کود برای پسته

درخت پسته احتیاج به کود فراوان دارد و کود دامی به تنهایی نمی‌تواند رفع احتیاجات درخت پسته را از حیث مواد غذایی برای محصول زیاد بکند. لذا باید علاوه بر کود دامی از کودهای شیمیایی نیز استفاده کرد. کود دامی را پاییز به درخت می‌دهند و کود شیمیایی را در دو دفعه یکی در اسفند ماه و دیگری در خرداد ماه با خاک مخلوط می‌کنند.

همچنين به طريقه محلول پاشی در اواخر بهار (زمانی که ميوه در حال پر شدن می باشد ) می توان کيفيت و کميت مغر را افزايش داد . استفاده از کودهای ريز مغذی توصيه می گردد.

گرده افشاني (pollination ) پسته

گرده افشاني پسته بوسيله باد صورت مي‌گيرد. با توجه به اين كه گل‌ها بدون گلبرگ هستند و جذابيتي براي حشرات مخصوصاً زنبور عسل نداشته، ممكن است زنبور عسل براي جمع آوري گرده،گلهاي نر را لمس كند ولي در گرده افشاني نقشي ندارد.

عدم جريان هوا (باد) و آب و هواي باراني، شرايط نامساعدي را براي پراكندگي دانه‌هاي گرده ايجاد مي‌نمايند. همچنين بادهاي شديد و طوفاني باعث خشك‌شدن سطح كلاله و بارندگي باعث شستشوي سطح كلاله و از بين رفتن چسبندگي آن مي‌شود. دوره پذيرش كلاله مادگي را حدود 3تا 5 روز گزارش كرده‌اندكه در صورت وجود شرايط محيطي مناسب و تامين گرده مناسب و كافي، دانه گره جوانه زده، لوله گرده رشد كرده وارد تخمدان مي‌شود و پس از تركيب با سلول تخم، جنين را به وجود مي‌آورد. درصورتي‌كه گرده افشاني انجام نگيرد ريزش گل اتفاق مي‌افتد. ميوه‌ها پاتنوكارپ (پوك) مي‌شوند. ريزش گل‌هاي گرده افشاني نشده معمولا ظرف مدت 4-3 هفته پس از مرحله تمام گل انجام مي‌شود.نسبت مناسب پايه‌هاي نر و ماده در يك باغ مهمترين عوامل موثر در گرده‌افشاني پسته است و رعایت نسبت يك درخت نر به ازاي هر 15-10 درخت ماده مي‌تواند گرده كافي و مورد نياز را تامين نموده و مشكل كمبود گرده را برطرف نمايد. كاشت يك رديف درختان نر عمود بر مسير باد غالب و در حاشيه باغ مي‌تواند علاوه بر توليد گرده مناسب و فراوان به عنوان باد‌شكن نيز عمل نمايد. درمناطقي كه گرده كافي وجود ندارد يا شرايط محيطي مانع از انجام گرده‌افشاني طبيعي مي‌شود گرده‌افشاني مصنوعي به وسيله انسان امكان‌پذير بوده كه بايد از گرده‌هاي مطمئن و سالم تازه استفاه نمود و گرده‌افشاني را 2 تا 3 مرتبه تكرار كرد.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

کود برای پسته

درخت پسته احتیاج به کود فراوان دارد و کود دامی به تنهایی نمی‌تواند رفع احتیاجات درخت پسته را از حیث مواد غذایی برای محصول زیاد بکند. لذا باید علاوه بر کود دامی از کودهای شیمیایی نیز استفاده کرد. کود دامی را پاییز به درخت می‌دهند و کود شیمیایی را در دو دفعه یکی در اسفند ماه و دیگری در خرداد ماه با خاک مخلوط می‌کنند.
همچنين به طريقه محلول پاشی در اواخر بهار (زمانی که ميوه در حال پر شدن می باشد ) می توان کيفيت و کميت مغر را افزايش داد . استفاده از کودهای ريز مغذی توصيه می گردد.
گرده افشاني (pollination ) پسته
گرده افشاني پسته بوسيله باد صورت مي‌گيرد. با توجه به اين كه گل‌ها بدون گلبرگ هستند و جذابيتي براي حشرات مخصوصاً زنبور عسل نداشته، ممكن است زنبور عسل براي جمع آوري گرده،گلهاي نر را لمس كند ولي در گرده افشاني نقشي ندارد.
عدم جريان هوا (باد) و آب و هواي باراني، شرايط نامساعدي را براي پراكندگي دانه‌هاي گرده ايجاد مي‌نمايند. همچنين بادهاي شديد و طوفاني باعث خشك‌شدن سطح كلاله و بارندگي باعث شستشوي سطح كلاله و از بين رفتن چسبندگي آن مي‌شود. دوره پذيرش كلاله مادگي را حدود 3تا 5 روز گزارش كرده‌اندكه در صورت وجود شرايط محيطي مناسب و تامين گرده مناسب و كافي، دانه گره جوانه زده، لوله گرده رشد كرده وارد تخمدان مي‌شود و پس از تركيب با سلول تخم، جنين را به وجود مي‌آورد. درصورتي‌كه گرده افشاني انجام نگيرد ريزش گـــل اتفاق مي‌افتد. ميوه‌ها پاتنوكارپ (پوك) مي‌شوند. ريزش گل‌هاي گرده افشاني نشده معمولا ظرف مدت 4-3 هفته پس از مرحله تمام گل انجام مي‌شود.نسبت مناسب پايه‌هاي نر و ماده در يك باغ مهمترين عوامل موثر در گرده‌افشاني پسته است و رعایت نسبت يك درخت نر به ازاي هر 15-10 درخت ماده مي‌تواند گرده كافي و مورد نياز را تامين نموده و مشكل كمبود گرده را برطرف نمايد. كاشت يك رديف درختان نر عمود بر مسير باد غالب و در حاشيه باغ مي‌تواند علاوه بر توليد گرده مناسب و فراوان به عنوان باد‌شكن نيز عمل نمايد. درمناطقي كه گرده كافي وجود ندارد يا شرايط محيطي مانع از انجام گرده‌افشاني طبيعي مي‌شود گرده‌افشاني مصنوعي به وسيله انسان امكان‌پذير بوده كه بايد از گرده‌هاي مطمئن و سالم تازه استفاه نمود و گرده‌افشاني را 2 تا 3 مرتبه تكرار كرد.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

