جودوسر (يولاف) Oat
نام علمی Avena sativa

كليات گياه شناسي
جو دوسر از قديم الايام توسط مردم ژرمن و اسلاو كشت ميشده است . گياهي است يكساله كه ارتفاع آن تا يك متر مي رسد ميوه آن خوشه اي و دراز و داراي غلافي دو سر مي باشد .
جو دو سر دو نوع مي باشد كه بنام بهاره و پايئزه ناميده مي شود اين گياه علوفه خوبي براي حيوانات مخصوصا اسب است .
تركيبات شيميايي:جو دو سر داراي حدود 7% مواد چرب ، 14% مواد ازته و 60% مواد شناسته اي مي باشد . بعلاوه ارسنيك ف اسيد اگزاليك و يد نيز در آن وجود دارد .
خواص داروئي:جو دو سر از نظر طب قديم ايرا معتدل يعني نه سرد است و نه گرم . البته عده اي عقيده دارند كه اين گياه كمي خشك است .
1)جو دو سر طبق تحقيقاتي كه جديدا انجام رگفته در كاهش كلسترول خون اثر معجزه آسايي درد .
2)مقوي اعصاب است .
3)ضد عفوني كننده بدن مي باشد.
4)تقويت كننده بدن مي باشد .
5)ادرار آور و ملين است و يوست رابرطرف مي كند.
6)مقوي قلب و خون است .
7)تسكين دهنده درد است .
8)جوشانده جو دو سر در برطرف كردن بيماريهاي پوستي و اخلاط خوني نيز موثر است .
9)براي لاغر شدن هر روز جو دو سر بخورد .
10)اگزما را درمان مي كند .
11)براي درمان زخ هايي كه يدر خوب مي شوند جو دو سر را در كرده و با شراب سفيد مخلوط كنيد و روي اين قبيل زخم ها بگذاريد .
12)و بالاخره اين گياه اثر ضد سرطان درد . استفاده مدام اين گياه از سرطان جلوگيري مي كند.
مضرات : مضرات خاصي براي آن بيان نشده است .

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

همكاري ‌اردك ها‌ در‌ كشت ‌برنج ‌- روش‌هاي طبيعي در برخورد با مشكلات كشاورزي

روش‌هاي طبيعي در برخورد با مشكلات كشاورزي همكاري ‌اردك‌ها‌ در‌ كشت ‌برنج ‌

علف هاي هرز در طول فصل زراعي رقيب محصولات كشاورزي بويژه برنج هستند و كشاورزان براي كنترل آنها از سموم علفكش استفاده مي كنند. كشت توام برنج با اردك، روش مناسبي براي كنترل علف هاي هرز در شاليزارهاست كه در قالب پروژه هاي مشاركتي با كشاورزان به كار گرفته مي شود.

براي اجراي كشت توام لازم است تا مزرعه به ارتفاع 60 سانتي متر توسط توري محصور شود. مي توان از تورهاي ماهيگيري غيرقابل استفاده براي اين شيوه استفاده كرد. آشيانه اي براي جوجه اردك ها در حاشيه مزرعه در نظر گرفته مي شود تا شب را در آنجا سپري كنند.

جوجه اردك هاي 2 تا 3 هفته اي را براي فعاليت مي توان خريداري يا توليد كرد. زمان رهاسازي جوجه اردك ها 2 تا 3 هفته پس از نشاء برنج در زمين اصلي است. تعداد جوجه اردك بستگي به ميزان علف هاي هرز مزرعه دارند. بين 200 تا 400 قطعه جوجه اردك براي هر هكتار در نظر گرفته مي شود. جوجه اردك ها تقريبا از تمام گياهان موجود در مزرعه به استثناي شالي تغذيه مي كنند.

علاوه بر گياهان موجود در مزرعه، اردك ها از حشرات موجود در مزرعه نيز تغذيه مي كنند و در كاهش جمعيت آفاتي مانند كرم ساقه خوار و برگ خوار برنج موثر هستند.

اردك ها همچنين با فرو كردن نوك خود در داخل گل و لاي شاليزار موجب تهويه خاك مي شوند و گياه برنج براي بقاء ريشه خود را افزايش مي دهد. اين افزايش ريشه به جذب بهتر و بيشتر موادغذايي كمك مي كند كه نتيجه آن بهبود سلامت گياه و عملكرد بيشتر برنج خواهد بود. فضولات اردك در شاليزار به حاصلخيزي خاك كمك مي كند و نياز به كودهاي شيميايي كاهش مي يابد.

جوجه اردك ها از هفته دوم يا سوم پس از نشاء تا زمان خوشه دهي برنج در مزرعه فعاليت دارند و در زمان خوشه دهي براي جلوگيري از تغذيه خوشه ها، خارج مي شوند. هر كشاورز با توجه به ويژگي هاي مزرعه خود، طراحي كشت توام را مي تواند انجام دهد. كشاورزان يك منطقه مي توانند براي اجراي كشت توام با يكديگر مشاركت كنند و به صورت يكجا انجام دهند تا در هزينه ها صرفه جويي شود. در طول مدت فعاليت جوجه اردك ها در شاليزار حدود يك كيلو به وزن آنها اضافه مي شود كه با احتساب تعداد آنها در هر هكتار مي تواند براي كشاورز درآمد داشته باشد. اين شيوه بخصوص براي زمين هايي كه به طور طبيعي توسط ديوار منازل و يا زمين هاي مجاور محصور شده اند، بسيار موثر و به طراحي كمك خواهد كرد.

در زمان خوشه دهي و اقدام براي خارج كردن اردك ها از مزرعه، بسته به تصميم كشاورز مي تواند آنها را بفروشد و يا پرورش آنها را ادامه دهد. در برخي موارد وجين دستي مي تواند مكمل خوبي براي كشت توام باشد.

سرخس آزولا يك گياه آبزي است كه در دهه 1360 از فيليپين و هند وارد كشور شده و در شاليزارهاي شمال كشور رها شد.

اين سرخس آزولا كه در زبان محلي به آن «اوتي تي» گفته مي شود در مراحل اوليه كشت براي كشاورزان مشكلاتي را به وجود مي آورد و از نظر محيط زيست به خفگي تالاب ها منجر شده و مانع از رسيدن آفتاب و هوا به درون آب مي شود كه اثرات مخربي در زندگي آبزيان دارد.

مهم ترين مشكل اين گياه آبزي در اين است كه دانش استفاده از آن همواره با آن وارد كشور نشد. فعاليت هاي انجام شده در پروژه ها، نشان داد كه اين گياه مي تواند منبع خوبي براي حاصلخيزي خاك شاليزارها باشد و جايگزين بخشي از كودهاي ازته شود. بنابراين در برنامه هاي هفتگي كشاورزان راه هاي استفاده از سرخس مورد بررسي قرار گرفت و آزمايش هايي براي مديريت آن به كار گرفته شد.

در بررسي هاي كشاورزان مشخص شد كه در كشت توام برنج با اردك، كه با هدف كنترل علف هاي هرز انجام شده است، هيچ گونه اثري از سرخس آزولا باقي نمانده است.

بنابراين موثرترين راه براي كنترل اين گياه كشت توام برنج با اردك است. علاوه بر آن زندگي اين گياه به آب بستگي دارد و مي توان با مديريت آبياري براي مدتي كوتاه زمين را خشك كرد كه اين عمل به كنترل سرخس كمك خواهد كرد.

همچنين براساس مستندات پروژه بين المللي توسعه مناطق تالابي، از سرخس آزولا همچنين مي توان براي ادامه پرورش اردك ها پس از خوشه دهي محصول استفاده كرد. اين سرخس را مي توان همراه با سبوس برنج به عنوان غذاي اردك مورد استفاده قرار داد. بنابراين جمع آوري سرخس به شيوه مكانيكي مي تواند راه حل ديگري براي كنترل اين گياه آبزي تلقي شود. ولي راه حل ديگري كه مي تواند علاوه بر حاصلخيزي خاك به ايجاد اشتغال و درآمد كشاورزان كمك كند، توليد كود كمپوست از اين گياه است.

- تهيه كود از سرخس آزولا

از سرخس آزولا مي توان كود گياهي توليد كرد. اين كود مي تواند جايگزين خوبي براي كودهاي شيميايي باشد و يا مي توان آن را به فروش رسانيد. براي تهيه كود كمپوست از سرخس آزولا، گودالي در حاشيه مزرعه به ابعاد 3 متر طول، يك متر عرض و 5/1 متر ارتفاع حفر مي شود. بسته به وسعت مزرعه و ميزان سرخس ممكن است ابعاد گودال متفاوت يا بيشتر از يك گودال حفر شود.سرخس آزولا در نهر هاي آب و هم در مزارع رشد مي كند و مي توان براي تهيه كمپوست از هر دو منبع استفاده كرد. براي جمع آوري آزولا از نهرها بهتر است عرض نهر را در نزديكي گودال حفر شده با توري مناسب كه سرخس از آن خارج نشود، مسدود كرد. سپس سرخس را از قسمت هاي بالايي نهر به سمت توري هدايت و جمع آوري كرد. براي ريختن سرخس در گودال بهتر است به مدت 24 ساعت سرخس جمع آوري شده در حاشيه گودال، نگهداري تا رطوبت اضافي آن خارج شود.يك لايه به قطر 20 سانتي متر سرخس و يك لايه كلش در گودال ريخته و اين عمل تا 20 سانتي متري از سطح زمين ادامه مي يابد تا گودال پر شود.

