرون نزدیکی با آثارتاریخی بیشابوروغارشاپوروهمچنین راه ارتباطی استانهای خوزستان وبوشهربا شیراز،ازاهمیت ویژه برخورداراست .

دریاچه (برم) الوان در شهرستان كهگیلویه وسعت نزدیک پانزده هكتار و دریاچه مور زرد زیلایی در شهرستان بویراحمد با وسعت چهارده هكتار نیز از تالاب های با ارزش کشور هستند .

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

تالاب های طشک وبختگان :

این دریاچه ها که درنزدیکی نی ریز واقع شده اند ، ازبزرگ ترین وپرآب ترین دریاچه های کشورمحسوب میشوند ومناطق کوهستانی بین آنها وجزایرمتعدد به ویژه دردریاچه ی طشک ، مجموعه ی طبیعی بسیاربا ارزشی را به وجود آورده اند.

درمجاورت مصب رودخانه وتاحوالی جزیره یوسف ، آب تا اندازه ای شیرین است وگاه برای کشاورزی نیزاستفاده میشود . ازناحیه ی دو شاخ به طرف شرق ، آب دریاچه به تدریج شورترمیشود. چشم اندازعمومی دریاچه به دلیل وجود درختان گزدرنواحی ساحلی وپوشش گیاهان آبزی دردرون دریاچه ، سبزبه نظرمیرسد. درمناطقی که آب دریاچه شورمیشود. این چشم اندازتاحدودی رنگ خودراازدست میدهد.

بخش ساحلی وکم عمق دریاچه ازنیزارها ودرختان گزهمراه نمونه هایی ازگیاهان شورپسند پوشیده شده است .دراطراف دریاچه ، درختچه های پسته وپسته ی وحشی ، بادام کوهی ، نرگس ، کیکم وقیچ دیده میشوند وگیاهان دارویی مانند باریم ، آویشن ، کاکاتی و... به وفوردراطــراف آن می رویند. زیـــره ای بسیارمعطروخوشبونیزدرکوهها ی اطراف دریاچه می روید. دراین منطقه ، پرندگان قابل شکارنظیرهوبره ، کبک وتیهو، کوکو، کبوتر، قمری ، دارکوب وجغد کوچک زیست می کنند ومناطق شوردریاچه ، محلی برای زندگی پرندگان مهاجروحیوانات وحشی نظیربز، قوچ ، میش وآهومحسوب میشوند.

دریاچه ی طشک ، جزایرمتعددی دارد که یکی ازآنها جزیره ی زیبای نرگس است . این جزیره ، محل رشدگل نرگس وحشی است که زیبایی خیره کننده ای را به وجود می آورد.

یکی دیگرازجزایردریاچه ، معروف به جزیره ی پلیکان هاست که محل لانه سازی پرندگان مختلف نیزهست . این جزیره دربخش عمیق دریاچه طشک واقع شده وآب اطراف آن کمترخشک میشود . به همین دلیل ، جانورانی مانندگربه وحشی ، شغال وکفتاربه آن دسترسی ندارند ونمی توانند امنیت حیات وحش جزیره را برهم زنند.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

دریاچه یا تالاب مهارلو :

این دریاچه دربیست و هفت کیلومتری جنوب شرقی شیرازواقع شده است .آب دریاچه شوروغیرقابل استفاده است .ازآب این دریاچه ، برای تهیه واستخراج نمک طعام استفاده میشود ومکانی مناسب برای زیست پرندگان وحیوانات وحشی محسوب میشود. وسعت دریاچه ششصد کیلومترمربع است .

دریاچه مهار لو از سه رودخانه فصلی و سیلابهای كوههای مجاور تغذیه مى شود و گستردگی آن بر حسب بارندگی بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ كیلومتر در نوسان است.

