كشاورزی هيدروپونيك گلخانه ای می تواند باعث افزايش آب شيرين جهان شود

اين شيوه می تواند آب مورد نياز كشاورزی را كاهش دهد و از جنگ های آبی آينده جلوگيری نمايد
بنا بر اطلاعيه رسمی 8 سپتامبر آزمايشگاه های ملی سانديا(1) متعلق به وزارت انرژی در نيو مكزيكو، شيوه ای كه برای پرورش علوفه دام ها از يك صدم آب شيرين مورد نياز در شرايط عادی استفاده می نمايد، ممكن است آب بيشتری را برای استفاده های انسانی، مسكونی و صنعتی باقی بگذارد.
ران پيت(2)، پژوهشگر آزمايشگاهی می گويد صرفه جويی های ممكن در آب به ويژه در نيومكزيكو، ايالت واقع در جنوب غربی كم آب آمريكا، كه مشكلات آن نظير ساير مناطق خشك از جمله مكزيك، خاور ميانه، هند، پاكستان و حتی شمال چين است كه سطح ذخاير آب زير زمينی به دليل استفاده مداوم كشاورزی در حال پايين رفتن است اهميت فراوانی دارد. ”در همه اين مناطق، بيشتر آب به جای استفاده انسانی و ساير مصارف سازنده، صرف كشاورزی آبی می شود.“
اين شيوه هم اكنون به وسيله 42 حس گر بی سيم و زير نظر سانديا، آزمايشگاه ملی امنيتی آمريكايی، در يك گلخانه هيدروپونيك پرورش علوفه كه در نزديكی مرز آمريكا – مكزيك قرار دارد مورد آزمايش است. پيت می گويد سانديا به اين موضوع علاقمند است زيرا: ”اگر احتمال جنگ بر سر آب را در قرن 21 ناديده بگيريم، كشمكش بر سر آن ممكن است.“
تفاوت بين كشاورزی سنتی و شيميايی اين است كه گياهان گلخانه ای غذای خود را از زمين دريافت نمی كنند. اين آزمايش متكی به ماده غذايی موجود در دانه است كه جوانه می زند، به دقت آبياری شده و 10 روز پس از آغاز رشد، برداشت می شود. برای توليد همان مقدار علوفه (نسبت به علوفه كاشته شده به شيوه سنتی و در زمين های باز)، دانه بيشتری لازم است. اما مصرف آب به شدت پايين می آيد.
مشاهدات نخستين نشان می دهد كه گلخانه های شيميايی در مناطقی مانند نيو مكزيكو می توانند ميزان 987.000 متر مكعب آب را برای توليد مقدار مساوی (وزن خالص) علوفه دام به 13.500 متر مكعب برسانند. همين محصول می تواند به جای 105.000 هكتار ــ مساحت كنونی زير كشت آلفالفا(3) در نيو مكزيكو ــ در كمتر از 404 هكتار كاشته شود. 80 درصد از آب مصرفی نيومكزيكو صرف كشاورزی می شود. بيش از نيمی از آن نيز صرف كشت علوفه به ويژه آلفالفا می شود. شرايط آب بسياری از كشورها مشابه اين شرايط است.
شيوه های فعلی كشاورزی در مناطق خشك، مقدار زيادی از آب را به دليل تبخير و جذب خاك از دست می دهد. اين پديده در طول زمان می تواند باعث شور شدن خاك و از دست رفتن توليد كشاورزی شود. هيچ يك از اين شرايط در گلخانه هيدروپونيك كه نيازی به زمين زراعی مرغوب ندارد به وجود نمی آيد.
گلخانه هيدروپونيك كه با نام های ”كشاورزی حفاظت شده“(4) يا ”كشاورزی محيط تحت مراقبت“(5) نيز شناخته می شود همچنين نوری را كه به گياهان می رسد تحت نظر دارد و آن را تنظيم می نمايد. اين آزمايش ها با استفاده از فرآيندهای سايه ساز گوناگون برای جلوگيری از حرارت زياد و بهبود رشد گياه از شدت نور می كآهند و مانع از تابش فركانس های مشخصی می شوند. حس گر ها در گلخانه 8 × 18 متر نور، دما، رطوبت نسبی و فشار هوا را نشان خوآهند داد. داده هايی كه هر چند دقيقه يك بار جمع آوری می

جلوگيري مكزيكي ها از واردات محصولات كشاورزي آمريكا

جلوگيري مكزيكي ها از واردات محصولات كشاورزي آمريكا مسدود كردن پل ارتباطي بين شهر "خوارز" مكزيك و "تگزاس" در آمريكا از سوي كشاورزان و اعضاي سنديكاهاي روستايي مكزيك مانع از ورود محصولات كشاورزي آمريكا به اين كشور شد. به گزارش آژانس پرنسا لاتينا كوبا، اين اقدام در نخستين روز سال 2008 ميلادي، همزمان با به جريان افتادن قرارداد تجارت آزاد آمريكاي شمالي بين كشورهاي آمريكا، مكزيك و كانادا صورت گرفت.

روند اصلاحات ارضی در چند كشور سوسیالیستی(بخش دوم)

مرحله سوم اصلاحات ارضی

فروپاشی گسترده بود . به طوریكه حكومت كوبا در 28 سپپتامبر 1990 اعلام وضعیت اضطراری كرد . كوبا باید تامین شود ، لااقل از نظر مواد غذایی كافی . حكومت باید دوباره سیاست های كشاورزی را مورد ارزیابی قرار دهد و بنابراین سومین اصلاحات ارضی شكل گرفت . هنز جورگن در مقاله كشاورزی «كوبا بعد از اصلاحات جدید ، بین ركود و توسعه پایدار» اشاره می كند كه كوبا با چالشی به جهت انجام اصلاحات بی سابقه روبرو شد . یك فصل جدید در تاریخ اصلاحات ارضی . در 15 سپتامبر 1993 شروع شد . یك پیشنهادی كه بعدا قانون شد . دوباره سازی چارچوب كشاورزی كوبا را شروع كرد . واحدهای اساسی تولیدات مشاركتی UBPC)) در 735 مزرعه نیشكر ایجاد شد .