روي گودال را با خاك پوشانيده و براي مدت 4 ماه به همين صورت نگهداري مي شود. كمپوست حاصل را مي توان در قطعه اي از مزرعه به صورت آزمايشي به كار برد و سپس با شيٿه رايج كشاٿرز، از نظر شادابي ٿ عملكرد محصٿل مقايسه كرد.افزايش مواد آلي خاك از اين طريق موجب رشد موجودات ريزي مي شود كه غذاي بسياري از جانداران مفيد در آب و خاك است. اين شيوه حاصلخيزي خاك را براي توليد محصول بهتر فراهم مي كند.بررسي ها نشان مي دهد، برنامه ريزي مناسب و مشاركت تمام ذي نفعان براي اجراي مديريت پايدار كشت بوم اهميت دارد و مي تواند الگوهاي مناسبي براي خروج از مشكلات فعلي به همراه داشته باشد.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

▪ کشت گندم

در ابتدای هر کشتی باید زمین را آماده نماییم . نکته مهم در آماده سازی بستر بذر با توجه به اینکه گندم به نشست خاک در بعد از رویش فوق العاده حساس است شخم را بایستی حدود یکماه قبل از کاشت انجاه دهیم . در مورد کاشت گندم بلافاصله بعد از انجام شخم های عمیق خودداری کنیم گندم به نوع شخم حساسیت ندارد و بیشتر شخم سطحی را انجام می دهند . تسطیح خاک نیز یکی از مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد زدن لولر بایستی همزمان باشد با عملیات تهیه زمین و بستربذر زدن لولر باعث می شود که عمق بذر تنظیم شده باقی بماند و آبیاری نیز تسهیل می گردد .تاریخ کاشت در مناطق سردسیر باید دو ماه قبل از یخبندان ممتد باشد که در مهرماه می باشد .

برای هر روز تاخیر در کاشت ۱٪ به میزان بذر اضافه می کنیم . زمانی باید کشت شود که در زمان سرما به ۴ برگی رسیده باشد .در مورد نیاز کودی گندم باید بگویم که برای تعیین دقیق آن نیاز به آزمایش خاک می باشد .

▪ ازت :

بصورت نیترات جذب می شود و آمونیم و اوره فرمهای قابل جذب بعدی می باشد و اهمیت کمتری دارد .تلفات گازی ازت بدلیل نیترات زدایی و غرقاب بودن زمین می باشد و تلفات گازی آونیاک بر اثر پخش در سطح خاک می باشد . برای کاهش تلفات بهتر است کود سرک را با آب حل کنیم و زمانی ک.د را در مسیر آب قرار دهیم که نصف کرت یا فارو را آب رفته باشد . ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلو اوره در هنگام کاشت - پنجه زنی - ساقه رفتن و تشکیل سنبله مصرف می شود .

بهتر در هنگام کاشت ۵۰ کیلو و در هنگام پنجه زنی و ساقه رفتن ۱۰۰ کیلو و در مرحله تشکیل سنبله ۵۰ کیلو در هکتار مصرف کنیم .

▪ فسفر :

فسفر تمایل به جمع شدن در سطح خاک دارد . فرم محلول فسفر بیشتر قابل جذب می باشد . ازت و فسفر در تعامل با هم می باشند . فسفر توسط نوک ریشه جذب می شود . فسفر را بهتر است با شخم به عمق خاک بفرستیم . ۱۵۰ - ۱۰۰ کیلو سوپر فسفات تریپل در هکتار نیاز می باشد .

▪ پتاسیم :

کند جذب است . باعث بزرگ شدن دانه و افزایش کیفیت گندم و افزایش مقاومت به تنش خشکی و مقاومت به آفات و امراض می باشد . ۱۵۰ -۱۰۰ کیلو فسفات پتاسیم در هکتار نیاز است .علاوه بر عناصر پر مصرف گندم به عناصر کم مصرفی نیز احتیاج دارد . سولفات روی ۴۰ کیلو و سولفات آهن ۴۰ کیلو در هکتار نیاز می باشد .ارقام الموت٬ بزوستایا ٬ زرین و شهریار ارقام زمستانه می باشند که باید از ۲۰ - ۱ مهر کاشته شوند . ارقام بک کراس روشن و الوند نیمه زمستانه هستند که باید از ۲۰ مهر تا ۲۰ آبان کاشته شوند .۱۸۰ تا ۲۲۰ کیلو بذر در هکتار نیاز می باشد . نکته مهم در آبیاری این است که باید در پاییز ۲ آب به گندم بدهیم .

▪ داشت :

در مرحله داشت گندم یکی از مواردی که اهمیت زیادی دارد مبارزه با علفهای هرز می باشد . چون گندم یک گیاه باریک برگ می باشد علفهای هرز پهن برگ را به راحتی می توان کنترل نمود . برای کنترل آنها از سموم تو فور دی و گرانستار استفاده می شود . در مصرف تو فور دی باید دقت کنیم که زمان مصرف آنرا رعایت کنیم زیرا ممکن است که محصول خودمان نیز از بین برود . تو فور دی را باید بعد از ۴ -۲ برگی گندم تا زمانی که بند دوم ساقه گندم تشکیل شده مصرف کنیم . و به میزان ۲ - ۱.۵ لیتر در هکتار باید مصرف کنیم .

▪ گرانستار :

میزان مصرف ۲۰ - ۱۰ گرم در هکتار است . از مرحله ۲ برگی گندم تا تشکیل بند دوم ساقه باید مصرف شود . آزمایشات نشان می دهد که اختلاط این دو سم با هم نتیجه بهتری می دهد به این صورت که ۱۳- ۱۰ گرم گرانستار + ۱- ۷. لیتر تو فور دی به هم مخلوط شود و مصرف گردد . برای از بین بردن علفهای باریک برگ مثل یولاف از سمومی مانند آونج به میزان ۴ لیتر در هکتار در مرحله پنجه زنی گندم استفاده می شود و قابل اختلاط با تو فور دی می باشد .

تاپیک علفهای یولاف و لولیم را کنترل می کند . رای گندم مصرف می شود و با گرانستار قابل اختلاط است و به میزان ۱ لیتر در هکتار مصرف می شود.ایلوکسان : بهترین لولیم کش است و چچم را کنترل می کند . به میزان ۲.۵ لیتر در هکتار استفاده می شود .پوماسوپر : یولاف را کنترل می کند و در گندم و جو استفاده می شود به میزان ۱- ۶. لیتر در هکتار و با گرانستار قابل اختلاط است .نکته : علف کشهای باریک برگ را باید قبل از پنجه زنی علف هرز مصرف کنیم .

تاثير عمليات پخش سيلاب بر خصوصيات فيزيكو شيميايي خاك سطحي (مطالعه موردي: عرصه پخش سيلاب بر آبخوان دشت سهرين- قره چريان زنجان)

خلفي جعفر,بيات موحد فرزاد,رضايي علي,مجتهدي قاسم

ايستگاه هاي پخش سيلاب با اهداف متفاوتي احداث شده اند كه درك صحيح از اين اهداف و برنامه ريزي اصولي جهت رسيدن به آنها مي تواند جلوه روشن تري را در آينده به دنبال داشته باشد. اين پژوهش در راستاي دسترسي به بخشي از اين اهداف و با تاكيد بر بررسي تغييرات خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك در عرصه پخش سيلاب زنجان، انجام گرديده است. براي انجام اين تحقيق، يك قطعه با ابعاد 100×80 متر در عرصه شاهد و سه قطعه با ابعاد متوسط 500×80 متر در عرصه پخش سيلاب انتخاب گرديد. سرعت نفوذ آب در خاك در داخل قطعه ها به وسيله استوانه هاي مضاعف مورد سنجش قرار گرفت. همچنين ميزان pH، EC، TNV% ، فسفر، پتاسيمو كربن آلي همراه با بافت خاك براي خاك سطحي تا عمق 30 سانتيمتري اندازه گيري شد. نتايج نشان مي دهند كه در مجموع سرعت نفوذ در عرصه پخش سيلاب نسبت به عرصه شاهد كاهش يافته و اختلاف آنها در سطح احتمال 1 درصد داراي تفاوت معني دار مي باشد. افزايش ميزان كربن آلي در عرصه پخش نسبت به عرصه شاهد نيز مشاهده گرديده است. تجزيه و تحليل داده هاي مربوط به مقادير كربن آلي و لاي حاكي از كاهش معني دار آنها در داخل قطعه هاي پخش و از بالا به پايين (از سمت قطعه دوم پخش به سمت قطعه چهارم) است. مقايسه هر يك از عوامل نسبت به هم در داخل هر يك از قعطه هاي عرصه پخش نيز بيانگر افزايش سرعت نفوذ آب در خاك، مقدار لاي و كربن آلي از بالا به پايين (از سمت نهر پخش به طرف پشته خاكي نهر بعدي) است.

  منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

 تكثير Glomus intraradices و تهيه مايه تلقيح آن قارچ به روش كشت درون شيشه اي

رجالي فرهاد,علي زاده عزيزاله,ملكوتي محمدجعفر,صالح راستين ناهيد,خاوازي كاظم,اصغرزاده احمد

 قارچ هاي ميكوريز آربسكولار همزيست اجباري ريشه در بيش از 80 درصد خانواده هاي گياهي مي باشند. علي رغم تاثيرات مفيد اين قارچ ها، عدم رشد آنها در محيط هاي سنتز شده آزمايشگاهي كه ناشي از طبيعت همزيست اجباري بودن آنهاست، بزرگترين محدوديت براي به كارگيري اين ميكروارگانيسم ها در اراضي كشاورزي مي باشد. تاكنون سه روش هيدروپونيك، ائروپونيك و كشت همزمان ريشه و قارچ به صورت درون شيشه اي براي تكثير صنعتي اين قارچ ها به كار گرفته شده است. از بين روش هاي ذكر شده روش اخير هم از نظر جنبه هاي اقتصادي و هم از نظر خلوص مايه تلقيح تهيه شده، بيشترين موفقيت را در پي داشته است. اين تحقيق بر مبناي ضرورت تهيه و توسعه روش كشت درون شيشه اي همزمان قارچ و ريشه ميزبان و استفاده از اين فرآورده به عنوان مايه تلقيح خالص به مورد اجرا گذاشته شده است. به اين منظور از اسپورهاي قارچ Glomus intraradices بومي خاك هاي ايران استفاده گرديد. اسپورهاي جوان پس از جداسازي از محيط كشت گياه و به منظور حذف آلودگي هاي سطحي در طي چند مرحله با آب مقطر و Tween 20 شسته شدند. براي استريل سطحي اسپورها ابتدا از محلول كلرامين تي دو درصد و سپس از محلولي حاوي استرپتومايسين سولفات با غلظت 200 ميلي گرم در ليتر و جنتامايسين سولفات با غلظت 100 ميلي گرم در ليتر استفاده گرديد. به منظور بررسي آلودگي احتمالي، اسپورها به محيط حداقل منتقل و به مدت يك هفته در دماي 25 درجه سانتي گراد نگهداري گرديدند. با قرار دادن اسپورهاي عاري از آلودگي سطحي در مجاورت راس ريشه هاي القا شده موجود در سطح محيط كشت حداقل، رابطه همزيستي بين دو ارگانيسم برقرار گرديد. براي تكثير همزمان قارچ و ريشه از بطري هاي شيشه اي در پيچ دار حاوي 100 ميلي ليتر محيط حداقل استفاده شد. رنگ آميزي اسپور توليد شده با محلول MTT نشان داد كه بيش از 95 درصد از اسپورهاي توليد شده زنده و داراي قدرت رويش مي باشند. همچنين كلنيزاسيون ريشه هاي القايي با قارچ بيش از 70 درصد بود. نتايج اين تحقيق حاكي از اين است كه روش كشت درون شيشه اي به كار گرفته شده داراي كارايي بسيار خوبي براي تكثير قارچ Glomus intraradices و احتمالا ساير گونه هاي قارچ هاي ميكوريز آربسكولار مي باشد.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

 اثر نسبت هاي مختلف Nh+4:no-3 بر رشد و عملكرد توت فرنگي در شرايط آبكشي

سيدلرفاطمي ليلا,طباطبايي سيدجلال,تهراني فر علي

 نيتروژن به دو شكل نيترات و آمونيوم توسط گياه جذب مي شود كه جذب هر كدام اثرات مختلفي بر رشد گياه و اجزا عملكرد كيفي و كمي دارد.براي بررسي اثرات شكل هاي مختلف نيتروژن، آزمايشي با نسبت هاي مختلف Nh+4:no-3 (25:75،50: 50، 75: 25، 100:0) در قالب بلوكهاي كامل تصادفي با 6 تكرار بر روي دو رقم توت فرنگي به نامهاي كاماروزا و سلوا، در شرايط آبكشت انجام گرفت. بسترهاي كشت شامل پرلايت و ورميكولايت به نسبت 1:1 بود. خصوصيات رشد و نموي گياه از قبيل وزن تر برگ و سطح برگ در طول آزمايش اندازه گيري شد. شاخصهاي عملكرد نيز كه شامل تعداد ميوه و وزن آنها بود، به مدت سه ماه ثبت گرديد. ميوه بعد از رسيدگي فيزيولوژيكي برداشت و آزمونهاي كيفي شامل اندازه، مقدار مواد جامد محلول (tss)، درصد ماده خشك و طول عمر بعد از برداشت اندازه گيري شد. نتايج نشان داد كه تاثير تيمارها بر رشد گياه از لحاظ وزن تر برگ و سطح برگ به خصوص در رقم كاماروزا معني دار بود و حداكثر سطح برگ و وزن تر در تيمار25:75 مشاهده شد. تاثير تيمارها بر عملكرد نيز معني دار بود.

غلات

غَلات در واقع گونه‌ای از خانواده گندمیان (گرامینه ها) هستند که گیاهان علفی تک لپه‌ای بوده و دانه‌های ریز آنها، مصرف خوراکی دارد. غلات گیاهانی یک ساله هستند، یعنی چرخهٔ زندگی خود را در یک فصل زراعی به پایان می‌‌رسانند.

گونه‌های سردسیری غلات (گندم، جو و چاودار) در فصل پاییز و اوایل بهار کشت شده و در اواسط تا اواخر تابستان هم برداشت می‌‌شوند. گونه‌های گرمسیری غلات (برنج، ذرت، ذرت خوشه‌ای و ارزن) نیز با توجه به شرایط آب و هوایی در اواخر بهار یا اوایل تابستان کشت شده و اواخر تابستان یا اوایل پاییز هم برداشت می‌‌شوند.

تاریخچه

هزاران سال است که این گونه گیاهان، در تأمین غذای بشر نقش حیاتی ایفا می‌‌کنند. باستان شناسان جوامع ابتدایی توانسته‌اند از ویرانه‌های قدیمی مراکز سکونت انسان، دلایلی به دست آورند که نشان می‌‌دهد غلات در تمدن‌های اولیه بشری هم کشت می‌‌شده‌اند و برای مثال، گندم در سرزمین حاصلخیز میانرودان به عمل می‌‌آمده است. بین النهرین امروزه بخش‌هایی از ترکیه، عراق، سوریه و ایران را تشکیل می‌‌دهد. شواهد به دست آمده نشان می‌‌دهد که در 16.000 تا 10.000 سال قبل از میلاد، انسان ما قبل تاریخ در این ناحیه گندم تولید می‌‌کرده است.

همچنین هر جا که جامعه‌ای تشکیل شده، یکی از انواع غلات در پیدایش آن نقش داشته اند. مثلاً برنج در تشکیل جوامع نخستین کشور چین و ذرت هم در تشکیل جوامع افریقایی مؤثر بوده اند.

غلات

برای دیگر کاربردها غلات (ابهام‌زدایی) را ببینید.

غَلات در واقع گونه‌ای از خانواده گندمیان (گرامینه ها) هستند که گیاهان علفی تک لپه‌ای بوده و دانه‌های ریز آنها، مصرف خوراکی دارد. غلات گیاهانی یک ساله هستند، یعنی چرخهٔ زندگی خود را در یک فصل زراعی به پایان می‌‌رسانند.