در كتاب های جغرافیایی قدیمی نام این دریاچه را "جنكال" ذكر كرده اند و در كتاب فارسنامه ابن بلخی "ماهلویه" خوانده شده است.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

دریاچه یا تالاب پریشان " فامور "

این دریاچه درسه کیلومتری روستای ایازآباد که دردوازده کیلومتری کازرون قراردارد ، به وجود آمده است .آبدریاچه ی پریشان ، شیرین است ولی برای آشامیدن چندان مناسب نیست درداخل این دریاچه ، ماهی هایی به صورت آزاد زیست می کنند . ازاین دریاچه ، برای پرورش ماهی نیزاستفاده میشود . پرندگان مهاجرآبزی نیزدرفصل مهاجرت دراطراف دریاچه دیده میشوند . نام دریاچه ی پریشان که فامور هم نامیده میشود ، ازنام چشمه ای گرفته شده که منبع اصلی تامین آب دریاچه است .

«بندعلی‌خان» با اردك، غاز، آبچلیك و چنگرهایش هنوز می‌تواند فرصتی برای تجربه تماشای پرندگان باشد.

این تالاب در سی و پنج كیلومتری جنوب شهرستان ورامین واقع شده است. گفتن اینكه بندعلی‌خان رو به نابودی می رود. آلودگی آب (كه از فاضلاب كارخانه چرم‌سازی ناشی می‌شود) و شكار بی‌رویه پرندگان روی آب‌زی در این منطقه نگرانی دوستداران محیط زیست را سبب شده است.

طرح‌های زیادی برای جلوگیری از 

تالاب شادگان

از مهمترین تالابهاى جهان است، سه هزار صیاد ماهى و هزار و پانصد صیاد پرنده از طریق تالاب زندگی مى‌كنند و ارزش آن به مراتب از واحدهاى بزرگ صنعتى مانند فولاد خوزستان بیشتر است. برخى از فعالان دوستدار محیط زیست در خوزستان بر این باورند که متولیان طرح توسعه نیشكربا وجودآلاینده بودن صنایع توجه جدى به جبران خسارتهاى ناشى از اجراى طرح نمى‌كنند.

در این تالاب ١٥٢ نوع پرنده از٣٨خانواده شناسایی شده است كه به همراه مهاجران آبزی مانند پلیكان پاخاكستری، عقاب دریایی دم سفید، اردك مرمری و اردك طلایی بهشت زیبایی را در این گستره از میهن ما به وجود آورده است.

تالاب ها نزدیک شش درصد از كره زمین را در بر می گیرد، و همواره سفره خانه ی مهمان نوازی برای انسان بوده است.

تالاب ها با قابلیت زادآوری، نقش مهمی در بقای گونه های بی شماری از گیاهان و جانوران وابسته به خود ایفا كرده و ذخیره گاه مهمی برای انبوه پرندگان، خزندگان، دوزیستان، ماهیان و بی مهرگان بوده اند.

ایران ٢٢ تالاب بین‌المللی دارد كه نام همه آنها در كنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است. یكی از شروط ثبت نام تالاب در این كنوانسیون پذیرا بودن حداقل ٢٠هزار پرنده مهاجر در سال است. در این میان خشكسالی، استثنائاتی مانند تالاب هامون را به وجود آورده است. این در حالی است كه سال گذشته تالاب میانكاله به تنهایی از ٥٠٠ هزار پرنده مهاجر پذیرایی كرد. این نكته را نیز نباید فراموش كرد كه تالابهای بسیار دیگری در ایران پذیرای پرندگان مهاجر و بومی‌اند 

روشهاي غير سازه اي مديريت سيلاب

مقدمه اي بر روش هاي غير سازه اي

با وجوديكه بشر در طول تاريخ سيلابها زندگي كرده است، هيچگاه اثرات مخرب سيلابها در گذشته مانند امروز نبوده است. زيرا افراد بسيار كمتري در سيلابدشتها زندگي مي كردند و فعاليتهاي انساني در گذشته اين چنين موجب افزايش پتانسيل سيلاب نمي گرديد. امروزه مشخص شده است كه مهار همه سيلابها امكان پذير نيست تنها مي توان با مديريت آنها، خسارت ها را حداقل نمود.