 مصرف كودها

امروزه از كودها به عنوان ابزاري براي نيل به حداكثر توليد، در واحد سطح استفاده مي‌شود ولي مصرف كود بايد بتواند علاوه بر افزايش توليد، كيفيت محصولات كشاورزي را ارتقاء داده و ضمن آلوده نكردن محيط زيست، به خصوص آبهاي زيرزميني، تجمع مواد آلاينده نظير نيترات در اندامهاي مصرفي محصولات زراعي را به حداقل مقدار ممكن تنزل دهد، تا سلامتي انسان و دام نيز تأمين شود.

متأسفانه مصرف كودهاي شيميايي در كشور نا متعادل بوده و تطابقي با نياز واقعي گياه ندارد ، در حاليكه در دهه 1360 كود‌هاي نيتروژنه و فسفاته در هر سال، از روند رشد بيش از ده درصد برخوردار بود و از مصرف كودهاي پتاسه به دلايل نه چندان معقول خبري نبود، در حالي كه در كشورهاي پيشرفته نسبت مصرف نيتروژن (N) ، فسفر (P2O5) و پتاسيم (K2O) به ترتيب در حدود 100، 50 و 40 است. اين نسبت مصرف در ايران تقريباً 100، 80 و 5 مي‌باشد و خبري نيز از مصرف عناصر كم مصرف علي‌رغم آهكي بودن خاك ها نيست. مي‌دانيم كه در گذشته مصرف كودهاي شيميايي در مزارع ايران نا متعادل بود و مصرف اوره و فسفات آمونيوم بيشتر بوده در حالي كه از مصرف عناصر كم مصرف كودهاي پتاسه و محتوي عناصر كم‌مصرف اجتناب مي‌گرديد (نفيسي، 1376، امير مكري،1371 و ملكوتي، 1372)

خوشبختانه سياست مسئولان وزرات جهاد كشاورزي مبتني بر عملي كردن مصرف كود در كشور در رده‌هاي مختلف پذيرفته شده است. خريد و توزيع كود سولفات در پتاسيم در مقياس وسيع، طرح مسأله نيازمندي گياهان به پتاسيم در سطح كشور و اين كه خاكهاي ايران نمي‌توانند نياز پتاسه و ريز‌مغذيهاي اكثر محصولات كشاورزي را تأمين نمايند.

_ مصرف زياد كودهاي شيميايي موجب تخريب در خصوصيات فيزيكي خاكهاي زراعي مي‌شود و مي‌بايست به جاي مصرف فراوان كودهاي شيميايي، از كودهاي آلي و سبز بيشتر استفاده گردد، تا ضمن بهبود

خصوصيات فيزيكي خاكهاي زراعي اين ثروت ملي (خاك) با وضعيت مساعد‌تري به نسل آينده تحويل شود.

براي افزايش كمي و كيفي محصولات زراعي به خصوص انواع پتاسيم ، افزايش تحمل گياهان زراعي برنج و گندم نسبت به بيماريها و كم‌آبي، مصرف پتاسيم در خاكهايي كه پتاسيم آنها كمتر از 250 ميلي گرم در كيلوگرم مي‌باشد، توصيه مي‌شود. بديهي است به دليل گراني سولفات پتاسيم نسبت به كلريد پتاسيم (بيش از دو برابر) مي‌توان از كلريد پتاسيم نیزدر خاكهايي كه ميزان كلر آنها كمتر از 4 ميلي گرم در ليتر مي‌باشد، در سطح وسيعي استفاده كرد. به علاوه امكان تهيه كلريد پتاسيم و سولفات پتاسيم با استفاده از آبهاي درياچه اروميه، مرداب گاوخوني و كوير بزرگ در ايران وجود داشته و تبديل كلريد پتاسيم به سولفات پتاسيم نیز با عنايت به توليد 1500 تن اسيد سولفوريك مازاد در روز، كاري است كه در حال حاضر وزارت جهاد كشاورزي عملي شدن آن را پيگيري مي‌كند.