در سپتامبر 1993 حكومت فرمان شماره 142 را صادر كرد كه مزارع دولتی را به تعاونی تبدیل كند . كارگران اعضای تعاونی شدند كه اكنون روی زمین ها و دیگر منابع كنترل مستقیم دارد . هنز اشاره می كند كه اعضا در سود نقش داشته رهبر خود را خود تعیین می كنند . اما برای انتخاب نوع محصول باید با دولت مذاكره كنند . هدف های تاسیس UBPCاین بود كه : كمك به تثبیت نیروی كار ، اصلاح استاندارد های زندگی روستایی ، تسهیل راه حل پیدا كردن برای مشكلاتی مثل مسایل خانوادگی و دستیابی به خدمات اجتماعی و حركت به سوی حذف یارانه ای كشاورزی .

واحدهای اقتصادی جدید در كشاورزی شكل گرفتند . یك تركیب از اقتصاد بیرون آمد كه مشاركت درونش بالا و دموكراتیك بود .

در 1996سیستم مالكیت موقت بیشتر تغییر یافت . مزارع دولتی تنها 33% زمین های كشاورزی و 4/25% زمین های كشت شده را داشت . UBPC مالك اصلی شده بود .

Agricultural Land (Hectares) Cultivated Land (Hectares)

Type of Tenancy Number (000s) Percent Number (000s) Percent

State Farms 2166 32.7 959 25.4

UBPC 2775 41.9 1791 47.5

Production Coops 630 9.37 380 10.0

Credit Coops 783 11.83 453 12.0

Private Farms 269 4.06 184 4.8

به این مالكیت جدید روش های نو در تولیدات كشاورزی اضافه شد .

یكی از شكل های بی نظیر انقلاب كوبا درجه برابری اجتماعی آن است . ضریب جینی یك شاخص مورد استفاده در نابرابری های اجتماعی است . ضریب می تواند آشكار كند كه یك جامعه چقدر می تواند طبقه طبقه ای شده است . كوبا از 1953 تا 1986 نابرابری كمی در خود داشته است . (22/0 تا 55/0) از دهه 1990 اگر چه كوبا به علت پذیرش یكسری سیاست های اقتصادی دستخوش نابرابری هایی شد و این نابرابری ها در جهان این تفكر را مطرح كرد كه جامعه روستایی اوضاعش بدتر شده است ولی به علت این كه در كوبا خیلی از هزینه ها مثل آموزش ، مراقبت های بهداشتی و مراقبت از كودكان ، اجاره خانه ها و دیگر چیزها رایگان است این نابرابری ها چندان نمود نمی یابد . در واقع تمام چیزی كه بدست می آید صرف خرید غذا شده كه آن هم یارانه می گیرد . در نتیجه در آنجا سر ریز درآمدی از شهر ها به سمت حومه صورت می گیرد .

رومانی

اصلاحات زراعی پیش از كمونیسم

همانند خیلی از كشورهای درحال گذار اصلاحات زراعی پیش از كمونیسم درباره طبیعت و شكل بندی دارایی ها ، اجاره داری و حقوق فیریكی به عنوان شكلی از تعاونی ها در مقابل نهادهای خصوصی مطرح می شود . فرم های جمعی بین قرون 10 و 18 مبدا تاریخ فئودالی است . برای رومانی این دوره مترادف با پیاده شدن عملیات زمین داری عمومی و زمین داری جمعی است . كشاورزی فعالیت اصلی دوران فئودالی است .

اسناد تاریخی حاكی از وجود اختلاف طبقاتی زیاد است . در این قرون (1222)جامعه به دو بخش دهقانان و لرد های فئودال تقسیم می شود . در این دوره املاك بویارها(مالكین بزرگ دوران قرون وسطی)رشد یافت . این املاك به علت وسعت زیاد بر اساس تعداد دهها و نه وسعت و همچنین تعداد دهقانانی كه روی آن كار می كردند ، متمایز می شد . فئودالیسم پیشرفته بر اساس تعداد دهقانانی كه برای مالكین ، كلیساها و دهقانان كار می كردند مشخص می شود . نتیجه این چنین وضعینی طبعا می توانست شورش باشد .

روند اصلاحات ارضی در چند كشور سوسیالیستی(بخش اول)

چكیده

هدف از این پژوهش تحقیق اسنادی در مورد بررسی وضعیت كشورهای سوسیالیستی قبل و بعد از اصلاحات ارضی در این كشورها است . مطالعه بر اساس چهار كشور شوروی ، چین ، كوبا و رومانی است . این چهار كشور نماینده خیل وسیعی از كشورهایی هستند كه در آنها اصلاحات ارضی صورت گرفت . هر كدام از این كشورها سیر مشخص تاریخی داشتند . قبل از انقلاب كه عمدتا ساختارها فئودالی بوده ، بعد از انقلاب كه كشورها تحت تاثیر آموزه های ماركس دست به تغییرات در كشاورزی خود زدند و بعد از انقلاب كه نشان از بازگشت تدریجی از آرمان های خود است .در برخی از این كشورها ما مشاهده می كنیم كه با فروپاشی ساختار كمونیسم این كشورها با نوعی هرج و مرج روبرو شدند ، حالتی بین آزاد سازی اقتصادی و محترم شمردن حق مالكیت و سوسیالیسم كه خود مشكلات حتی بیشتری را در این كشورها بوجود آورد . در این مقاله ما در صدد هستیم تا این ساختارها را بررسی كنیم و با دیدن روند تجربیات آنها از وضعیت روبرو شده با آن آگاه شویم .