گونه‌های سردسیری غلات (گندم، جو و چاودار) در فصل پاییز و اوایل بهار کشت شده و در اواسط تا اواخر تابستان هم برداشت می‌‌شوند. گونه‌های گرمسیری غلات (برنج، ذرت، ذرت خوشه‌ای و ارزن) نیز با توجه به شرایط آب و هوایی در اواخر بهار یا اوایل تابستان کشت شده و اواخر تابستان یا اوایل پاییز هم برداشت می‌‌شوند.فهرست مندرجات [نمایش]

تاریخچه

هزاران سال است که این گونه گیاهان، در تأمین غذای بشر نقش حیاتی ایفا می‌‌کنند. باستان شناسان جوامع ابتدایی توانسته‌اند از ویرانه‌های قدیمی مراکز سکونت انسان، دلایلی به دست آورند که نشان می‌‌دهد غلات در تمدن‌های اولیه بشری هم کشت می‌‌شده‌اند و برای مثال، گندم در سرزمین حاصلخیز میانرودان به عمل می‌‌آمده است. میانرودان امروزه بخش‌هایی از ترکیه، عراق، سوریه و ایران را تشکیل می‌‌دهد. شواهد به دست آمده نشان می‌‌دهد که در 16.000 تا 10.000 سال قبل از میلاد، انسان ما قبل تاریخ در این ناحیه گندم تولید می‌‌کرده است.

همچنین هر جا که جامعه‌ای تشکیل شده، یکی از انواع غلات در پیدایش آن نقش داشته اند. مثلاً برنج در تشکیل جوامع نخستین کشور چین و ذرت هم در تشکیل جوامع افریقایی مؤثر بوده اند.

انواع غلات

گندم: به آب و هوای خنک در فصل رشد، آب و هوای گرم و خشک در فصل برداشت نیاز دارد. برنج: آبیاری و بارندگی در کشت این گیاه ضروری است. میانگین دما در 4 تا 6 ماه از فصل زراعی باید 21 درجه سانتی گراد یا بالاتر باشد. ذرت: به آب و هوای گرم با رطوبت کافی نیازمند است. این گیاه معمولاً در آمریکای شمالی و جنوبی و همچنین افریقا کشت می‌‌شود. جو: به آب و هوای خنک در فصل رشد نیاز دارد. جو مطمئن‌ترین غلات در شرایط شوری خاک، خشکی یا سرمای زمستان است. جو در زمین‌هایی که گندم قادر به رشد در آنها نیست هم پرورش می‌‌یابد. ارزن: از پر محصول‌ترین غلات در شرایط خشک است و در خاک‌های غیر حاصلخیز هم رشد می‌‌کند. این ماده در آسیا و افریقا، ماده غذایی مهمی برای انسان و دام می‌‌باشد. جو دوسر: پیشترها خوراک اصلی مردم اسکاتلند بشمار می‌آمد. در سراسر دنیا از این ماده غذایی به عنوان خوراک دام هم استفاده می‌‌نمودند. چاودار یا گندم سیاه: از سازگارترین غلات نسبت به شرایط سخت آب و هوایی است. در آب و هوای سرد کشت می‌‌شود.

اهمیت امروزی غلات

در بسیاری از کشورهای آسیایی و افریقایی، بیش از 80 درصد غذای مردم از غلات تأمین می‌‌گردد. سهم غلات در غذای مردمان اروپایی 45 تا 55 درصد بوده و در ایالات متحده آمریکا تقریباً 20 تا 30 درصد می‌‌باشد.

امروزه نزدیک به 70 درصد سطح زیر کشت یک میلیارد هکتاری جهان را غلات اشغال نموده اند. تقریباً نیمی از کل نیازهای غذایی انسان به ویژه در آسیا به طور مستقیم از غلات تأمین می‌‌گردد. همچنین تولید غلات در مقایسه با دیگر فراورده‌های غذایی از جمله گوشت، تخم مرغ، شیر و... بسیار بیشتر است. تولید سالانه غلات در جهان، بیش از یک میلیارد و هفتصد میلیون تن می‌‌باشد. گندم، برنج و ذرت سه محصول مهم هستند که هر کدام تقریباً یک چهارم تولید سالانه غلات را تشکیل می‌‌دهند.

برنج، غذای عمده و روزمره مردم نواحی گرم و مرطوب است. این غله معمولاً در زمین‌هایی تولید می‌‌شود که بتوان آنها را در برخی فصول سال غرقاب یا گل- آب نمود. گندم به عنوان غله‌ای سازگار، عمدتاً در زمین‌های چمن طبیعی و همچنین در مناطقی که آب و هوا برای کشت ذرت مناسب نیست، به عمل می‌‌آید. گندم از غلاتی است که در نواحی سرد هم کشت می‌‌شود. این غله در سراسر جهان در فصول مختلفی کشت می‌‌شود، به طوریکه در هر ماه از سال، گندم در یکی از نقاط جهان در حال برداشت می‌‌باشد. ذرت هم به عنوان یک گیاه گرمسیری، در مناطقی که رطوبت و حرارت کافی در فصل زراعت فراهم باشد، رشد می‌‌نماید.

ارزش غذایی غلات

غلات منبع انرژی برای انسان هستند. در کشورهای در حال توسعه، این دسته مواد تمام رژیم غذایی را در بر می‌‌گیرند. غلات حاوی هیدرات کربن، پروتئین، چربی، مواد معدنی و انواع ویتامین هستند که البته ضمن مراحل مختلف نگهداری و تهیه، ممکن است بخشی از مواد مغذی مذکور از بین برود.

دانه غلات که کاریوپس یا گندمه نام دارد، منبع خوبی برای تغذیه انسان می‌‌باشد. میزان پروتئین برنج از گندم کمتر است. میزان ویتامین‌های ضروری (از جمله تیامین) برنج صیقل داده شده هم از برنج قهوه‌ای کمتر می‌‌باشد، چون سبوس خود دارای ویتامین‌های گوناگونی است که در مرحلهٔ صیقل دهی از برنج جدا می‌‌گردد.

البته به خاطر داشته باشید که با وجود همهٔ موادی که ذکر شد، غلات غذای کاملی بشمار نمی‌آیند. مصرف این مواد به تنهایی نمی‌تواند یک رژیم غذایی متعادل و کامل محسوب گردد. میزان پروتئین و در واقع اسیدهای آمینه غلات و همچنین ویتامین موجود در آنها محدود است. برای این که یک فرد بالغ بتواند 65 تا 80 گرم پروتئین مورد نیاز خود را تنها از طریق غلات تأمین کند، باید مقدار بسیار زیادی از این دسته مواد بخورد که در عوض، به دلیل این که غلات حاوی هیدرات کربن هستند، فرد ممکن است چاق شود. بسیاری از پروتئین‌های گیاهی به همین دلیل که اسیدهای آمینه کافی ندارند نمی‌توانند به تنهایی در رژیم غذایی افراد مورد استفاده قرار گیرند، بلکه در کنار آنها باید از پروتئین‌های حیوانی و سبزیجات و حبوبات هم استفاده نمود. البته پروتئین‌های حیوانی که از انواع حیوانات تأمین می‌‌شوند، خود متکی بر منابع گیاهی و از جمله غلات هستند. چون اغلب از انواع گیاهان و غلات، به عنوان خوراک دام استفاده می‌‌شود.

یولاف (زراعت غلات) 

کشف ژن عامل قد و بلوغ گياه برنج

گروهي از محققان چيني در تحقيقات خود موفق شدند ژني را کشف کنند که قد و بلوغ گياه برنج را تنظيم مي کند.اين کشف مي تواند تاثيرات مهمي در دسترسي به اين ماده غذايي مهم و هزينه هاي توليد آن داشته باشد.

به گزارش خبرگزاري مهر، محققان دانشگاه کشاورزي "هوانگژو" که نتايج يافته هاي خود را در نشريه "نيچر ژنتيک" منتشر کرده اند ژني را کشف کردند که عامل تنظيم قد و بلوغ گياه برنج است.

اين کشف مي تواند تاثيرات مهمي در دسترسي به اين ماده غذايي مهم و هزينه هاي توليد آن داشته باشد. به گفته اين دانشمندان با تنظيم و کنترل اين دو عملکرد به کمک تغييرات اين ژن مي توان حجم بيشتري برنج را در مدت يکسال به دست آورد و آب کمتري در توليد آن مصرف کرد.

بیماری ارگوت یا ناخنک غلات

ارگوت در مزرعه به خاطر علایم واثرهای بارز آن جلب توجه

می کند.میزبان اصلی ارگوت،چاودار است و معمولا  آلودگی در

گندم کمتر از چاودار دیده می شود.

Claviceps purpurea عامل بیماری:

علایم بیماری :

بارزترین علایم ارگوت  وجود  اسکلرت  شاخی یا موزی شکل

به رنگ  قرمز ارغوانی  است که به جای  یک  یا  چند  دانه در

 خوشه  تشکیل می شود.اندازه  اسکرت ها  معمولا 10برابر بذر

طبیعی می باشد.قبل از تشکیل اسکلرت ، در زمان گلدهی شهدی

در خوشه ظاهر می شود.

بیماری پوسیدگی غلاف برگ و ریشه گندم

این بیماری معمولا  در گندم  پائیزه  که بطور متوالی بدون  تناوب  زراعی

در زمین کشت می شود از شدت بالایی بر خوردار است.توسعه این بیماری

در مناطق سرد در خاکهای رسی خشک بیشتر است.