_ مسائل قابل تأمل در مصرف كودهاي شيميايي

در رابطه با لزوم افزايش مصرف كودهاي پتاسه و كاهش مصرف كودهاي فسفاته در كشور، ممكن است اين سؤال مطرح شود كه مصرف پتاسيم در خاكهاي اسيدي مطرح است نه در خاكهاي آهكي؟ در پاسخ بايد گفت همان طوري كه در خاكهاي آهكي، زيادي پتاسيم مطرح است زيادي كلسيم و منيزيم نيز وجود دارد، تحت چنین شرايطي جذب پتاسيم با دشواري مواجه خواهد بود. امروزه يكي از راههاي ارزيابي وضعيت پتاسيم قابل استفاده در خاك، استفاده از نسبت پتاسيم به مجموع كلسيم و منيزيم است در خاكهايي كه اين نسبت از حدي پايين‌تر باشد، احتمالاً كمبود پتاسيم و يا حداقل گرسنگي پنهان و در نهايت افت عملكرد كمي و كيفي محصول وجود خواهد داشت به عبارت ساده‌تر هر چه مقدار كلسيم و منيزيم قابل استفاده خاكهاي زراعي افزايش يابد، حد بحراني پتاسيم در چنین خاكهايي بالاتر خواهد بود.

(روش هاي جامع تشخيص و مصرف بهينه كودهاي شيميايي)

كود پتاسيم:

پتاسيم مانند ازت و فسفر جزء عناصر پر احتياج مورد نياز گياه مي‌باشد. مقدار پتاسيم موجود در پوسته زمين حدود 9/1 تا 3/2 درصد است (مقدار پتاسيم كل در خاكهاي زراعي بين 5/0 تا 5/2 درصد مي‌باشد). اين مقدار در مقايسه با ديگر عناصر پر نياز قابل توجه مي‌باشد. مقدار پتاسيم در خاكهاي مختلف متفاوت است، ليكن آن قسمت از كل پتاسيم موجود در خاك كه به صورت قابل تبادل يا قابل استفاده گياه باشند ناچيز است. مقدار پتاسي كه جذب گياه مي‌شود با مقدار ازت مورد استفاده گياه در اكثر مواقع برابري مي‌نمايد.

گياهان همانند ازت نيازي فراوان به پتاسيم دارند. معمولاً مقدار برداشت پتاسيم بين 50 تا 300 كيلوگرم در هكتار مي‌باشد. ليكن، توزيع پتاسيم در گياهان مشابه ازت نمي‌باشد.در بیشتر محصولات زراعي مقدار پتاسيم برداشتي توسط دانه ميوه به مراتب كمتر از مقدار برداشتي توسط ديگر اندامهاي گياهي است كه در سطح زمين باقي مي‌مانند. در غلات بيش از 70 درصد پتاسيم برداشتي در كاه و كلش باقي مي‌ماند. بنابراين، نحوه مديريت بقاياي گياهي در مقدار توصيه كود پتاسيمي بسيار مؤثر است ( Laegvied و همكاران، 1999).

پتاسيم فراوان ترين عنصر غذايي در 15 سانتيمتري بخش رويين خاك است. ليكن اين شرايط لزوماً بدان معنا نيست كه پتاسيم قابل دسترس‌ترين عنصر براي گياه است. زيرا مقدار پتاسيم قابل دسترس براي گياه به ميزان پتاسيم موجود در بخش قابل دسترس (محلول و تبادلي) بستگي دارد. هوازدگي كانيهاي حاوي پتاسيم و تداوم مصرف كودهاي پتاسيمي از عوامل مؤثر بر ورود پتاسيم به بخش قابل دسترس بوده و برداشت توسط گياهان، فرسايش و آبشويي از عوامل مؤثر بر هدر روي

پتاسيم مي‌بشند. به رغم آن كه پتاسيم جزو عناصر مؤثر در ساختمان گياهي نبوده و عمدتاً نقش كاتاليزوري دارد نياز پتاسيمي بعضي از گياهان حتي از ازت نيز بیشتر است. (مؤسسه تحقيقات خاك و آب، 1382)

به رغم نياز فراوان محصولات زراعي به پتاسيم كه گاهي بیشتر از مقدار ازت نيز مي‌باشد، ولي كودهاي پتاسيمي مصرف نمي‌شود. اين وضع در حاليست كه در كشورهاي پيشرفته، نسبت ازت به پتاسيم مصرفي تقريباً يك‌به‌يك است، ولي متأسفانه اين نسبت در كشور ما از 15نیزبیشتر است. براي رفع نياز پتاسيمي گياهان مختلف، از كودهاي پتاسيمي استفاده مي‌شود. به كارگيري اين كودها نسبت به تركيبات ازتي و فسفات مخصوصاً در ايران با تأخيري چند ده ساله صورت گرفته است. زيرا از يك طرف ذخاير پتاسيم قابل جذب موجود در اكثر خاكها براي كشت متمادي محصولات كافي مي نمود. و از سوي ديگر، به رغم بسنده نبودن مقدار پتاسيم براي دستيابي به بالاترين عملكرد، كمبودهاي ازت و فسفر به عنوان عوامل محدود كننده برتر بروز نمود. و مسأله كمبود پتاسيم در پشت آن پنهان مي‌گرديد. پس از آن استفاده از كودهاي ازتي و فسفاتي در سطح وسيعي رايج گرديد.

كمبود از پتاسيم بيش از پيش به عنوان يك عامل محدود كننده رخ نمود. استفاده از كودهاي پتاسيمي در ايران موضوعي مهم است تا پيش از اين گمان مي‌رفت كه چون بیشتر خاكهاي كشور جوان هستند و شستشوي آن نیز اندك است، مصرف پتاسيم ضرورت ندارد.