بر اساس تجارب جهاني مهار همه سيلابها امكان پذير نيست

مهار كامل همه سيلابها عملي نيست

روشهاي مختلفي براي مديريت سيلاب به كار گرفته مي شوند. اين روش ها را مي توان در چهار دسته زير طبقه بندي نمود:

1. تلاش در جهت كاهش سيلاب

2. تلاش در جهت كاهش آسيب پذيري در مقابل سيلاب

3. تلاش در جهت كاهش خسارات

4. ايجاد آمادگي براي تحمل خسارات

اولين دسته بر مبناي حفاظت فيزيكي بوسيله سازه ها مي باشد و روش هاي سازه اي ناميده مي شود. سه دسته ديگر در گروه روش هاي غيرسازه اي طبقه بندي مي شوند.

به عبارت ديگر روش هاي سازه اي:

1- قبل از وقوع سيلاب اعمال مي شوند.

2- ماهيت عمدتا سازه اي دارند.

3- به منظور دور كردن سيلاب از مردم به كار گرفته مي شوند.

كليه روش هاي كاهش مشكلات سيلاب كه در برگيرنده تواما سه مشخصه فوق نباشند، روش هاي غيرسازه اي مديريت سيلاب مي باشند. براي مثال مقابله به هنگام با سيلاب، داراي ماهيت سازه اي است و به منظور دور كردن سيلاب از مردم صورت مي گيرد ولي در هنگام سيلاب انجام مي شود يا مديريت حوضه آبريز قبل از وقوع سيل و به منظور دور كرد

اثرات MTBE در آلودگی منابع آب

(متیل ترسیو – بوتیل اتر) یك ماده آلی اكسیژن دار است كه امروزه در ایران و برخی كشورهای جهان به صورت گسترده در بنزین بدون سرب استفاده می شود در ابتدای انتخاب و استفاد ه از این ماده در سوخت مزایای زیست محیطی آن مورد توجه بود ولی اكنون پس از گذشت چند سال از مصرف آن در دنیا مشخص شده است كه MTBE دارای امكان تاثیرات سوء روی انسان بوده و دارای پتانسیل آلودگی محیط زیست است. ورود MTBE به منابع آب و خاك به روشهای مختلف انجام می گیرد .MTBE در خاك بسیار متحرك است و حركت آن در آب تابع قوانین حركت آب در خاك است. MTBE مقاومت زیادی به تخریب زیستی دارد و نیمه عمر آن در آب بالاست ، جذب آنها توسط ذرات خاك ضعیف است ،حلالیت بالایی در آب دارد و بسیار متحرك است . این عوامل باعث حركت MTBE به سمت آبهای زیر زمینی و جمع این ماده در این آبها می گردد و از آنجا كه آبهای زیرزمینی در شرب و كشاورزی استفاده دارند با تهدید سلامتی انسان و طبیعت باعث معضلات زیست محیطی می گردد درحال حاضر USEPA حد مجاز این ماده در آبهای آشامیدنی راpb 40-20 تعیین كرده است. با توجه به مصرف گسترده MTBE در ایران قبل از آنكه این ماده به معضل زیست محیطی در كشور تبدیل گردد باید راهكارهی مناسب ادامه و عدم مصرف 

آيين نامه جلوگيري از آلودگي آب

( مصوب 18/2/1371 )

ماده‌ 1ـ عبارات‌ و اصطلاحاتي‌ كه‌ در اين‌ آيين‌نامه‌ به‌ كار رفته‌ داراي‌ معاني‌ زير مي‌باشد:

1ـ سازمان‌، سازمان‌ حفاظت‌ محيط ‌زيست‌.

2ـ شورايعالي‌ شورايعالي‌ حفاظت‌ محيط ‌زيست‌.

3ـ آلودگي‌ آب‌: تغيير مواد محلول‌ يا معلق‌ يا تغيير درجه‌ حرارت‌ و ديگر خواص‌ فيزيكي‌ و شيميايي‌ و بيولوژيكي‌ آب‌ در حدي‌ كه‌ آن‌ را براي‌ مصرفي‌ كه‌ براي‌ آن‌ مقرر است‌ مضر يا غيرمفيد سازد.