واژه های كلیدی:

كمونیسم ، سوسیالیسم ، چین ، كوبا ، رومانی ، چین ، اصلاحات ارضی

مقدمه

در جوامع سوسیالیستی متعاقب انقلاب های اجتماعی و خلع مالكیت از بزرگ مالكان واحدهای بزرگ بهره برداری بویژه واحد های تحت نظام ارباب رعیتی دچار تحولات ساختاری شدید شدند . قواعد مالكیت ، تصرف ، مدیریت ، توزیع و نوع روابط تولید در همه سطوح خرد ، میانی و كلان تغییر یافت . مالكیت عمومی یا دولنی و یا گروهی پدید آمد و منافع جمعی بر منافع فردی رجحان یافت . در این واحدها یكپارچگی اراضی و كشت و حمایت های همه جانبه دولت امكان به زراعی ، انجام عملیات زیربنایی و كاربرد روش ها و فنون نوین را در جهت حداكثر استفاده از منابع و افزایش میزان تولید پدید آورد . توسعه كشاورزی به توسعه روستا منجر گردید تا آن جا كه در برخی از كشورها بویژه چین مهاجرت معكوس آمد . با اینكه در این كشورها تحولات كیفی یا نرم افزاری در ساختار كشاورزی و ایجاد واحد های بهره برداری جمعی جدید با اراضی وسیع و یكپارچه زمینه را برای توسعه علمی و تكنولوژیكی در بخش كشاورزی پدید آورد ، ولی تمركز سیاسی و سلطه دولت بر كل فرایند تولید و سیطره منافع و مصالح دولت بر منافع ، آزادی ها ، احساسات ، انگیزه ها ، نوآوری ها و استقلال فردی در دراز مدت بخش كشاورزی را همانند سایر بخش های اقتصادی با مساله ضعف رقابت ها ، انگیزه ها و افت كمی و كیفی تولید و فسادهای اداری و مالی روبرو ساخت . تا آنجا كه دولت ها مجبور شدند در جهت رفع یا مقابله با این نوع مسایل سیاست تعدیل در جهت آزاد سازی و خصوصی سازی و كاهش فشارهای سیاسی در پیش بگیرند . در شوروی و چین و سایر كشورهای سوسیالیستی شدت كنترل دولتی در امر تولید ، بازاریابی و توزیع ، تمركز سیاسی و سلطه منافع جمعی و مصالح عمومی بر منافع و انگیزه ها و استقلال فردی و اثرات منفی این امر بر فرایند افزایش كمی و بهبود كیفی محصولات سرانجام به اتخاذ سیاست های تعدیل اقتصادی و گرایش به آزاد سازی و خصوصی سازی منجر شد . در شوروی سابق این موج از زمان لنین شروع شد و در زمان گورباچف به اوج جود رسید و نظام سوسیالیستی را مئحول ساخت . در چین نیز متعاقب اجرای برنامه های تعدیل اقتصادی و خصوصی سازی پس از مائو در جهت تحولات اخیر در شوروی و جوامع اروپایی تشدید شد و از بسیاری از جهات با روند های عام غالب در جوامع سرمایه داری از جمله اقتصادی كردن واحد های بهره برداری ، ترویج علوم و فنون ، استفاده از نهاده های كشاورزی ، ارتقا سطح مكانیزاسیون ، افزایش تولید و بهره وری در واحد سطح و بهبود محصولات كشاورزی بر مبنای بازار شد .

اصلاحات ارضی

توزیع مجدد منابع كشاورزی یك كشور را می گویند . از نظر سنتی اصلاحات زراعی یا ارضی به توزیع مجدد زمین محدود شده كه در خود گستره وسیعی شامل تغییرات در نهاده ها ، اعتبارات ، مالیات بندی و تعاونی ها دارد . اصلاحات زراعی می تواند منجر به بهره وری پایین خصوصا در شكل های جمعی شود . اما اگر این اصلاحات در جهت انتقال منابع به كشاورز باشد می تواند سبب افزایش بهره وری شود . اصلاحات ارضی از نظر تاریخی نوعی برگشت به حساب می آید . تاریخ یونان و روم پر از كشمكش هایی است كه بین مالكین و روستاییان بی زمین صورت گرفته است . در قرون وسطی تقاضا برای اصلاحات ارضی ، دهقانان را به سمت شورش هدایت می كرد . نظیر انقلابهای دهقانان در انگلیس كه بوسیله جان بال و وات تایلر در 1381 صورت گرفت و همین طور جنگ دهقانان در آلمان در تاریخ 26-1524

سرمایه گذاری در كشاورزی برای امنیت غذایی !!

  امروزه عمیقاً درك شده است كه رهایی از گرسنگی حق اساسی مردم است. گرسنگی هم حرمت انسانی را خدشه دار می سازد و هم مانعی در راه پیشرفت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است.