علائم كمبود پتاسيم:

پتاسيم عنصري پويا بوده كه در صورت كمبود به بافتهاي جوان زاينده گياه منتقل مي‌شود. علائم اختصاصي كمبود پتاسيم هميشه در مسن‌ترين برگهاي گندم و ابتدا در برگهاي پاييني ظاهر مي‌شود. در صورت كمبود بیشتر، در برگهاي جوان و بالايي پديدار مي‌گردد و رشد كل گياه قبل از مشاهده علائم كمبود

ازت

ازت مهمترين عنصر غذايي مورد نياز گندم است و مديريت مصرف بهينه آن براي موفقيت در افزايش توليد دانه و پروتئين گندم از اهميت ويژه اي برخوردار است . كارآيي مصرف ازت به مقدار زيادي تحت تأثيرميزان ، دفعات مصرف ( تقسيط ) ، منبع، زمان و روش مصرف كودهاي ازته قرار دارد . مصرف يكباره ازت موجب هدررفت اين عنصر غذايي پراهميت شده و كارآيي آن را كاهش داده و سبب آلوده شدن آب هاي زير زميني مي شود. تقسيط كود ازته ( حداقل دوبار و حداكثر چهار بار كه خود بستگي به بافت خاك دارد) علاوه بر افزايش عملكرد ، باعث بهبود كيفيت دانه مي گردد . مصرف دير هنگام ازت ( فراهم بودن ذخيره اي از ازت براي دانه گندم بعد از ظهور خوشه )، پروتئين دانه را افزايش مي دهد، بدون اينكه نيازي به مصرف زيادي كودهاي ازته باشد.

ازت مهمترين عنصر غذائي در توليد گياهان زراعي به شمار مي رود و كمبود آن در اكثر خاك هاي آهكي ديده مي شود. اين عنصر عمدتاً به شكل نيترات و مقداري نيز به شكل آمونيوم جذب گياه مي گردد. ازت علاوه بر شركت در ساختمان پروتئين ها ، قسمتي ازساختمان كلروفيل را نيز تشكيل مي دهد. پویائي بسيار زياد ازت در گياه سبب مي شود كه در زمان كمبود، برگ هاي جوان سبز ولي برگ هاي پير زرد شوند. هنگامي كه ريشه ها از عهده جذب ازت به ميزاني كه رشد گياه را تأمين كند برنيايند، تركيبات ازته ( پروتئيني )در اندام هاي پير تجزيه شده و به نواحي زاينده ( برگ هاي جوان ) منتقل مي شوند. و در پروتوپلاسم جديد مورد استفاده قرار مي گيرند . براي پيشگيري از بروز علايم زردي بايستي مقدار ازت خاك از طريق افزايش مواد آلي و يا كودهاي ازته در حد مطلوبي تنظيم گردد.

به دليل پويايي و تحرك ازت در خاك ، مديريت مصرف آن از قبيل ميزان ، نوع ، زمان مصرف و دفعات مصرف از اهميت ويژه اي برخوردار است تا

حداكثر عملكرد عايد گشته و كيفيت محصول نيز بهتر شود و همينطور ، مصرف ازت اثرات تخريبي زيست محيطي ايجاد نكرده ، سبب آلودگي آب هاي زير زميني نگردد و بدين وسيله گامي در جهت كشاورزي پايدار برداشته شود.

بذر گندم مرغوب ( با عملكرد بالا) و سازگار با شرايط منطقه ، پس از آنكه در خاك مناسب كاشته شد، براي آنكه زندگي خود را با رشد و نمو كامل ادامه داده و محصول خوب و مطلوب بدهد ، لازم است كه شرايط تغذيه اي آن كاملاً مناسب ، مساعد و كافي باشد.

بر اثر كمبود ازت در خاك ابتدا رنگ برگ هاي گندم ، سبز مايل به زرد و حتي زرد شده ، اندام هاي نبات باريك مي گردد . رنگ ساقه ها سبز روشن و برگ ها به تدريج از نوك به طرف قاعده خشك شده و سرانجام دانه هاي كوچك و چروكيده حاصل مي شود . رشد طولي ساقه ها كم شده و هر گاه در مرحله توليد پنجه ، ازت كافي در اختيار بوته گندم نباشد، پنجه به خوبي تشكيل نخواهد شد. ازت موجب شادابي و ايجاد رنگ سبز طبيعي و نمو سريع نبات و ازدياد ساقه و برگ ها و افزايش مقدار محصول و درصد پروتئين دانه مي گردد. همانطور كه كمبود ماده اي در خاك سبب عدم رشد نبات مي شودو علايمي در گياه به وجود مي آرود، فزوني همان ماده نيز موجب بروز علايمي در گندم خواهد شد . زيادي نيترات ها در خاكي كه در آن گندم كشت شده ، موجب زردي و سوختگي نوك برگ ها و سرانجام ريزش آنها شده ، دانه ها چروكيده گرديده و معمولاً خوابيدگي نيز ايجاد مي شود . از ديگر پيامدهاي زيادي مصرف ازت، رشد رويشي بيش از حد گياه و به رنگ سبز تيره درآمدن برگ هاي آن است. زيادي ازت خاك در صورتي كه مقدار ساير عناصر غذائي كم باشد ، دوره رشد گياه را طولاني تر كرده و رسيدن گندم را به تإخير مي اندازد. چنانچه ازت اضافي به گياه رسيده و شرايط رشد نيز مناسب

باشد، كربوهيدرات ها به مصرف ساختن پروتئين رسيده و به همين لحاظ آب بيشتري جذب پروتوپلاسم گياه گشته و در نتيجه گياه ترد، شكننده و مستعد ظهور بيماري ها و آفت ها و خوابيدگي مي گردد.