عامل بیماری:Rhizoctionia solani

علایم بیماری:

علایم  اولیه  بیماری  به  صورت  لکه های  در قاعده غلاف برگهای  نزدیک

به سطح خاک ظاهر می شود.لکه های  شبیه به لکه  چشمی  می باشند .حاشیه

این لکه ها به رنگ قهوه ای تیره و متن آنها کاهی رنگ است.در سطح لکه ها

 میسلیوم قارچ رشد می کند که به آسانی  می توان  آنها  را  جدا  نمود

بیماری بلاست برنج

عامل بیماری:Pyricularia grisea

علایم بیماری:

علایم  این  بیماری  در تمام  قسمتهای  هوایی  از جمله  برگ،ساقه؛

خوشه،پوشش  شلتوک  و دانه  دیده  می شود .برخی  از کارشناسان

بیماری  بلاست  را به دو مرحله بلاست  برگ (قبل از ظهورخوشه)

و بلاست خوشه  (بعد از ظاهر شدن خوشه) تقسیم  می کنند .بلاست

برگ در مراحل اولیه رشد و در شرایط  مساعد  جوی ،ممکن  است

سبب مرگ بوته ها گردد.

در روی  برگ علایم بیماری  به صورت  لکه های  دوکی  با مرکز

 خاکستری مایل به  سفید  و حاشیه  قهوه ای تا قهو ه ای  قرمز ظاهر

می گردند.شکل و رنگ لکه ها،بسته به شرای  محیطی ،سن  لکه ها

 و درجه  حساسیت  برنج  متغییر است.لکه ها  ابتدا  کوچک  هستند

 سپس توسعه پیدا  می کنند و غالبا  به عرض  0.5و به طول 1-1.5

سانتی  متر  می رسند. توسعه ی  لکه ها  در ارقام  حساس  بیشتر

می باشد و ممکن است دور لکه ها را هاله ای  زرد  رنگ فرا گیرد

ولی  در ارقام خیلی  مقاوم  فقط خالهای  قهوه ای  کوچک به اندازه

سر  سوزن  ظاهر می گردند.در ارقام  با مقاومت متوسط لکه های

 کوچک  بیضوی  تا گرد،به طول  کمتر از یک  میلی متر  با حاشیه

قهوه ای روی برگ مشاهده می شوند.

بیماری پوسیدگی ساقه برنج

عامل بیماری:Magnaporthe salvinii

علایم بیماری:

بیماری و خسارت آن معمولا در اواخر فصل رشد در بوته ها

ظاهر می گردد که به صورت  لکه های  کوچک  نامنظم مایل

به سیاه روی خارجی ترین غلاف های  برگ  نزدیک به سطح

آب می باشد.در ناحیه  آلوده ممکن  است  اسکلرت های  قارچ

تشکیل شوند.با گذشت  زمان  بیماری  به  غلاف های  داخلی و

ساقه  نفوذ  می کند. غلاف  در  اثر  آلودگی  پوسیده و  خشک

می گردد.  بعد  از  آلودگی  ساقه  در  نزدیک  به  سطح  زمین

فاصله چند  میان  گره  نیز  آلوده  می شوند

بیماری سوختگی غلاف برگ برنج

(شیت بلایت)       

 عامل بیماری:Rhizoctonia solani

علایم بیماری:

علایم بیماری ابتدا به صورت نقاط  آبسوخته در غلاف  برگ

ظاهر می شود.نقاط  آلوده  به شکل  بیضوی  کشیده  یا  گاهی

نامنظم  به طول 1 تا  3 سانتی متر به رنگ   سبز  خاکستری

نمایان می گردند.مرکزلکه ها به تدریج  خاکستری  متمایل به

سفید و حاشیه ی آنها قهوه ای می شود.

كتان

کتان

خصوصيات گياهي
كتان از خواص گياهاني است كه اهلي شده و تاريخ كاشت آن به حدود 500 سال پيش در مصر مي رسد . بزرك يا كتان با نام علمي Linum ustatissimum گياهي است يكساله از تيره كتان (Linaceae) كه بصورت بوته اي ايستاده رشد مي كند .
ريشه مستقيم بزرك و كتان نفوذ عمقي به داخل خاك نداشته و بيشتر در لايه فوقاني خاك پراكنده است . ميوه بزرك و كتان بصورت كپسول يا غوزه كوچكي است .

سازگاري
 بزرك و كتان محصولي است سرمادوست كه همانند گندم در بهار و نيز در پائيز ( بسته به سرماي زمستان ) كاشته مي شود . گياهچه سرماي زير صفر ( 4- تا 6- درجه سانتيگراد ) و بوته هاي استقرار يافته سرماي نسبتاً شديد ( تا 10- درجه سانتي گراد ) را بخوبي تحمل مي كند . اما گياه بعد از گلدهي به سرما حساس مي شود . بزرک و کتان ماهيتا بلند روز مي باشد .

کود شيميايي
مقدار 45 آلي 60 كيلوگرم ازت و 35 تا 45 كيلوگرم اكسيد فسفر براي هر هكتار زمين بزرك مناسب مي باشد . توليد هر تن الياف به حدود 80 كيلوگرم ازت ، 70 كيلوگرم اكسيد پتاسيم و 40 كيلوگرم اكسيد فسفر نياز دارد .

تاريخ کاشت
تاريخ كاشت بزرك و كتان تحت تأثير دو عامل سرما و زمان توسعه علهاي هرز قرار دارد .

 
کنترل علفهاي هرز
 كنترل علفهاي هرز بزرك و كتان با عمليات تهيه بستر ، تناوب زراعي با محصولات وجيني ، تراكم بالاي بوته و استفاده از علف كشها انجام مي شود . علف كشهائي مانند MCPA , Diallate , TCA , Diuron بصورت قبل از سبز شدن قابل استفاده است . علف كشهائي مانند DNOC , MCPA را مي توان براي كنترل علفهاي هرز مزرعه تا قبل از شروع رشد جوانه گلها استفاده نمود .

برنج

برنج

برنج

مقدمه
برنج يكي از گياهان مخصوص كاشت در نواحي مرطوب استوايي و مناطق نسبتا“ گرم و معتدل است و در مناطقي كه بارندگي ساليانه حدود 1000 ميليمتر است ، بخوبي از خودسازگاري نشان داده ومحصول مناسبي از نظر كميت و كيفيت توليد ميكند .
از نظر عرض جغرافيايي در بيشتر نقاط دنيا ، از استوا تا 45 درجه شمآلي و تا 45 درجه جنوبي رشد ميكند . ارتفاع از سطح دريا ، تاثير چنداني بر رشد برنج ندارد . در هندوستان اين گياه تا ارتفاع 3000 متري و در ايران از سطح دريا تا ارتفاع 1400 متري كشت و رشد ميكند ليكن اكثر مناطق كشت برنج در ارتفاع كمتر از 600 متري واقع شده اند .
برنج گياهي است كه داراي تنوع ژنتيكي و توان سازگاري بالايي است واريته هاي برنج محلي در ايران از لحاظ طول و اندازه ، دوران رشد و ساير خصوصيات بصورت زير طبقه بندي ميشوند :
1- برنجهاي گروه صدري
از مرغوبترين برنجهاي محلي هستند . اين گروه داراي شلتوك بلند و باريك بوده و دانه هاي نسبتا“ بلندي دارند ، طول دانه بيش از 7 ميليمتر است دوران رشد اين گروه از 150 تا 160 روز متغير بوده و در مقابل آفات و بيماريها و ورس بسيار حساس مي باشند مقاومت اين برنجها نسبت به كم آبي پايين بوده و عملكرد شان نسبت به انواع ديگر كمتر است .
2- برنجهاي گروه چمپ
اين گروه داراي انواع زودرس و ديررس ميباشند . طول دوره رشد برنجهاي اين گروه از 120 تا 130 روز و طول دانه بين 5 تا 7 ميليمتر متغير است ، كه در انواع زودرس طول دانه بيشتر است سازگاري برنجهاي گروه چمپ در مقابل آفات و بيماريها و كم آبي نسبت به گروه صدري بيشتر است .
3- برنجهاي گروه گرده
اين گروه عملكرد بيشتري نسبت به صدري و چمپ داشته ولي ارزش تجارتي و خصوصيات پخت و طعم كمتري دارد . ارقام گرده داراي مقاومت زيادي در برابر آفات و كم آبي ميباشند .
متخصصان و پژوهشگران اصلاح نبات برنج كشور ،سالهاي نسبتا“ زيادي است كه براي تهيه ارقام جديد برنج كه از كميت وكيفيت خوبي برخوردار بوده و همچنين در برابر حمله آفات و بيماريهاي مختلف قارچي مقاومت كافي داشته باشند و در برابر و رس و سرما نيز كاملا“ مقاوم باشند ، فعاليت دارد كه ، در نتيجه واريته هاي اصلاح شده اي تهيه گرديده اند ، كه در طبقه بندي ديررس و ميان رس و زودرس جاي ميگيرند .
اداره تحقيقات هواشناسي كشاورزي رشت واقع در موسسه تحقيقات برنج كشور در استان گيلان با مشخصات عرض جغرافيايي 12/37 درجه شمآلي و طول جغرافيايي 38/49 درجه شرقي و ارتفاع 7/36 متر از سطح متوسط دريا وميزان متوسط بارندگي ساليانه 1400 ميليمتر ، شرايط اقليمي موثر بر سه واريته خزر و سپيد رود و بينام اصلاح شده را تحت بررسي ومطالعه قرار داده است :
واريته خزر با عملكرد 7800 تن شلتوك برنج در هكتار در طبقه ديررس قرار گرفته است . اين واريته داراي بوته هاي بلند بوده و در مقابل آفات و بيماريها مقاومت بيشتري دارد ، اگر چه كيفيت پخت آن نسبت به واريته هاي گروه صدري پايين ميباشد .
واريته سپيد رود نيز با عملكرد حدود 5 تن شلتوك برنج در هكتار جزو ارقام اصلاح شده است كه در طبقه بندي ديررس قرار گرفته است از نظر كيفيت پخت و ارزش غذايي پايين بوده ولي در مقابل آفات و بيماريها داراي مقاومت مناسبي است .
واريته بينام جز ارقام ميان رس است . اين واريته در مقايسه با خزر و سپيد رود در مقابل آفات و بيماريها مقاومت كمتري دارد ولي كيفيت پخت و ارزش غذايي آن بيشتر ميباشد .
از ارقام زودرس به واريته حسني مي توان اشاره كرد .