4ـ مواد آلوده‌كننده‌ آب‌ (آلوده‌كننده‌): هر نوع‌ مواد يا عوامل‌ فيزيكي‌ و شيميايي‌ بيولوژيك‌ كه‌ باعث‌ آلودگي‌ آب‌ گرديده‌ يا به‌ آلودگي‌ آن‌ بيفزايد.

5ـ منابع‌ مولد آلودگي‌ آب‌ (منابع‌ آلوده‌كننده‌): هرگونه‌ منبعي‌ كه‌ فعاليت‌ يا بهره‌برداري‌ از آن‌ موجب‌ آلودگي‌ آب‌ مي‌شود كه‌ شامل‌ منابع‌ صنعتي‌، معدني‌، كشاورزي‌ و دامداري‌، شهري‌ و خانگي‌، خدماتي‌ و درماني‌ و متفرقه‌ مي‌باشد.

6ـ فاضلاب‌: هر نوع‌ ماده‌ مايع‌ زائد حاصل‌ از فعاليت‌هاي‌ صنعتي‌ يا كشاورزي‌ و دامداري‌ يا شهري‌، بيمارستاني‌ و آزمايشگاهي‌ و خانگي‌ كه‌ به‌ آب‌ يا خاك‌ تخليه‌ گردد.

7ـ مواد زائد جامد: هرگونه‌ ماده‌ جامدي‌ كه‌ عرفاً زائد محسوب‌ مي‌شود مانند زباله‌، خاكروبه‌، خاكستر، جسد حيوانات‌، ضايعات‌ مراكز شهري‌ و صنعتي‌ و زوايد حاصل‌ از تصفيه‌، اعم‌ از شيميايي‌ و بيولوژيك‌ و همچنين‌ فضولات‌ انساني‌ و حيواني‌ و مواد زايد بيمارستانها و غيره‌.

8ـ آبهاي‌ پذيرنده‌: كليه‌ آبهاي‌ سطحي‌ و زيرزميني‌ از جمله‌ قنوات‌، چاهها و سفره‌ آبهاي‌ زيرزميني‌ و چشمه‌ها و نيز درياها، درياچه‌ها، رودخانه‌ها و نهرها و تالابها و آبگيرها و بركه‌ها كه‌ فاضلاب‌ و مواد زائد جامد به‌ آنها تخليه‌ شده‌ يا در آنها نفوذ مي‌كند.

9ـ آبهاي‌ ايران‌: كليه‌ آبهاي‌ داخلي‌ و ساحلي‌ و درياي‌ سرزميني‌ كه‌ تحت‌ حاكميت‌دولت‌جمهوري‌اسلا� �ي‌ايران‌ قرار دارد.

10ـ رقيق‌ كردن‌: كاهش‌ غلظت‌ مواد آلوده‌كننده‌ در فاضلاب‌ از طريق‌ اختلاط‌ با آب‌ يا آب‌ پذيرنده‌.

11ـ وسايل‌ و روشهاي‌ مناسب‌: مناسب‌ترين‌ وسايل‌ يا روشهايي‌ كه‌ استفاده‌ آن‌ با توجه‌ به‌ شرايط‌ محلي‌، درجه‌ پيشرفت‌ و امكانات‌ علمي‌ و فني‌ و هزينه‌هاي‌ مربوط‌، رفع‌ يا كاهش‌ مؤثر آلوده‌كننده‌ها را امكان‌پذير مي‌سازد.

12ـ ميزان‌ و معيار (استاندارد): حدود مجاز و مشخصات‌ ويژه‌اي‌ كه‌ با توجه‌ به‌ اصول‌ حفاظت‌ و بهسازي‌ محيط ‌زيست‌ براي‌ آلوده‌كننده‌ها و جلوگيري‌ از آلودگي‌ آب‌ تعيين‌ مي‌شود.

13ـ مسئول‌: شخص‌ حقيقي‌ كه‌ اداره‌ يا تصدي‌ منابع‌ مواد آلودگي‌ از قبيل‌ كارخانجات‌، كارگاهها و ساير تأسيسات‌ صنعتي‌ را خواه‌ براي‌ خود، خواه‌ به‌ نمايندگي‌ از طرف‌ شخص‌ يا اشخاص‌ حقيقي‌ و حقوقي‌ ديگر به‌ عهده‌ داشته‌ يا شخصاً به‌ طرق‌ مختلف‌ عامل‌ ايجاد آلودگي‌ است‌.