غلظت ازت در اندام هاي گياهي گندم متفاوت بوده ولي ميانگين آن در ماده خشك گندم ، حدود٥/٢ تا ٣درصد است. مقدار ازت برداشت شده به وسيله گياه گندم تابعي از عملكرد گياه است . مقدار ازت برداشت شده توسط گندم با عملكرد ٣٠٠٠كيلوگرم در هگتار، حدود ٦٢ كيلوگرم تعيين شده است ( ملكوتي١٣٧٥). مطالعات نشان داده است كه غلظت ازت در گياه بستگي به مقدار ازت نيتراتي در خاك ، نوع گياه ، اندام گياه و مرحله رشد گياه دارد.

مقادير كافي ازت همراه با فراهم آوردن آب ، از ارقام پرمحصول ، كنترل بيماري ها و آفت ها و علف هاي هرز از عوامل مهم در دستيابي به عملكرد بالا به شمار مي آيد. به علت هزينه هاي روبه افزايش كودهاي شيميايي لازم است كه جذب و مصرف ازت از كارآيي بالايي برخوردار باشد و تا بدين وسيله از هزينه نهاده ها كاسته شده و سود بالاتري عايد كشاورزان گردد.

براي رسيدن به هدف فوق ، لازم است كارآيي مصرف عناصر غذائي و عوامل مؤثر برآن را شناخته و راه هاي افزايش آن را در روش هاي نوين توليد گياهان زراعي ، بدون اينكه عملكرد كاهش يابد تشخيص داد( كارآيي عبارتست از مقدار محصول توليد شده به ازاي هر واحد نهاده مصرف شده ). كارآيي ازت را در توليد گياهان زراعي مي توان از طريق انتخاب ارقام پر محصول و كارآمد ، ميزان مصرف كود ، مقدار ازت مورد نياز كه به صورت تقسيط مصرف شود، اختلاط كامل كود با خاك ( زير خاك كردن كود) ، مبازره به موقع با علف هاي هرز، كنترل بيماري ها و آفت ها ، رعايت تناوب زراعي مخصوصاً كشت بقولات ، برگرداندن بقاياي گياهي پس از برداشت و مصرف بهينه آب و كود افزايش

کود پایه

در حالت معمول توصيه مي شود مقدار ۱۰٠ کيلوگرم کود فسفاته و مقدار ۱٠۰ تا ۱۵۰ کيلوگرم کود اوره و مقدار ۱۰۰ کيلو کود پتاسه به صورت پايه با عمليات ديسک به خاک داده شود ولي با آزمون خاک با توجه به بافت و وضعيت خاک مزرعه و پتانسيل مورد انتظار توليد محصول مي توان توصيه عملي مصرف کودهاي شيميايي پايه ازته و فسفاته و پتاسه را مشخص نمود .

کود ازته

مهمترين عنصر غذائي در توليد گياهان زراعي به شمار مي رود و كمبود آن در اكثر خاك هاي آهكي ديده مي شود. اين عنصر عمدتاً به شكل نيترات و مقداري نيز به شكل آمونيوم جذب گياه مي گردد. ازت علاوه بر شركت در ساختمان پروتئين ها ، قسمتي ازساختمان كلروفيل را نيز تشكيل مي دهد. پویائي بسيار زياد ازت در گياه سبب مي شود كه در زمان كمبود، برگ هاي جوان سبز ولي برگ هاي پير زرد شوند. هنگامي كه ريشه ها از عهده جذب ازت به ميزاني كه رشد گياه را تأمين كند برنيايند، تركيبات ازته ( پروتئيني ) در اندام هاي پير تجزيه شده و به نواحي زاينده ( برگ هاي جوان ) منتقل مي شوند. براي پيشگيري از بروز علايم زردي بايستي مقدار ازت خاك از طريق افزايش مواد آلي و يا كودهاي ازته در حد مطلوبي تنظيم گردد كارآيي مصرف ازت به مقدار زيادي تحت تأثيرميزان ، دفعات مصرف ( تقسيط ) ، منبع، زمان و روش مصرف كودهاي ازته قرار دارد . مصرف يكباره ازت موجب هدررفت اين عنصر غذايي پراهميت شده و كارآيي آن را كاهش داده و سبب آلوده شدن آب هاي زير زميني مي شود. تقسيط كود ازته ( حداقل دوبار و حداكثر چهار بار كه خود بستگي به بافت خاك دارد) علاوه بر افزايش عملكرد ، باعث بهبود كيفيت دانه مي گردد .

انواع كودهاي ازته عبارتند از

● كوداوره با پوشش گوگردي حاوي ۴۰ درصد ازت

● كود اوره حاوي ۴۶درصد ازت

● كود نيترات آمونيم حاوي ۳۴درصدازت

● كود سولفات آمونيم حاوي ۲۰ درصد ازت

کود فسفاته

فسفر یکی از موادی است که موجب رشد و تولید ریشه های قوی و استحکام ساقه گیاه در دوره ی زندگی و همچنین افزایش کیفیت دانه ها می شود .این ماده مقاو مت گیاه را در مقابل خشکی افزایش داده و باعث زود رس شدن خوشه های کندم می شود .