شرايط اقليمي مناسب براي كشت برنج
مهمترين مسئله در زندگي برنج گرما است ، زيرا برنج بيشتر از ساير غلات به حرارت نيازمند است ، بطوريكه در طول دوره زندگي به حدود 4000 كالري گرما نيازمند است ( 1400 تا 1500 درجه روز ) متوسط دماي مورد نياز برنج حدود 33 درجه سانتيگراد است . كه اين عدد در مورد ارقام زودرس كمتر ودر مورد ارقام ديررس بيشتر است .هر گاه متوسط دماي محيط از 40 درجه سانتيگراد تجاوز كند ، باعث اختلال دررشد ريشه گياه ميشود .

مراحل مختلف فنولوژيكي رشد برنج در ارتباط با عوامل اقليمي
1- مرحله جوانه زدن
حداقل دما براي جوانه زدن واريته هاي مختلف برنج متفاوت است . اپتيمم دما براي جوانه زدن بذر 25 تا 35 درجه سانتيگراد ميباشد . حداقل دما براي جوانه زدن بذر 12 درجه سانتيگراد است .( مرحله جوانه زدن تا سه برگي شدن در زير پلاستيك و در شرايط كنترل شده ميباشد ) . زمان انتقال نشاء به زمين اصلي از مهمترين فاكتورهاي حياتي برنج بشمار مي آيد ، زيرا پس از انتقال نشاء به زمين اصلي ، گياه جوان نسبت به سرماي ديررس بهاره ( سرمايي كه دماي حداقل محيط كشت را به كمتر از 10 درجه سانتيگراد ( صفر بيولوژيك برنج ) برساند ) حساس است در بررسيهاي انجام شده در اداره تحقيقات هواشناسي كشاورزي ر شت ، زمان مناسب براي انتقال نشاء به زمين اصلي با احتمال 75% براي منطقه رشت تاريخ 19 ارديبهشت برآورد شده است . تعيين اين زمان در ساير نقاط بر نج خيز استان كه داراي اطلاعات مورد نياز باشند ، در دست مطالعه مي باشد تا به كشاورزان عزيز جهت كاهش خسارات ناشي از سرمازدگي و واكاري كمك نمايد .
2- مرحله پنجه زدن
اين مرحله در صورت وجود شرايط مناسب ، 16 تا 22 روز پس از انتقال به درون زمين اصلي صورت ميگيرد . در اين مرحله ، دماي آب پاي بوته ، در پنجه زني بسيار موثر است . بطوريكه اپتيمم دما براي مرحله پنجه زني 32 درجه سانتيگراد بوده و در كمتر از 19 درجه عمل پنجه زني كاملا“ متوقف ميشود .دوران پنجه زني با توجه به حساسيت نوع برنج در برابر دما و مدت تابش آفتاب 30 تا 50 روز است و نخستين ساقه ها در پايان اين دوره ظاهر ميگردند .
3- رشد ساقه

منداب

منداب

خصوصيات گياهي
 منداب بومي ايران كه از بلوچستان تا نواحي اطراف درياي خزر يافت مي شود از گونه Eruca sativa مي باشد . دو گو نه است يكي B.napus يا كلزاي معمولي و ديگري  B. compestris .
منداب ريشه مستقيم و توسعه يافته اي دارد كه به آن صفت مقاومت به خشكي مي دهد . گلهاي سفيد يا زرد منداب با گل آذين خوشه اي در انتهاي ساقه ها مشاهده مي شود . لقاح بصورت دگرگشني انجام مي گيرد . ميوه منداب نيامي است .

سازگاري
 منداب گياهي است سرما دوست و بلند روز كه همانند گندم داراي انواع پائيزه و بهاره است .
مقاومت منداب به خشكي تقريباً مشابه گندم بوده و توليد موفق آن در ديمكاري به حدود 400 ميلي متر آب نياز دارد . با اينحال به رطوبت زياد خاك نيز سازگاري ندارد .
توليد منداب در اغلب خاكها با اسيديته حدود خنثي امكان پذير است . منداب شوري متوسط خاك را بخوبي تحمل مي كند . بطور كلي ،‌قدرت توليدي منداب در خاكهاي فقير بيش از غلات است .

ذرت

ذرت

ذرت

مقدمه
ذرت با نام علمی Zea mays یکی از غلات گرمسیری و از خانواده گندمیان (گرامینه) متعلق به گیاهان تک لپه می‌باشد. گیاه ذرت ، تنها غله‌ای است که در کشور مکزیک و گواتمالا تکامل یافته است. ذرت پرمحصول‌ترین غله دنیا به حساب می‌آید و از لحاظ مقدار تولید ، پس از گندم و برنج قرار می‌گیرد. امروزه ذرت در تغذیه بسیاری از مردمان دنیا نقش اساسی دارد.

مشخصات گیاه شناسی
ذرت گیاه تک لپه‌ای ساقه بلندی است. برگهای آن بطور متناوب و به صورت افتاده در دو طرف ساقه قرار گرفته‌اند. زاویه بین برگ و ساقه ، 90 درجه می‌باشد. در اوایل رشد گیاه ، بعضی از یاخته‌های موجود در بخش بالایی ساقه اصلی ذرت از شاخه‌های فرعی متمایز می‌شود. در انتهای این شاخه‌ها ، عضوی به نام بلال بوجود می‌آید که در واقع ، گل ماده گیاه ذرت است.
این شاخه‌ها ، میان گره‌های بسیار کوتاهی دارند که از این گره‌ها ، برگهای تغییر شکل یافته‌ای بوجود می‌آید که هم دیگر و بلال را می‌پوشانند. بیرونی‌ترین این برگها ، برگی است کامل که غلاف ، زبانک ، گوشواره و پهنک دارد. اما برگهای زیرین غیر کاملند . موقعی که ارتفاع ساقه ذرت به 80 تا 120 سانتیمتر رسید، کلاله‌های ابریشم مانند یا کاکل ذرت به تعداد دانه‌های ذرت موجود در بلال ، نمایان می‌شوند.

تولید کننده‌های ذرت
کشورهای عمده تولید کننده ذرت عبارتند از: ایالات متحده آمریکا ، یوگسلاوی و رومانی ، روسیه ، ایتالیا ، چین، آرژانتین، برزیل و آفریقای جنوبی. در ایران ذرت معمولا در گرگان و گنبد ، خوزستان ، کرمانشاه ، خراسان ، گیلان و مازندران تولید می‌گردد.

تاریخچه
بررسیهای باستان شناسی و فسیل شناسی گیاهی نشان می‌دهد که ذرت پیوسته به صورت یک گیاه زراعی عمده تقریبا از 5000 سال پیش در مکزیک و گواتمالا کشت می‌شده است و بومی این نواحی است. کریستف کلمب ، یک سال پس از ورود به قاره آمریکا ، بذر ذرت را با خود به اسپانیا برد. این گیاه از آنجا به پرتقال و سپس به دیگر کشورهای اروپایی برده شد. از آنجا هم این گیاه به قاره آفریقا و تعدادی از کشورهای آسیایی از جمله هند و ژاپن راه یافت.