امروزه عمیقاً درك شده است كه رهایی از گرسنگی حق اساسی مردم است. گرسنگی هم حرمت انسانی را خدشه دار می سازد و هم مانعی در راه پیشرفت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است. اما اكنون تقریبا ً۸۵۴ میلیون نفر از جمعیت دنیا در سوء تغذیه به سر می برند و به همین دلیل است كه سرمایه گذاری در كشاورزی از اهمیتی این چنین بالا برخوردار است. تنها با سرمایه گذاری در كشاورزی- همراه با حمایت آموزشی و بهداشتی- می توان دیوار گرسنگی را فرود آورد.۲۴ مهر ماه برابر با ۱۶ اكتبر، روز جهانی غذا می باشد. موضوع امسال سرمایه گذاری در كشاورزی به منظور امنیت غذایی است كه همه دنیا از آن سودمند خواهند شد.

فائو برای ارتقاء امنیت غذایی با كشورهای جهان همكاری نزدیك دارد. در ایران گرچه وضعیت امنیت غذایی خوب است اما در سطح بسیاری از كشورهای دیگر دنیا نیست.

از سال ۱۹۶۴ میلادی فائو از طریق همكاری با بنگاه های مالی برای دریافت كمك مالی به ۱۶۵كشور عضو یاری رسانده است كه مبلغ آن بالغ بر ۸۰ میلیارد دلار است و شامل تعداد تقریبا ۱۶۰۰ برنامه سرمایه گذاری در كشاورزی و سرمایه گذاری در بخش روستایی می باشد.

در ایران، بعد از انقلاب اسلامی، فائو بیش از ۹۰پروژه به مبلغ تقریبی ۲۴میلیون و ۳۰۰ هزار دلار به اجرا در آورده است كه در زمینه های گوناگون مانند: امنیت زیستی، تغذیه، سلامت و كیفیت غذا، اقتصاد و آمار، آبیاری و ذخائر آبی، ماهیگیری و آبزیان و همچنین تولیدات و بهداشت دام، با هدف بالا بردن سطح تغذیه ارتقاء تولیدات كشاورزی، بهبود زندگی جمعیت روستایی و توانمندسازی بوده اند. این پروژه ها به طور مستقیم یا غیرمستقیم در خدمت دستیابی به امنیت غذایی در ایران بوده است.

هدف برخی پروژه ها تدوین چارچوبی برای توسعه پایدار كشاورزی در ایران بوده است. یكی از این پروژه های فائو به طور خاص برای كمك به كشورهای عضو اكو (منجمله ایران) جهت فراهم كردن یك برنامه منطقه ای برای امنیت غذایی تدوین گردید و به اجرا در آمد.

از طریق ۱۸ پروژه كمك های اضطراری، فائو به نیازهای اضطراری ایران در زمان بحران هایی چون زلزله، سیل، خشكسالی و آنفلوآنزای مرغی، پاسخ داده است.

کارآفرینی در کشاورزی ؛ چالشها و راهکارها

علی رغم گسترش روزافزون دانشکده های کشاورزی در کشور، چراهنوزکشاورزی ایران از توسعه شایسته خودبازمانده است ؟ زمانی عقیده براین بودکه گسترش دانشکده های کشاورزی وتربیت نیروی تحصیلکرده منجربه توسعه کشاورزی خواهدشد. لذا دراین راستا قدمهای زیادی برای تربیت نیروی انسانی ماهر برداشته شد بطوریکه امروزه به جرات می توان گفت کشورمان در زمینه نیروی تحصیلکرده کشاورزی، البته به لحاظ کمی، نه تنها کمبودی ندارد بلکه مشکل بیکاری انبوه فارغ التحصیلان این بخش خود به معضل عمده دیگری تبدیل شده است. به راستی برای رسیدن به توسعه قابل قبول در بخش کشاورزی چه باید کرد؟ با بررسی روند رشد اقتصادی کشورهای توسعه یافته، مشخص می شود که کارآفرینان در رشد اقتصادی و اشتغال زایی نقش زیادی داشته اند. یکی از کارکردهای اصلی آموزش در سطوح مختلف بویژه آموزش عالی تربیت فارغ التحصیلان خلاق و کارآفرین می باشد. نگاهی اجمالی به کارایی فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی و توانمندیهای عملی آنها برای ایجاد تحول در بخش کشاورزی کشور نشان دهنده این واقعیت ناخوشایند می باشد که آموزش عالی در رسیدن به این مهم از کارایی چندانی برخوردار نبوده است. سوالی که مطرح می شود این است که موانع تحقق کارآفرینی در آموزش عالی کشاورزی ما کدامند؟ آیا راهکارهایی برای رفع این موانع وجود دارند؟ مطالعه حاضر با هدف پاسخگویی به این سوالات انجام گردیده است. برای رسیدن به هدف فوق از روش مطالعات کتابخانه ای و مصاحبه استفاده شده است. بررسی ادبیات موضوع نشان میدهد آموزش عالی برای تربیت فارغ التحصیلان کارآفرین نیازمند یک سری مشخصه هایی ازقبیل ایجاد محیط انتقادی، آموزش عملی، و.. می باشد. با بررسی نظام مند آموزش عالی کشاورزی کشورمان در ارتباط با این خصیصه ها ضعف و ناکارایی آن در بخشی از زمینه ها مشخص گردید. در بخش بعدی مطالعه، تجربیات موفق صورت گرفته در داخل کشور از جمله تجربه دانشگاه رازی کرمانشاه و دانشگاه فردوسی مشهد و همچنین تجارب کشورهای دیگر از جمله تجربه کشور استرالیا مورد بررسی قرار گرفت و براساس آن راهکارهایی برای تقویت کارآفرینی در آموزش عالی کشور ارائه می گردد.