کمبود فسفر موجب تیره شدن رنگ برگها ، ساقه و نهایتاً کندی رشد گندم می شود . اگر کمبود ، شدید باشد ، رنگ گیاه ارغوانی و سپس بنفش خواهد شد .

به علت تقريبا غيرمتحرک بودن در خاک لازم است در منطقه ريشه گياه قرار گيرد لذا با توجه به اين که غالب ريشه هاي گندم تا عمق ٢٠ سانتيمتري عمق خاک نفوذ ميکند پراکنش کود لازم است از حدود۸ سانتيمتري از سطح خاک قرار گيرد در صورتي که بذر کاري و کودکاري با يک دستگاه انجام پذيرد . عمق بذر ٣ تا ۵ سانتيمتري و عمق کود در ٣ تا ۵ سانتيمتري پايين تر در اطراف بذر مي تواند انجام پذيرد که در اين حالت ضمن استفاده بهتر از مقدار مصرف آن کاسته مي شود.

کود پتاسه

گزارشهاي نتايج حاصل از تجزيه خاک در آزمايشگاهها دلالت بر کمبود شديد پتاسيم در اکثر خاکهاي زراعي دارد . و با توجه به نياز گندم به کود پتاسه مقدار آن در حد نياز گياه به کود ازته است رفع کمبود آن را با افزودن کودهاي پتاسه همراه کودهاي پايه ضروري مي سازد نقش پتاسيم در بهبود کيفي محصول و افزايش عملکرد و محافظت گياه در برابر عوامل نامساعد محيطي امر مسلم و ثابت شده اي است.

اثر پتاسيم بر روي محصول گندم

● تحمل گياه به شوري رابيشتر مي کند

● مقاومت گياه را در برابر کم آبي افزايش مي دهد.

● مقاومت گياه را در برابر آفات و بيماري ها زياد مي کند.

● راندمان آب آبياري و کودهاي ازته را بالا مي برد.

● عمل فتوسنتز را زياد مي کند.

● تنش رطوبتي را کاهش مي دهد.

● کارآيي تعرق گياه در شرايط تنش آبي را به دليل افزايش تعداد و قطر دسته هاي آوندي افزايش مي دهد.

كودهاي ريزمغذي ( كم مصرف )

كودهاي سولفات روي ، سولفات آهن ، سولفات مس و سولفات منگنز و اسيد بوريك از كودهاي كم مصرف مي باشند كه هر يك نقش خاصي و بسزائي در زراعت گندم دارند اين كودها بايستي قبل از كاشت مصرف و با شخم زيرخاك شوند در غير اينصورت مي توان در مراحل پنجه زني ، اوايل ساقه رفتن ومرحله گلدهي محلوپاشي شوند البته مصرف اسيد بوريك ( بر) در مناطقي كه داراي خاك شور مي باشد توصيه نمي گردد.

اهمیت کود های حیوانی در زراعت گندم آبی :

● کود های حیوانی دارای مواد غذایی از جمله ازت ، فسفر و پتاس میباشند که به تدریج در اختیار گیاه قرار می گیرد .

● کود های حیوانی دارای عناصری هستند که به مقدار کم مورد نیاز گیاه می باشد . این عناصر عبارتند از آهن ، روی ، مس و منگنز .

● کود حیوانی خاک را پوک و نرم می کند تا ریشه گیاه بتواند به راحتی در خاک نفوذ کرده و از آب وهوا و عناصر غذایی استفاده نماید .

● کود حیوانی باعث افزایش ظرفیت نگه داری رطوبت خاک می شود .

● کود های حیوانی به منزله ی غذای تازه برای موجودات ریز در خاک خواهند بودو باعث فعالیت بیشتر این موجودات که نتایج جالبی را از نظر تغذیه گیاه به دنبال دارد ، خواهند شد . بنابر این افزایش ٣۰ تا ٤٠ تن کود حیوانی در هکتار هر ٢تا ٣سال یکبار توصیه می شود .

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

اهمیت روی در تغذیه و سلامت انسان

تغذیه یکی از مسائل مهم در ارتقاء سطح بهداشت جامعه است. متأ سفانه روی (zn) یکی از موادی است که در تغذیه جامعه ی ما جایگاهی ندارد. روی یک عنصر ضروری کم مصرف برای انسان، دام و گیاه است. اغلب خاک های کشاورزی در ایران آهکی و قلیایی هستند. محققین کشاورزی نشان داده اند که تنها جزء بسیار ناچیز از ترکیبات روی (zn) در خاک های آهکی توسط گیاه جذب شده و ما بقی به فرم های غیر قابل دسترس در خاک تبدیل می شوند. بنابراین چرخه ی غذایی که از گیاهان آغاز می شود از نظر روی (zn) فقیر است. حدود 48 درصد از جمعیت جهان از کمبود روی رنج می برند. (سمینار روی و سلامت انسان در استکهلم سوئد 2000) دلیل اصلی کمبود روی در انسان مصرف زیادی غلات حاوی روی کم در جیره ی غذایی است. در کشور های در حال توسعه مانند ایران، نان یکی از پایه های تغذیه بشمار می رود. بنابراین انتظار می رود کمبود روی در ایران نیز عمومیت داشته باشد. چون قسمت اعظم عنصر روی در سبوس گندم تجمع یافته و نان سفید از نظر محتوی روی (zn) بسیار فقیر می باشد. عنصر روی مانند پلیس راهنمایی و رانندگی عمل می کند و جریان اعمال حیاتی بدن نظیر نگاهداری و کاربرد سیستم آنزیمها و سلولها را هدایت و سرپرستی می کند. در کارامتزاج و پیوند پروتئین اهمیت دارد. انقباض عضلات را کنترل می کند. به تشکیل انسولین کمک می کند و به معالجه ناراحتی های پروستات کمک می کند و رسوب کلسترول را در رگ ها کاهش می دهد. در جلوگیری از ریزش مو و محو خال های سفید روی ناخن موثر است. التیام یافتن زخم های داخلی و خارجی را تسریع می کند. مصرف روی باعث افزایش سیستم ایمنی بدن شده و بدن را در برابر بروز بیماری های عفونی مقاوم می کند. عنصر روی یکی از عناصر تشکیل دهنده مینای دندان است. در اوایل دهه 1960 prasad و همکاران عارضه کم خونی موجود در ایران را که با کوتاهی قد و بلوغ دیررس توام بود به کمبود روی مربوط دانستند. در این افراد غلظت روی پلاسمای خون بسیار پایین بود. هنگامی که به این افراد روی تجویز شد، طول قد آنها در شش ماه بطور متوسط 10- 5 سانتیمتر افزایش یافت. یکی از علل مهم اسهال کودکان، کمبود روی است.