14ـ مواد زائد سمي‌ و خطرناك‌: هر نوع‌ ماده‌ زائد آلوده‌كننده‌ يا تركيبي‌ از مواد و ضايعاتي‌ كه‌ داراي‌ قدرت‌ صدمه‌ و آسيب‌ زياد به‌ سلامت‌ انسان‌ يا ساير موجودات‌ زنده‌ يا گياهان‌ بوده‌ يا بر اثر تماس‌ و تكرار داراي‌ عوارض‌ سوء در آنها باشد و قابليت‌ آلوده‌ ساختن‌ آب‌ را دارد.

ماده‌ 2ـ اقدام‌ به‌ هر عملي‌ كه‌ موجبات‌ آلودگي‌ آب‌ را فراهم‌ نمايد ممنوع‌ است‌.

ماده‌ 3ـ سازمان‌ با همكاري‌ وزارتخانه‌هاي‌ نيرو، كشاورزي‌، جهادسازندگي‌، بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ و ساير وزارتخانه‌ها و سازمانهاي‌ ذيربط‌ حسب‌ مورد نسبت‌ به‌ بررسي‌ و شناسايي‌ كيفيت‌ آبهاي‌ ايران‌ از لحاظ‌ آلودگي‌ اقدام‌ خواهد نمود.

آيين نامه جلوگيري از آلودگي آب

( مصوب 18/2/1371 )

ماده‌ 1ـ عبارات‌ و اصطلاحاتي‌ كه‌ در اين‌ آيين‌نامه‌ به‌ كار رفته‌ داراي‌ معاني‌ زير مي‌باشد:

1ـ سازمان‌، سازمان‌ حفاظت‌ محيط ‌زيست‌.

2ـ شورايعالي‌ شورايعالي‌ حفاظت‌ محيط ‌زيست‌.

3ـ آلودگي‌ آب‌: تغيير مواد محلول‌ يا معلق‌ يا تغيير درجه‌ حرارت‌ و ديگر خواص‌ فيزيكي‌ و شيميايي‌ و بيولوژيكي‌ آب‌ در حدي‌ كه‌ آن‌ را براي‌ مصرفي‌ كه‌ براي‌ آن‌ مقرر است‌ مضر يا غيرمفيد سازد.

4ـ مواد آلوده‌كننده‌ آب‌ (آلوده‌كننده‌): هر نوع‌ مواد يا عوامل‌ فيزيكي‌ و شيميايي‌ بيولوژيك‌ كه‌ باعث‌ آلودگي‌ آب‌ گرديده‌ يا به‌ آلودگي‌ آن‌ بيفزايد.

5ـ منابع‌ مولد آلودگي‌ آب‌ (منابع‌ آلوده‌كننده‌): هرگونه‌ منبعي‌ كه‌ فعاليت‌ يا بهره‌برداري‌ از آن‌ موجب‌ آلودگي‌ آب‌ مي‌شود كه‌ شامل‌ منابع‌ صنعتي‌، معدني‌، كشاورزي‌ و دامداري‌، شهري‌ و خانگي‌، خدماتي‌ و درماني‌ و متفرقه‌ مي‌باشد.

6ـ فاضلاب‌: هر نوع‌ ماده‌ مايع‌ زائد حاصل‌ از فعاليت‌هاي‌ صنعتي‌ يا كشاورزي‌ و دامداري‌ يا شهري‌، بيمارستاني‌ و آزمايشگاهي‌ و خانگي‌ كه‌ به‌ آب‌ يا خاك‌ تخليه‌ گردد.

7ـ مواد زائد جامد: هرگونه‌ ماده‌ جامدي‌ كه‌ عرفاً زائد محسوب‌ مي‌شود مانند زباله‌، خاكروبه‌، خاكستر، جسد حيوانات‌، ضايعات‌ مراكز شهري‌ و صنعتي‌ و زوايد حاصل‌ از تصفيه‌، اعم‌ از شيميايي‌ و بيولوژيك‌ و همچنين‌ فضولات‌ انساني‌ و حيواني‌ و مواد زايد بيمارستانها و غيره‌.