انواع ذرت
ذرت نژادهای متعددی دارد که این گروهها بر اساس ویژگیهای بافت آندوسپرم دانه طبقه بندی می‌شوند.

ذرت بو داده
نوعی ذرت است که احتمالا بر اثر موتاسیون بوجود آمده است. پریکارپ آن نازک است که این صفت برای تولید ذرت شیرین با پوست لطیف مناسب است. در این نوع ذرت ، لایه ضخیمی از آندوسپرم سخت ، آندوسپرم نشاسته‌ای را دربرگرفته است. دانه‌های نشاسته آندوسپرم این نوع ذرت نسبت به انواع دیگر ، رطوبت بیشتری دارند که در موقع حرارت دادن، منبسط شده و تبدیل به بخار می‌شوند.

بخار آب حاصل شده درون دانه نمی‌تواند به راحتی از لایه بیرونی سخت آندوسپرم خارج شود. به ناچار فشار زیادی به این لایه وارد می‌آورد و دانه را منفجر نموده و دانه پف می‌کند. این ذرت معمولا برای تهیه پاپ کورن یا ذرت بو داده مورد استفاده قرار می‌گیرد. بهترین میزان رطوبت دانه برای حداکثر پف کردن، 14 درصد می‌باشد.

ذرت سخت
تمام آندوسپرم این نوع ذرت که در مرکز دانه می‌باشد، با لایه سختی از آندوسپرم پوشیده شده است. دانه‌های رسیده این نوع ذرت ، گرد ، صاف و کهربایی هستند. دوره رشد آنها هم 80 تا 100 روز است. بلالهای بدست آمده باریک بوده و تقریبا 8 ردیف دانه دارد.

مصارف درمانی تیره گندم

مصارف درماني تيره گندم Graminea

تيره گندم از بزرگترين تيره هاي گياهان گلدار و مركب از 6000 گونه است كه در 450 جنس جاي داده شده اند.از اختصاصات آنها اين است كه در غالب محيط ها، به صورت اجتماعات خاص پراكندگي دارند. شكل ظاهري آنها به صورتي است كه به مجرد مشاهده هر يك از گونه هاي آن ها، ميتوان فورا" تعلق گياه را به تيره گندم اظهار داشت. 

گندمها Triticum

گندمها مهمترين گياهان اين تيره را تشكيل مي دهند زيرا از ميوه ي آنها،

غذاي ميليون ها انسان كره ي زمين تامين ميگردد. گندمها گياهاني يكساله و

داراي سنبلكهاي عاري از پايه بررويمحور گل آذين اند.بر اثر پرورش انواع آنها

در نواحي مختلف كره ي زمين،واريته ها و نژادهاي متنوع از آنها بدست آمده

است مانند آنكه گونه .T.sativum L داراي2000 نژاد و واريته، در نواحي مختلف

است بعلاوه چون در كشاورزي همواره كوشش به عمل مي آيد تا از انواع

مفيد اين گياهان، نمونه هايي با محصول فراوانتر و مرغوبتر به دست آيد، از

اين جهت بررسي انواع اين گياهان به علت تنوعي كه پيوسته پيدا مي كنند،

روزبه روز مشكل تر مي شود.

 مصارف درماني:گندم و آرد آن علاوه بر آنكه به مصارف تغذيه مي رسد،

داراي استفاده ي درماني به شرح زيرند:

 در طب عوام مقداري گندم، معادل يك مشت از آن را بر روي صفحه فلزي داغ

مي گسترانند سپس مايعي را كه تدريجا"از آنها خارج مي شود با انگشت

جهت رفع بيماريهاي جلدي اطفال مانند سوداء، بر روي پوست بدن مي مالند

و از اين كار نتيجه درماني قاطع بدست مي آورند.جوشانده ي گندم، مخلوط

باغلاتي نظير جو و جودوسر، اثر سازندگي داشته، در تقويت اطفال بخصوص

در دوره ي نقاهت،اثربسيار مفيد ظاهر ميكند و چون نمي توان آنرا براي مدتي

طولاني نگهداري كرد، بايد در موارد احتياج، تهيه گردد.

آرد گندم، اگر بر روي پوست بدن مالش داده شود، تحريكات جلدي را

مخصوصا" در مواردي كه التهاب و ورم در پوست بدن به وجود آمده باشد،

كاهش ميدهد.آرد گندم از قديم الايام در طب عوام مورد استفاده قرار مي

گرفته است مانند آنكه در بيماري باد سرخ، از آرد گندم به منظور التهاب و ورم

و بطور كلي ناراحتي هاي مربوط به آن استفاده به عمل مي آمده

است.بديهي است كه با اين عمل، استرپتوكوك مولد بيماري از بين نمي رود

و بيماري درمان نمي گردد ولي ناراحتي ها و ورم ناشي از ميكروب، كاهش

حاصل مي كند.استفاده از آرد گندم به منظور فوق، بيشتر در ناراحتي هاي

باد سرخ ناحيه صورت كه به كار بردن كمپرس مشكل است، معمول مي

باشد. با وارد كردن آرد گندم در آب يا شير، ضمادي تهيه شود كه آن را بر روي

خراشهاي پوست و ناحيه ملتهب در باد سرخ،آبسه ها و سوختگي ها جهت

رفع ناراحتي ها اثر ميدهد.فقط از معايب آن است كه به سرعت تخمير استيك

پيدا مي كند و اثر نرم كنندگي خود را از دست ميدهد.

          www.ake.blogfa.com           www.ake.blogfa.com          

مزارع برنج شرایط مطلوبی برای رشد علفهای هرز آبزی و نیمه آبزی است. تعدادی از مزارع برنج به علفهای هرز خطرناکی نظیر سوروف ، اویارسلام ، بارهنگ ، برنج وحشی ،تیرکمان آبی ، سنبل آبی و غیره آلوده می شوند که وجود این علفهای هرز باعث بروز مشکلات زیادی در این مزارع می شود ، علف هرز سنبل آبی به چشم می آیند.علفهای هرز تک لپه ای و برگ باریک به عنوان رقیبهایی قوی برای گیاه برنج در ارتباط با آب و مواد غذایی مطرح هستند.

تعدادی از علفهای هرز موجود در مزارع برنج توسط علفکش های 2,4-D وMCPA کنترل می شوند اما برای کنترل علفهای چمنی هیچ روش قابل اطمینان و موثری پیدا نشده است. مشکل ناشی از وجود علف هرز برنج وحشی را با کاشت ارقام BR11 وbr12 می توان حل کرد که قادرند به راحتی این علف هرز مشکل آفرین را حذف کنند.

علفهای هرز پهن برگ در مزارع برنج با استفاده از 2,4-D  به سادگی کنترل می شوند در این موارد بهترین نتیجه زمانی عاید می شود که سن گیاه زراعی برنج 4 تا 6 برابر بیشتر از علف هرز بوده و علف هرز در مرحله رشد رویشی سریع باشد . مصرف 2/1 تا 1 کیلو گرم از علفکش (بر حسب معادل اسیدی ) در هر هکتار می تواند چنین علفهای هرزی را بخوبی کنترل کند اعمال تیمار علفکش بر روی گیاهچه های برنج (گیاهچه هایی که سن آنها بین یک تا دو هفته می باشد) در مرحله خوشه رفتن و گلدهی ممکن است منجر به کاهش معنی داری در عملکرد برنج شود.

علاوه بر بر 2,4-D گزارش شده است که علفکش های 2,4,5-T وMCPA نیز برای کنترل علفهای هرز مزارع برنج کاملا موثر هستند.

 گندم

تلفات ناشی از وجود علفهای هرز در مزارع غلات دانه ریزی شبیه گندم ، جو و یولاف به وسیله افراد مختلفی گزارش شده است.

گونه های اصلی علفهای هرزی که در مزارع غلات دانه ریز یافت می شوند ، شامل خردل وحشی ، رقم ، یولاف وحشی ، کنگر وحشی یا  خارلته ، گاو چاق کن ، دم روباهی ، علف قناری و گل زرد می باشند.

برای کنترل شیمیایی علفهای هرز مزارع گندم از بین علفکش های مختلف 2,4-D به صورت پیش رویشی و پس از سبز شدن به طور گسترده ای استفاده می شود. علفهای هرز رایج در مزارع گندم شامل سلمه ، اویارسلام ارغوانی ، پیچک وcnicus arvensis می باشند تعدادی از علفهای هرز مشکا آفرین و سمج به راحتی کنترل نمی شوند اگر چه معلوم شده است که علفکش های 2,4-D و MCPA در بازداشتن رشد آنها کاملاً موثر هستند.