کمی روی در زنان باردار، احتمال سقط جنین و یا زایمان پیش از موعود را سبب می گردد. کمبود روی در دوران بارداری باعث افزایش تا دو برابر، در میزان تولد نوزاد با وزن کم و تا سه برابر زایمان زود رس و کاهش رشد جنین می شود. در صورت کمبود روی ، تسلط بر اعصاب کاهش یافته و انسان زود عصبانی می شود. در شرایط کمبود روی، ضریب هوشی کاهش می یابد. در کمبود آهن تنها هموگلوبین خون پایین است (خستگی و ضعف عمومی) ولی اگر کمبود آهن با کمبود روی همراه باشد که متأسفانه در بعضی موارد چنین است. علاوه بر علایم فوق، تأخیر در ظهور صفات ثانویه جنسی، عوارض پوستی، بزرگی کبد و طحال نیز

شیوع بیشتری می یابد.

تجویز روی در درمان عقیمی در مردان و نازایی در زنان موثر می باشد. نیاز فرد بالغ به روی در روز 16 میلی گرم است ولی در افراد بیمار روزانه باید 220 میلی گرم سولفات روی تجویز شود. در ترمیم زخم پوست، بدن نیاز مبرم به روی دارد. تجویز پمادهای روی در بهبود زخم موثر است. امروزه به جای کپسول سولفات روی از سیترات و گلوکو نات روی استفاده می شود که مزیت بیشتری نسبت به کپسول سولفات روی دارد. روی نقش بسیار ضروری در مراحل تولید مثل دارد. شیر مادران تنها منبع روی برای شیرخواران است. اگر چه به تدریج غلظت این عنصر در شیر مادر کمتر می شود. ولی این امر نباید باعث پیدایش کمبود روی در طفل شود.

زیرا مادر می تواند با افزایش میزان روی در غذا خود تا حد لازم برای شیر دادن مقدار روی لازم را از راه شیر به شیرخوار برساند. محققین گزارش هایی ارائه می دهند دال بر اینکه تجویز روی به میزان 15 میلی گرم در روز در رژیم غذایی مادران شیر ده، باعث افزایش سرعت رشد اطفال آنها در مقایسه با اطفال مادرانی شد که به آنها روی تجویز نشده بود. اگر چه تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است. ولی تجویز روی به مادرانی که شیر آنها به اندازه کافی روی نداشت، باعث افزایش سرعت رشد اطفال آنها شد. بطور کلی علل کمبود روی را می توان به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول چند سند رمی که مربوط به نارسایی ها ی متابولیکی یا ژنتیکی است. دسته دوم، علل تغذیه ای می باشد که از دسته اول مهم تر و شایع تر بوده و عبارتست از کمبود روی در رژیم غذایی یا مصرف غذاهای فقیر از انرژی روی. در اینجا به ذکر معمول ترین غذاهایی که حاوی روی می باشند می پردازیم. گوشت، جگر، تخم مرغ، شیر، گندم سبوس دار، ذرت کامل، پیاز، بادام زمینی، شکلات، ماهی و صدف و.... . از بین مواد نامبرده گندم سبوس دار حاوی بالاترین مقدار روی می باشد. بر اساس تحقیقاتی که در ایران انجام گرفته، نشان داده شده است که مشکل کمبود روی در جامعه ایرانی شدید است. همچنین کمبود توام آهن و روی در مواد غذایی ایران عارضه ای به نام «کم خونی ایرانیIranianAnaemid » ایجاد کرده است که در منابع خارجی نیز از آن یاد شده است. همچنین نتایج تحقیقات انجام شده در ایران نشان داده است که عارضه کوتولگی همراه با هیپوگنادیسم و همچنین شیوع بیماری کم خونی بویژه در روستاها ناشی از کمبود روی بوده است ( کماجیان 1372 ) برای حل مشکل کمبود روی راه حل هایی پیشنهاد گردیده است. تنوع رژیم غذایی، غنی سازی غذاها، مصرف مصنوعی آنها به عنوان مکمل غذا و آموزش تغذیه ای صحیح. هر چند که ارزش و اهمیت هر کدام از این روش ها به ویژگی های فرهنگی و اقتصادی هر جامعه بستگی دارد. اما نتایج بررسی در کشور های پیشرفته نشان داده که غنی سازی غذا بهترین و مطمئن ترین و حتی ارزان ترین روش است. باید خاطر نشان کرد که غنی سازی غذاها مهمترین عامل در سلامتی انسان بوده و در صورت کاربرد صحیح انسان را از مصرف دارو بی نیاز می کند. در مورد مصرف روی باید به نکات زیر توجه شود. اگر ویتامین 6B بیشتری مصرف شود به روی بیشتری احتیاج است. در مورد اشخاص مبتلا به بیماری قند نیز چنین است.