مقدمه

زمانی عقیده براین بود که گسترش دانشکده های کشاورزی وتربیت نیروی تحصیلکرده منجر به توسعه کشاورزی خواهد شد. در این راستا قدمهای زیادی برای تربیت نیروی انسانی ماهربرداشته شده است که نگاهی اجمالی به تعداد پذیرش دانشجو در رشته های کشاورزی کنکور سال جاری از یک سو و ظرفیت پذیرش دانشگاه آزاد در این رشته ها ااز سوی دیگر به روشنی بیانگر توجه جدی و کافی به این مقوله می باشد. بطوری که امروزه از نظر تعداد فارغ التحصیلان و دانشجویان رشته های کشاورزی به نظر می رسد کمبودی وجود نداشته باشد. پس اگر از نظر تعداد نیروی تحصیلکرده کشاورزی کمبودی نداریم، چراکشاورزی ما آنطور که باید، رشدنکرده است ؟ واقعیت امر این است که تربیت شدگان آموزش عالی ما در زمینه کشاورزی، فاقد قابلیت ها ومهارتهای عملی و کاربردی لازم هستند، تمایل بسیار شدید این فارغ التحصیلان به جذب در نهادهای دولتی و رضایت آنها به استخدام در این واحدها، حتی با حقوق و مزایای بسیار ناچیز، نشانه بارز و گویایی بر این واقعیت است. درمقابل، این افراد به کار تولیدی رغبت چندانی از خود نشان نمی دهند و اکثرا این گونه کارها را شغلی پرزحمت، کم درآمد و دور از شأن یک فارغ التحصیل دانشگاهی تلقی می کنند. درصورتی که انتظارمسوولین و جامعه از فارغ التحصیلان کشاورزی این است که علاوه بر اشتغال خود، برای افراد دیگرجامعه نیزکار ایجاد کنند و در توسعه کشاورزی نیز نقش اساسی ایفا نمایند.

با بررسی روند رشد اقتصادی کشورهای توسعه یافته، مشخص می شود که کارآفرینان در رشد اقتصادی و اشتغال زایی نقش زیادی داشته اند. یکی از کارکردهای اصلی آموزش در سطوح مختلف بویژه آموزش عالی تربیت فارغ التحصیلان خلاق و کارآفرین می باشد. نگاهی اجمالی به کارایی فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی و توانمندیهای عملی آنها برای ایجاد تحول در بخش کشاورزی کشور نشان دهنده این واقعیت ناخوشایند می باشد که آموزش عالی در رسیدن به این مهم از کارایی چندانی برخوردار نبوده است. سوالی که مطرح می شود این است که موانع تحقق کارآفرینی در آموزش عالی کشاورزی ما کدامند؟ آیا راهکارهایی برای رفع این موانع وجود دارند؟ مقاله حاضر با هدف پاسخگویی به این سوالات انجام گردیده است. پیشاپیش یادآور می شود که مطالعه از نوع کتابخانه ای می باشد، لذا انتظار نمی رود از فرمت مقاله های میدانی تبعیت نماید هرچند که سعی می شود تا حد ممکن این فرمت را رعایت نماید.

مدیریت ریسک در مزارع کشاورزی

  بی‌گمان‌، هیچ چیزی به اندازه داشتن احساس امنیت برای انسان اهمیت ندارد. به دیگر سخن، نیاز به امنیت یکی از نیازهای مهم جامعه بشری است. علل و عوامل زیادی در ایجاد امنیت افراد تأثیر دارد. یکی از این عوامل، برخورد افراد از حداقل امکانات زندگی است که می‌تواند در شرایط رویاروئی با ریسک به وی کمک کند.

  ● راه‌های به حداقل رساندن ریسک‌ها

بی‌گمان‌، هیچ چیزی به اندازه داشتن احساس امنیت برای انسان اهمیت ندارد. به دیگر سخن، نیاز به امنیت یکی از نیازهای مهم جامعه بشری است. علل و عوامل زیادی در ایجاد امنیت افراد تأثیر دارد. یکی از این عوامل، برخورد افراد از حداقل امکانات زندگی است که می‌تواند در شرایط رویاروئی با ریسک به وی کمک کند.

تصمیم‌گیرندگان، برنامه‌ریزان، سیاستگذاران و کارشناسان بخش کشاورزی و توسعه روستائی، باید در فکر باشند تا هنگام رویاروئی با خطر، متناسب با نوع خطرهائی که مناطق مختلف روستائی و کشاورزی را تهدید می‌کند، امکانات و لوازم ضروری را پیش‌بینی کنند و در اختیار بهره‌برداران کشاورزی قرار دهند تا هنگام پدید آمدن حادثه، امنیت زندگی کشاورزان تا حدودی فراهم آید.

به‌طور کلی، دسترسی آسان و بدون واسطه کشاورزان به این‌گونه امکانات، می‌تواند یکی ازعوامل مهم و کارآمد در کاهش پدیده ریسک به‌شمار رود. در این راستا، حمایت مالی دولت از قشر کم‌درآمد و آسیب‌پذیر روستائی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا این عده به‌دلیل برخوردارنبودن از حداقل امکانات زندگی، توان رویاروئی با خطر در شرایط همراه با ریسک را ندارند.

یکی دیگر از راه‌های به حداقل رساندن ریسک، افزایش سطح آگاهی و دانش کشاورزان نسبت به دامنه و گستره خطر و آشنائی با راه‌هی رویاروئی با آن است. در این زمینه، نقش‌آموزان به‌عنوان اهرم مؤثری که می‌تواند شناخت انسان را نسبت به پدیده‌های مختلف افزایش دهد، اهمیت ویژه‌ای دارد.