از علفکش 2,4-D به میزان 5/. تا 1 کیلوگرم در هکتار (معادل اسیدی آن ) زمانی که گندم به طور کامل پنجه زده باشد ، استفاده می شود و از به کار بردن آن در زمان خوشه رفتن و مراحل بعدی رشد گیاه باید اجتناب کرد . به کار بردن مقادیر کمتری از علفکش 2,4-D که با اوره 3/. مخلوط شده باشد ، اثر بیشتری داشته و مفید تر است.

اثر علفکش 2,4-D بر جوانه زنی

هلگسان و همکاران گزارش کردند که چنانچه گندم در مرحله خوشه رفتن با علفکش 2,4-D تیمار شده باشد ، از جوانه زنی چنین بذرهایی به میزان 11 درصد کاسته خواهد شد . البته در مورد جو  وچنین گزارشی در دست نیست . گریجبای و چرچیل اعلام کردند که در مورد برخی از ارقام یولاف ، افت معنی داری به میزان 18/. در جوانه زنی بذرهای تولیدی مشاهده شد.

مقدمه:

برنج تنها غله اي است كه منحصرا براي انسان كاشته ميشود.برنج,امروزه حدودا نصف جيره غذايي 6/1ميلياردجمعيت جهان را تشكيل مي دهددر بخش عظيم از قاره اسيا,برنج تامين كننده بيش از80درصدكالري و75درصدپروتئين مصرفي مردم مي باشد .برنج به لحاظ حاوي بودن نشاسته,قند,ويتامين ها,موادكاني واسيدهاي چرب از ارزش غذايي بالايي برخوردار است به منظور تشخيص وضعيت نيتروژن برگ برنج (L. Oryza sativa) رقم خزر و تعيين زمان مناسب مصرف کود نيتروژن به صورت سرک با استفاده از دستگاه کلروفيل‌متر دستي (SPAD) آزمايشي در سال 1382 در خاک‌هاي سبک و ساحلي استان گيلان در قالب طرح بلوک‌هاي کامل تصادفي با شش تيمار اجرا گرديد.

.امارهاي ارائه شده در خصوص مصرف برنج مويد اين واقعيت است كه اين محصول بيش از پيش همپاي گندم ,اهميت خود را حفظ نموده است با نگاهي به ميزان مصرف سرانه برنج در جهان وگروه هاي اقتصادي ,ملاحظه مي شود كه اين مصرف در مقايسه با گندم قابل توجه مي باشددرسال 1985,متوسط ميزان مصرف سرانه برنج درجهان بالغ بر8/66كيلوگرم بوده است.اين رقم در خصوص گندم 1/106كيلوگرم گزارش شده است.از دهه1350به اين طرف,مصرف برنج در ايران رفته رفته عموميت يافت و بعنوان كالائي ضروري,بعدازگندم دومين عنصر مهم غذائي ودررديف كالاهاي اساسي جاي گرفت.طي سالهاي68-1365,بطورمتوسط سالانه حدود600هزارتن برنج وارد كشورشده است وشاخص مقدارواردات از892درسال1364به823درسال1365كاهش وسپس به1354درسال1366افزايش يافته است

خصوصیات گیاه گندم

میوه گندم

• گیاهک: یا رویان که تقریبا 5/2 درصد وزن دانه را تشکیل می‌دهد و سرشار از پروتئین و چربی است که این بخش را معمولا در تهیه آرد گندم جدا می‌کنند.
  
  
• سبوس: همان پوسته دانه است و تقریبا 14 درصد از وزن دانه را تشکیل می‌دهد. سبوس را هم همچون گیاهک در مرحله آرد سازی از دانه جدا می‌کنند و معمولا برای خوراک دام مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  
  
• آندوسپرم: حاوی مواد نشاسته‌ای دانه گندم است و تقریبا 83 تا 87 درصد از کل دانه را شامل می‌شود. آندوسپرم دارای دانه‌های نشاسته‌ای و مواد پروتئینی می‌باشد که دانه‌های نشاسته آن بوسیله گلوتن که یکی از پروتئینهای موجود در دانه است، بهم چسبیده‌اند. میزان گلوتن موجود در دانه بر حسب نوع و نژاد گندم تفاوت می‌کند.
  
  همین میزان گلوتن گندم است که مرغوبیت آن را تعیین می‌نماید. گندمهای قرمز سخت بهاره و پاییزه گلوتن بیشتری دارند و به همین دلیل ، ارزش تهیه نان از آنها بیشتر است. چون خمیر حاصل از آردی که از لحاظ گلوتن غنی است، به دلیل داشتن حالت کشدار ، قادر است که گازهای ناشی از تخمیر را بیشتر در خود نگهدارد و برای همین ، خمیر بهتر ورآمده و حجمش بیشتر می‌گردد.

آب و هوای مناسب برای رشد گندم

انواع گندم

گندم بهاره

گندم پاییزه

شرایط مناسب برای رشد گندم

آفات و بیماریهای گیاه گندم

زنگ گندم

سیاهک گندم

پوسیدگی جوانه و ریشه

زمان برداشت محصول

موارد مصرف گندم مواد مغذی آن

تهیه کننده: حسن فریدونی

چکيده:
جوانه زني قبل از برداشت در گندم نان سبب ايجاد ضايعات در توليد گندم در استان هاي شمالي ايران مي شود. در اين مناطق به دليل بارندگي و رطوبت بالا در زمان برداشت جوانه زني دانه گندم بر روي گياه مادري رخ مي دهد که اين امر سبب کاهش عملکرد و کيفيت بذر مي گردد و از اين بابت کشاورزان متحمل خسارات فراواني مي شوند. شناسايي و معرفي ارقام متحمل به جوانه زني قبل از برداشت به عنوان يکي از راهکارهاي مناسب جهت کاهش ضايعات در توليد گندم نان مي باشد. در اين راستا معرفي روش يا روش هاي غربال آزمايشگاهي مناسب و با دقت بالا مي تواند به پژوهشگران در ارزيابي ژنوتيپ هاي موجود در ذخاير بانک ژن کمک شاياني نمايد. اين تحقيق به منظور ارزيابي دو روش غربال در بررسي مقاومت به جوانه زني قبل از برداشت در ارقام گندم نان ايراني انجام گرديد. بدين منظور تعداد 30 رقم گندم نان شامل 27 رقم تجاري به همراه 3 رقم گندم شاهد استراليايي و کانادايي در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي در مزرعه تحقيقاتي دانشکده کشاورزي دانشگاه تهران در سال 1380 کشت گرديد. صفات تاريخ خوشه دهي، تاريخ گلدهي و مرحله رشدي زادکس 92 در مزرعه يادداشت برداري شد. تعداد 50 خوشه در مرحله رشدي زادکس 92 برداشت و رطوبت بذر بلافاصله پس از برداشت اندازه گيري شد. ارزيابي جوانه زني روي خوشه توسط دو روش غربال شامل نمره جوانه زني و شاخص جوانه زني تحت شرايط آزمايشگاهي انجام شد. در هر دو روش غربال بيشتر ارقام ايراني نسبت به جوانه زني روي خوشه مقاومت پاييني نشان دادند. نتايج اين تحقيق نشان داد که همبستگي بالايي بين دو روش فوق وجود دارد اما در غربال کردن تعداد زيادي ژنوتيپ روش نمره جوانه زني مي تواند به عنوان يک روش غربال سريع و اوليه مورد استفاده قرار گيرد.

مقدمه:
برنامه هاي به نژادي گياهان زراعي با گزينش ژنوتيپ هاي برخوردار از قابليت جوانه زني سريع بذر همراه بوده است. اما چنين ويژگي مي تواند منجر به جوانه زني زود هنگام دانه ها در مرحله پس از رسيدگي فيزيولوژيک و قبل از مرحله برداشت غلات شود. اين پديده که اصطلاحا جوانه زني قبل از برداشت ناميده مي شود، اغلب در رطوبت بالا و هنگام رسيدن دانه اتفاق مي افتد (1). خسارت جوانه زني قبل از برداشت گندم در نواحي مرطوب امري نسبتا متداول بوده و درهر 10 سال سه الي چهار مرتبه اتفاق مي افتد (13). شواهد نشان مي دهد که بيش از 27 ميليون هکتار از اراضي زير کشت غلات جهان با اين مشکل روبرو هستند (4، 1). براي مثال در ايران وقوع بارندگي در خرداد ماه در استانهاي شمالي کشور منجر به پديده جوانه زني قبل از برداشت در گندم مي گردد. اين امر باعث کاهش عملکرد و کيفيت بذر و در نتيجه موجب ضرر اقتصادي به زارعين، مصرف کننده و نيز دولت مي گردد (1).

سوروف (زرا ، وازميل)

• Echinochloa cruss- gali

Echinochloa colonum

دونيش – دودندان

 Bidens tripartita

برگيا