ـ به مردان با ناراحتی های پروستات توصیه می شود که غلظت روی (zn) را در بدن خود بالا نگاه دارند.

ـ در مورد معالجه ضعف قوه جنسی، مصرف توام ویتامین B6 با روی موفقیت آمیز بوده است.

ـ در اشخاص سالخورده مصرف روی و منگنز مفید است.

ـ برای منظم کردن عادت ماهانه خانم ها، قبل از اینکه به هورمون متوسل شوند، بهتر است به عنوان مکمل غذایی از روی استفاده شود.ـ اگر روی به جیره غذایی خود افزودید، ویتامین A مصرفی را هم افزایش دهید. متأسفانه در اثر مصرف نامتعادل کودها به ویژه مصرف بالای فسفر در کشور ما جذب روی در محصولات کشاورزی بشدت کاهش یافته است. و این امر سبب کمبود روی در زنجیره غذایی گیاه، دام و انسان گردیده است. با توجه به اینکه بالا بودن سهم غلات در رژیم غذایی را دلیل عمده ای برای کمبود روی در جوامع انسانی می دانند. مسأله کمبود روی در جوامع انسانی را می توان از طریق افزایش غلظت روی در دانه غلات بویژه دانه گندم برطرف نمود ( مارشنر، 1993)

بنابراین تاثیر کود روی در زراعت گندم را باید هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی مورد بررسی قرار داد و کشاورزان را به استفاده بهینه از کود ها تشویق و یاری نمود.

منبع: مرکز مقالات کشاورزی AKE( بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران )

خاک شناسی -نحوه نمونه برداری از خاک جهت مصرف کود

الف - هدف و اهمیت تجزیه خاک

هـدف از تجزیه خاک : اندازه گـیری میزان مواد غذایی موجود در خاک ، نوع و میزان کود مورد نیاز گیاه مورد نظر تعیین میشود .

مصرف اقتصادی کود موقعی تحقق خواهد یافت که نوع و میزان کود مورد نیاز گیاه را بدانیم و بنحوه مطلوبی در بهترین زمان آنرا مصرف کنیم .

خاک یک مزرعه بروشهای استاندارد در آزمایشگاه خاکشناسی تجزیه شده و میزان مواد غذایی آن تعیین میگردد . بطوریکه برای بدست آوردن حداکثر تولید کمبود مواد غذایی درون خاک تعیین و میزان کود محاسبه و مشخص خواهد شد .

قبل از کود پاشی ، دانستن موارد زیر ضروریست :

چه کودی و به چه میزان و در چه زمانی و همچنین چگونه کودها را مصرف نماییم ؟

چرا که میزان مواد غذایی خاکهای مزارع مختلف متفاوت میباشد . با تجزیه شیمیایی خاکها کمبود و یا زیادی بعضی از عناصر که مانع جذب و یا احیاناً رشد و افزایش تولید محصول میشوند ، مشخص و معلوم خواهند شد و نتیجتاً کمک موثری از لحاظ اقتصادی به کشاورزان خواهد شد . کشاورز با مصرف صحیح کود آموزشهای لازم را خواهد دید .

در شرایط رشد و نمو بوته های کلزا در محیط مساعد ،تغذیه گیاهی و تامین عناصر مورد نیاز گیاه تاثیر زیادی در تولید و عملکرد بالا دارد.

کلزا به عناصر غذایی به مقدار معین احتیاج دارد. خاک می تواند برخی از این عناصر غذایی را تامین نماید اما عناصر غذایی دیگر را بطور معمول به خاک می دهند. اگر این عناصر غذایی به اندزه کافی داده نشود ،عملکرد کلزا کاهش می یابد.

آزمایش خاک موثر ترین روش در تامین نیاز غذایی و کودی گیاه زراعی می باشد.



وقتی عناصر اصلی از قبیل ازت ، فسفر ،پتاسیم و گوگرد برای کلزا به اندازه کافی تامین گردد ،بذور کلزا سریعتر جوانه زده و سبز می شوند و رشد ونمو خود را بهتر انجام می دهند.

در صورت عدم دسترسی به نتایج آزمایش خاک ، می توان براساس میزان تولید گندم ، مقدار عناصر غذایی مورد نیاز کلزا را تعیین نمود.

کلزا به ازت و گوگرد از گندم بیشتراحتیاج دارد. نیاز آن به فسفر و پتاسیم تا حدودی شبیه به گندم است.

مقدارمصرف ازت در زراعت کلزا با توجه به عملکرد آن،محصول قبلی و مقدار ماده آلی خاک تعیین می شود.

درجه اسیدی خاک بر قابلیت دسترسی عناصر غذایی ریز مغذی مانند روی،بر و عناصر دیگر تاثیر می گذارد و دامنه درجه اسیدی خاک برای کلزا و عناصر غذایی 6تا7 می باشد.