8ـ آبهاي‌ پذيرنده‌: كليه‌ آبهاي‌ سطحي‌ و زيرزميني‌ از جمله‌ قنوات‌، چاهها و سفره‌ آبهاي‌ زيرزميني‌ و چشمه‌ها و نيز درياها، درياچه‌ها، رودخانه‌ها و نهرها و تالابها و آبگيرها و بركه‌ها كه‌ فاضلاب‌ و مواد زائد جامد به‌ آنها تخليه‌ شده‌ يا در آنها نفوذ مي‌كند.

9ـ آبهاي‌ ايران‌: كليه‌ آبهاي‌ داخلي‌ و ساحلي‌ و درياي‌ سرزميني‌ كه‌ تحت‌ حاكميت‌دولت‌جمهوري‌اسلا� �ي‌ايران‌ قرار دارد.

10ـ رقيق‌ كردن‌: كاهش‌ غلظت‌ مواد آلوده‌كننده‌ در فاضلاب‌ از طريق‌ اختلاط‌ با آب‌ يا آب‌ پذيرنده‌.

11ـ وسايل‌ و روشهاي‌ مناسب‌: مناسب‌ترين‌ وسايل‌ يا روشهايي‌ كه‌ استفاده‌ آن‌ با توجه‌ به‌ شرايط‌ محلي‌، درجه‌ پيشرفت‌ و امكانات‌ علمي‌ و فني‌ و هزينه‌هاي‌ مربوط‌، رفع‌ يا كاهش‌ مؤثر آلوده‌كننده‌ها را امكان‌پذير مي‌سازد.

12ـ ميزان‌ و معيار (استاندارد): حدود مجاز و مشخصات‌ ويژه‌اي‌ كه‌ با توجه‌ به‌ اصول‌ حفاظت‌ و بهسازي‌ محيط ‌زيست‌ براي‌ آلوده‌كننده‌ها و جلوگيري‌ از آلودگي‌ آب‌ تعيين‌ مي‌شود.

13ـ مسئول‌: شخص‌ حقيقي‌ كه‌ اداره‌ يا تصدي‌ منابع‌ مواد آلودگي‌ از قبيل‌ كارخانجات‌، كارگاهها و ساير تأسيسات‌ صنعتي‌ را خواه‌ براي‌ خود، خواه‌ به‌ نمايندگي‌ از طرف‌ شخص‌ يا اشخاص‌ حقيقي‌ و حقوقي‌ ديگر به‌ عهده‌ داشته‌ يا شخصاً به‌ طرق‌ مختلف‌ عامل‌ ايجاد آلودگي‌ است‌.

14ـ مواد زائد سمي‌ و خطرناك‌: هر نوع‌ ماده‌ زائد آلوده‌كننده‌ يا تركيبي‌ از مواد و ضايعاتي‌ كه‌ داراي‌ قدرت‌ صدمه‌ و آسيب‌ زياد به‌ سلامت‌ انسان‌ يا ساير موجودات‌ زنده‌ يا گياهان‌ بوده‌ يا بر اثر تماس‌ و تكرار داراي‌ عوارض‌ سوء در آنها باشد و قابليت‌ آلوده‌ ساختن‌ آب‌ را دارد.

ماده‌ 2ـ اقدام‌ به‌ هر عملي‌ كه‌ موجبات‌ آلودگي‌ آب‌ را فراهم‌ نمايد ممنوع‌ است‌.

ماده‌ 3ـ سازمان‌ با همكاري‌ وزارتخانه‌هاي‌ نيرو، كشاورزي‌، جهادسازندگي‌، بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ و ساير وزارتخانه‌ها و سازمانهاي‌ ذيربط‌ حسب‌ مورد نسبت‌ به‌ بررسي‌ و شناسايي‌ كيفيت‌ آبهاي‌ ايران‌ از لحاظ‌ آلودگي‌ اقدام‌ خواهد نمود.