کشاورزان و اعضاء خانواده آنها باید از نعمت ”آموزش‌های رویاروئی با ریسک“ که در این مبحث مورد تأکید قرار گرفته است، برخوردار باشند تا بتوانند در هنگام رویاروئی با خطر و برآمدن حادثه، به‌خوبی با شرایط ایجاد شده رویاروئی کنند.

بی‌گمان آموزش، زمانی مؤثر و کارساز خواهد بود که تمام قشرهای روستائی، به‌ویژه کودکان و نوجوانان و زنان نیز از سودمندی‌های آن بهره‌مند شوند. از این‌رو، تدوین یک برنامه آموزشی مناسب و تصمیم‌گیری در مورد طراحی راه‌های مناسب رویاروئی با ریسک ضرورت پیدا می‌کند.

بنابراین، تصمیم‌گیرندگان بخش کشاورزی و حتی خود کشاورزان، همواره باید یک ”طرح مدیریت کاهش و تسلط بر ریسک“ را برای خود طراحی کنند و آن را به‌کار گیرند.

مضرات كشاورزي و محصولات تهيه شده به روش سنتي

1- در كشاورزي سنتي و متعارف از بيش از 300 تركيب شيميايي خطرناك و مصنوعي نظير آفت كشها، علف كشها و كودهاي شيمايي بمنظور كنترل آفات و حشرات و حاصلخيز سازي خاك استفاده ميگردد كه بقاياي اين مواد پس از ورود به بدن ميتواند موجب مشكلات عديده اي گردد منجمله: بروزنقصهاي مادرزادي، تولد نوزاد با وزن كم، اختلال در سيكل ماهانه زنان، سقط جنين، بلوغ زودرس و يا دير رس، يائسگي پيش رس، تغيير در رفتار جنسي، كاهش تعداد اسپرم مردان، كاهش باروري و يا ناباروري، تغيير در سرعت متابوليسم، اختلال در سيستم غدد داخلي، ضعف عضلاني، كاهش حافظه، آسيب به سيستم عصبي و مغز، كاهش كارايي سيستم ايمني بدن و سرطانزايي. يافته ها حاكي از آنست كه 60 درصد سموم دفع آفات، 90 درصد قارچ كشها و 30 درصد حشره كشها سرطانزا ميباشند.

نقش مازندران در اقتصاد کشور(باغبانی)

مرکبات از حدود 80 سال قبل با کاشت نهال های اصلاح شده ارزش اقتصادی و تجاری ویژه ای پیدا کرد و مازندران در راس تولید مرکبات کشوربا 45 درصد میزان سطح زیرکشت و 47 درصد میزان تولید قرار دارد. به ترتیب اولویت شهرستان های زیر دارای بیشترین تا به کمترین میزان سطح زیرکشت را در مازندران دارا هستند:

تنکابن ؛ ساری ؛ بابل ؛ قائمشهر ؛ رامسر ؛ بهشهر ؛ نوشهر ؛ آمل ؛ بابلسر ؛ نکا ؛ چالوس ؛ جویبار ؛ سوادکوه ؛ نور و محمودآباد. به رغم اهمیتی را که این رشته از فعالیت در بخش کشاورزی داراست،باغداران هرساله با بدترین شرايط در زمان بازاریابی محصولات خویش مواجه می شوند.

وازرت بازرگانی و بخش های وابسته به آن در استان ها و شهرستان ها هر ساله به بهانه تنظیم بازار و در واقع دادن فرصت به دلالانی که از راه واردات میوه ثروتهای هنگفتی را به جیب می زنند؛ درست همانند دشمنی در لباس دوست با باغداران معامله می کنند.

ما در زیر اجمالی از قابلیتهای استان را ( در واقع وضعیت و نقش باغداری در اقتصاد استان و کشور را ) بر شمرده تا به سهولت مشخص شود که اهمیت این رشته از فعالیت در مازندران تا چه میزان است و هر گونه برخوردهای کجدار و مریز با آن در واقع یعنی ضرر به اقتصاد مازندران.

توجه مسئولان و به ویژه مدیریت ارشد استان را به اولویت قرار دادن این موضوع و بطور کلی بخش کشاورزی جلب می کنيم.

1. سطح زیر کشت باغ های مرکبات کشور حدود 215 هزار هکتار است که بیش از 43 درصد آن ( 92 هزار هکتار ) در اختیار استان مازندران است.

2. ارقام معروف مرکبات پرتقال ( تامسون – سانگین – بیروتی – سانگین ناول ) نارنگی ( انشو – کلمانتین – پیچ – یونسی ) لیمو شیرین, گریپ فروت در سطح استان مورد توجه بسیاری از مصرف کنندگان است.

3. در سال 1383 حدود 8/3 میلیون تن در کشور و بیش از 65/1 میلیون تن در مازندران مرکبات تولید شد.

4. سرانه تولید مرکبات در کشور 56 کیلوگرم است این رقم در جهان 17 کیلوگرم است.بنا براین ایران معادل 4/3 برابر بیشتر از سرانه جهان تولید مرکبات دارد. مصرف سرانه در ایران حدود 48 کیلوگرم برآورد شده است.