تبصره‌ 1ـ وزارت‌ بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ در مورد آبهاي‌ مشروب‌ از مرحله‌ آبگير طبق‌ قوانين‌ و مقررات‌ خود عمل‌ مي‌نمايد.

تبصره‌ 2ـ در مورد آلودگي‌ آبهاي‌ درياها و درياچه‌ها همچنين‌ رودخانه‌هاي‌ مرزي‌ با مواد نفتي‌ به‌ موجب‌ قانون‌ حفاظت‌ دريا و رودخانه‌هاي‌ مرزي‌ از آلودگي‌ با مواد نفتي‌ عمل‌ خواهد شد.

ماده‌ 4ـ سازمان‌ موظف‌ است‌ نسبت‌ به‌ شناسايي‌ منابع‌ مختلف‌ مولد آلودگي‌ آب‌ به‌ طريق‌ مقتضي‌ اقدام‌ نمايد. مسئولين‌ موظفند اطلاعات‌ و مدارك‌ مورد نياز را در صورت‌ درخواست‌ در اختيار سازمان‌ قرار دهند.

تبصره‌ 1ـ وزارتخانه‌هاي‌ كشور، بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌، كشاورزي‌، نيرو، صنايع‌، معادن‌ و فلزات‌ و جهادسازندگي‌ و حسب‌ مورد ساير مؤسسات‌ ذيربط‌ همكاري‌ لازم‌ را با سازمان‌ در اجراي‌ مفاد اين‌ ماده‌ معمول‌ خواهند داشت‌.

تبصره‌ 2ـ اطلاعات‌ و مداركي‌ كه‌ جنبه‌ محرمانه‌ دارد و توسط‌ مسؤلين‌ در اختيار سازمان‌ گذارده‌ مي‌شود محرمانه‌ تلقي‌ شده‌ و جز در موارد قانوني‌ مورد استفاده‌ قرار نخواهد گرفت‌.

ماده‌ 5ـ استانداردهاي‌ مربوط‌ به‌ آلودگي‌ آب‌ با ذكر روشهاي‌ سنجش‌ و ساير مقررات‌ مربوط‌ توسط‌ سازمان‌ و با همكاري‌ وزارتخانه‌ها و مؤسسات‌ مذكور در ماده‌ (3) اين‌ آيين‌نامه‌ تهيه‌ و به‌ مورد اجراء گذارده‌ مي‌شود.

تبصره‌ـ در مورد مقررات‌ مربوط‌ به‌ تخليه‌ هر نوع‌ فاضلاب‌ به‌ شبكه‌ عمومي‌ فاضلاب‌ شهر و جمع‌آوري‌، نگهداري‌ و حمل‌ و دفع‌ مواد زائد جامد كميسيون‌ دائمي‌ متشكل‌ از نمايندگان‌ تام‌الاختيار وزارتخانه‌هاي‌ نيرو، بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌، كشور، صنايع‌، معادن‌ و فلزات‌ و سازمان‌ حفاظت‌ محيط‌زيست‌ و ساير سازمانهاي‌ مسوول‌ آب‌ و فاضلاب‌ شهري‌ در وزارت‌ كشور تشكيل‌ و تصميمات‌ اتخاذ شده‌ به‌ مرحله‌ اجراء گذارده‌ خواهد شد.

ماده‌ 6ـ طبقه‌بندي‌ كلي‌ آبهاي‌ پذيرنده‌ اعم‌ از سطحي‌ و زيرزميني‌ و درياچه‌ها و آبهاي‌ ساحلي‌ با توجه‌ به‌ قدرت‌ جذب‌ و تصفيه‌ طبيعي‌ آلوده‌كننده‌ها بر حسب‌ اولويتها و به‌ تدريج‌ توسط‌ سازمان‌ با همكاري‌ وزارتخانه‌ها و مؤسسات‌ مذكور در ماده‌ (3) اين‌ آيين‌نامه‌ تعيين‌ و اعلام‌ خواهد شد.