بررسی روش های اقتصادی کاهش ضایعات محصولات کشاورزی

چكيده:

موضوع بحث انگيز روند افزايشي ضايعات مواد غذايي، يكي از چالشهاي جدي اكثر كشورها به ويژه، كشورهاي در حال توسعه است، سياستمداران و انديشمندان مجامع علمي در جهان سوم درصدد برآمده اند براي كاهش ضايعات محصولات كشاورزي در مراحل كاشت، داشت و برداشت و مراحل توزيع و مصرف چاره انديشي كنند. بر همين اساس ضرورت دارد به خط مشي سياست كلان، راهكارهاي عملي و اجرايي جهت جلوگيري از ضايعات از جانب دولت و نيز بالا بردن سطح آگاهي عمومي در كاهش ضايعات اهميت داده شود. در اين مقاله همچنين مسايل مبتلا به مراحل كاشت، داشت و برداشت و نيز مرحله مصرف، تاثير ضايعات در قيمت غذايي كشور، اثر فرسودگي ماشينهاي كشاورزي در افزايش ضايعات، حمايت از كشاورزان در جهت افزايش بهره وري، اصلاح نظام خريد تضميني، بسته بندي، خود كفايي در غلات در افق ده ساله، سهم كشاورزي در عوامل توليد ملي و ارزش توليد در اقتصاد ملي تجزيه و تحليل شده است. در بخش ديگري از مقاله برنامه كنار گذاري كشت محصول (Set aside)، سياستهاي كاهش هزينه مبادله (Transaction cost)، كاهش يارانه بعضي از محصولات غذايي، بكارگيري مناسب خريد تضميني، افزايش كيفيت بسته بندي، كاهش ضايعات از طريق بازاريابي مناسب (كارايي سيستم بازاريابي و ضايعات در سيستم بازاريابي) و نقش مجموعه فعاليت هاي بازاريابي، وظيفه متخصصين بازاريابي و پرهيز از دور باطل توليدات نامناسب، نقش بازاريابي نامناسب و در افزايش ضايعات مورد بحث قرار گرفته است. با توجه به اهميت استراتژيك بخش كشاورزي در ارزش توليد ناخالص كشور و ارزش صادرات غير نفتي و اشتغال كشور كاهش ضايعات مي تواند علاوه بر افزايش عملكرد محصولات زراعي و باغي، در ايجاد اشتغال، توسعه صادرات غير نفتي و ايجاد امنيت غذايي از اهميت بالايي برخوردار است.

لغات كليدي: كاهش ضايعات، امنيت غذايي، اصلاح نظام خريد تضميني، برنامه كنار گذاري كاهش هزينه مبادله، كيفيت بسته بندي، بازاريابي مناسب

مقدمه:

يكي از سياستهاي جدي دولتها در امر امنيت غذايي، كاهش ضايعات غذايي است و از طرف ديگر سازمان FAO راههايي را براي جلوگيري از ضايعات مواد غذايي به مسئولان كشاورزي و تأمين كنندگان موادغذايي دولتهاي عضو، ارائه داده است.

موضوع با اهميتي كه دولتمردان هر كشوري بايد درنظر بگيرند تعيين خط مشي كلان در رابطه با كاهش ضايعات مي باشد و بعد از تعيين خط مشي و سياست كلان بايستي مسئوليتها و وظايف، سازمانهاي خصوصي و دولتي مشخص و تعيين شود. در اين راستا بايد دو راه حل در نظر گرفته شود. راه حل اول مربوط به بالا بردن سطح آگاهي عمومي در كاهش ضايعات از طريق روشهاي جلوگيري از ضايعات مي باشد. البته اين راه حل در روند درازمدت ثمردهي خواهد داشت. راه حل دوم مربوط به تدوين سياستها از طرف دولتها مي باشد. اجراي اين سياستهاي بعد از تدوين اثرگذاري سريعتري در كاهش ضايعات خواهد داشت. بطور مثال كاهش سوبسيد نان از طرف دولت مي تواند سريعاً بر مصرف نان تأثير گذارد.

تأكيد بر دو راه حل فوق به علت افزايش جمعيت و كاهش منابع طبيعي، امكانات و منابع محدود مي باشد و پاسخگويي به نياز غذايي افراد بتدريج از جانب مسئولان دولتي مشكل مي شود، غذا و امنيت غذايي نه تنها وجه اقتصادي – اجتماعي دارد، بلكه به تازگي چهره سياسي گرفته و به عنوان ابزار سياسي مورد استفاده كشورهاي صنعتي قرار مي گيرد.

با توجه به شرايط فعلي اقتصاد و كاهش درآمد ارزي در كشور بايد، از امكانات استفاده بيشتري كرد، تا توليدات را افزايش داد و از بند واردات رها شد و نهايتاً از هدر رفتن ارز جلوگيري كرد.

در اين مقاله هدف بر اين است، اهميت جلوگيري از ضايعات بيشتر شكافته شود و نيز روشهاي اقتصادي جلوگيري از ضايعات مورد تجزيه و تحليل و بررسي قرارگيرد و در پايان پيشنهادات و نتايج ارائه خواهد گشت.

معرفی اقتصاد کشاورزی

اقتصاد کشاورزی ،در جهان امروز یکی از مشکلات اساسی بشر تأمین نیازهای غذایی است، به گونه‌ای که امنیت غذایی به عنوان یکی از اهداف مهم سرلوحه برنامه‌های دولتها قرار گرفته است. بدون شک به منظور نیل به امنیت غذایی علاوه بر اتخاذ سیاستهای مطلوب و برخورداری از منابع کافی باید تولید کشاورزی به گونه‌ای باشد که تمامی نیازهای جامعه را برآورده کند. از سوی دیگر تولید کشاورزی خود نیازمند دو گروه عوامل تولیدی می‌باشد. گروه اول، عوامل فیزیکی تولید از قبیل: زمین، بذر، آب، نیروی کار و غیره که وجود آنها از نظر کمی و کیفی شرط لازم تولید است و گروه دوم عوامل غیرفیزیکی تولید که ریشه در مدیریت و اقتصاد کشاورزی دارند. با توجه به اهمیت و ضرورت مدیریت و اقتصاد کشاورزی، این عامل به عنوان شرط کافی تولید تلقی می‌گردد. بنابراین به منظور تولید کشاورزی مطلوب و بهینه، وجود عوامل فیزیکی و غیرفیزیکی تولید در کنار یکدیگر لازم و ملزوم هم می‌باشند