ماده‌ 7ـ سازمان‌ موظف‌ است‌ طبق‌ برنامه‌ پيش‌بيني‌ شده‌ از فاضلاب‌ و مواد زائد جامد منابع‌ آلوده‌كننده‌ نمونه‌برداري‌ و

حوزه هاي آبخيز کشور

حوزه آبخيز درياي خزر

اين حوزه آبخيز كه مساحت آن به 173،300 كيلومتر مربع مي‌رسد، داراي شيب زياد بوده و بيشترين اختلاف ارتفاع حوزه آبخيز‌هاي كشور را كه بالغ بر 5500 متر است، به خود اختصاص داده است. در اين محدوده سيزده رودخانه با مساحت حوزه آبخيز بيش از هزار کليومتر مربع وجود دارد که رودخانه‌هاي ارس، سفيدرود، هراز و اترك از نظر وسعت حوزه آبخيز و ويژگيهاي اقليمي و تداوم آبدهي متفاوت از حوزه ديگر مي باشند. رودهاي فوق داراي حوزه آبخيز‌هاي كوهستاني وسيعي هستند و پوشش گياهي غالب آنها جنگلي است.

حوزه خليج فارس و درياي عمان

اين حوزه آبخيز با مساحت 437،150 كيلومتر مربع يكي از پهناورترين حوزه آبخيز‌هاي ايران محسوب مي‌گردد و رودخانه‌هاي غرب، جنوب غربي و جنوب زيرحوزه هاي سرچشمه گرفته از كوههاي زاگرس و بشاگرد و بلوچستان را در بر مي‌گيرد. جمعاً 29 رودخانه با مساحت بيش از 1000 كيلومتر مربع در اين زيرحوزه وجود دارد كه يا به درون كشور عراق جريان مي‌يابند و پس از پيوستن به رودخانة دجله به خليج فارس مي‌ريزند و يا بطور مستقيم به خليج مزبور و يا درياي عمان وارد مي‌گردند. برخي ازبزگترين رودخانه‌هاي اين حوزه آبخيز به ترتيب از شمال تا جنوب خاوري عبارتند از: سيروان، كرخه، كارون، جراحي، زهره، هله، موند، كل، ميناب و سرباز.

در باب اهميت اين زيرحوزه فقط به اين نکته بسنده مي شود که رودهاي دشت خوزستان به تنهائي 30 درصد منابع آب کشور را دارا مي باشند.

  یررسی اثرات گیاه پالایی بر تجزیه زیستی آلاینده های نفتی در خاک

از قرن گذشته، روش زندگي کشورهاي پيشرفته و حتي در حال توسعه تغيير يافت که اين تغيير همراه با توليد ضايعات بسيار زياد، بهره برداري غير اصولي از منابع طبيعي، تغيير محيط زيست همراه با از دست دادن زيستگاه ها و آلوده کردن آب و هوا و خاک بود.

گياه پالايي تکنولوژي به وجود آمده بر اساس ترکيب فعاليت گياهان و جامعه ميکروبي همراه آن براي تجزيه،انتقال،غيرفعال کردن و ايموبيليزه کردن(آلي کردن) ترکيبات آلاينده خاک و آبهاي زيرزميني مي باشد.

مکانيزم سيستم گياه پالايي بر اساس تجزيه ريزوسفري،افزايش در تعداد و فعاليت ميکروبي خاک از طريق آزادسازي مواد غذايي توسط گياهان مي باشد.اين سناريو توسط محققين بسياري پيشنهاد شده است.اخيرا نشان دادند که ترشحات ريشه اي تعداد باکتري هاي خاک را افزايش مي دهد و همچنين تجزيهPAHs در خاک را ارتقاء مي دهند.

در ريزوسفر فرآيند هايي وجود دارد که انتقال و زيست فراهمي ترکيبات هيدروکربنهاي آروماتيک چندحلقه اي[1](PAHs)را فراهم مي کنند. و اين فرآيند ها در خاکهاي کشت شده پيچيده تر از خاکهاي بدون گياه مي باشد. بسياري از PAHs در غلظت هاي کم هم براي سلامتي خطرناک هستند بطوريکه يک افزايش اندکي در تجزيه زيستي آنها مي تواند بسيار با اهميت باشد.