تعریف و هدف

اقتصاد کشاورزی به مجموعه‌ای از علوم و روشها اطلاق می‌شود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد. به بیان دیگر اقتصاد کشاورزی عبارت از کاربرد اصول و نظریه‌های اقتصاد عمومی در فرآیند تولید، مبادله، توزیع و مصرف مواد غذایی و مواد خام اولیه مورد نیاز سایر بخش هاست. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که اقتصاد کشاورزی، روش‌های چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوه‌ها و ابزار کارآمد خود مورد مطالعه قرار می‌دهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوخته‌های علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرح‌های توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقه‌ای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روش‌های تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدل‌های ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا مصرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه می‌نمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز می‌توانند همکاری نمایند.

مقاله كشاورزي در بوته آزمايش براي پيوستن به wto

ادبيات توسعه اقتصادي، بخش كشاورزي را در مراحل اوليه توسعه، تامين‌كننده سرمايه و نيروي انساني براي شكل‌گيري صنعت مي‌دانند و به صورت طبيعي بخش صنعت پيوندهاي پسين و پيشين با بخش كشاورزي برقرار مي‌كند. يعني كشاورزي در پيوند پيشين با صنعت (Backward Linkage) ماشين‌آلات مورد نياز را دريافت مي‌كند و در پيوند پسين (Forward Linkage) محصولات توليدي خود را به صورت مواداوليه در اختيار صنايع بسته‌بندي، تبديل مواد به محصول و ... قرار مي‌دهد.

هرچه بخش كشاورزي در كشوري گسترده‌تر باشد، رابطه‌هاي فوق بين صنعت و كشاورزي بيشتر مي‌شود و در نتيجه اين دو بخش با يكديگر رشد مي‌كنند و با بهره‌گيري از پتانسيل‌هاي كشور هر دو بخش از رفاهي متعادل برخوردار مي‌شوند. ولي كشور ما به‌رغم آنكه 50 ميليون هكتار زمين قابل كشت دارد و داراي متنوع‌ترين آب‌وهوا براي كشت‌هاي متفاوت در فصول مختلف است، بخش كشاورزي متناسب با صنعت رشد نكرده است. در دهه 1350 شمسي كه درآمدهاي نفت امكان سرمايه‌گذاري گسترده در كشور را فراهم آورد، تحت تاثير نگاه نادرست به پتانسيل‌هاي توسعه در ايران، و البته جاه‌طلبي‌هاي آن دوران صنعت راهي به جز تقويت بخش كشاورزي را در پيش گرفت و به تعبير بانك جهاني، صنايع سنگين، سرمايه‌بر و عموما دولتي در كشور به وجود ‌آمد كه از نظر نويسنده يادداشت هر سه خصيصه با طبيعت جغرافيايي-اقتصادي ايران و پتانسيل‌هاي آن ناسازگار بوده است و در نتيجه پيوند منطقي بين صنعت و كشاورزي در كشور به وجود نيامده است.

در اين وادي، صنايعي در دهه 1350در كشور شكل گرفت كه وابسته به مواداوليه و ماشين‌آلات وارداتي بود، به جاي آنكه بيشتر متكي بر منابع داخلي به خصوص مواداوليه كشاورزي باشد. در مقابل بخش كشاورزي مسوول تامين موادغذايي جامعه به خصوص جامعه شهري آن هم به قيمت ارزان شد.

جدايي دو فرآيند رشد صنعت و كشاورزي در كشور، موجب شد تا كشاورزي رو به فقر رود و صنعت راه رشد خود را در پناه حمايت‌هاي دولت در پيش گيرد. ارزش افزوده صنعت، صنايع بخش دولتي را شكل داد كه عموما حسابرسي شفاف نداشته‌اند (منظور آن‌گونه حسابرسي است كه وضعيت مالي آنان را بدون استفاده از سوبسيدها نشان دهد) و بنابراين با اتكا به حمايت‌هاي مالي و تعرفه‌اي و .... بقاي خود را با ارتزاق از ثروت نفت استمرار بخشيدند.

بخش كشاورزي به عنوان مسوول تامين موادغذايي جمعيت عموما ساكن در شهر، آن هم به قيمت ارزان مجبور گرديد با ارزش افزوده بسيار محدود خو كند و به تدريج سرمايه خود را - سرمايه فيزيكي و نيروي انساني -، مستهلك نمايد و نتيجه اين فرآيند، پس از حدود چهل‌سال، فقر بخش كشاورزي است و روند رو به سرعت تخليه مناطق روستايي را موجب شد.

حمايت دولت از اين دو بخش بسيار متفاوت بوده است. بخش كشاورزي كه به خصوص پس از انقلاب مسوول تامين مواد اساسي غذايي چون گندم نيز بوده است، مجبور شده محصول خود را عموما به كمتر از قيمت‌هاي بين‌المللي در جامعه به فروش رساند. در حالي كه صنعت محصولي همچون خودرو را به بيش از دو برابر قيمت‌هاي بين‌المللي به مردم فروخته است. البته حمايت غيرمنطقي از صنعت موجب ناكارآيي شديد آن بخش نيز گرديده و امكان تحول در آن را محدود كرده است.

فرسايش بادی و وزش گرد وغبار مرسوم ، بر زمين هايی که مورد خاکورزی گندم زمستانه- آيش تابستانه ، در واشنگتن شرقی ايالات متحده ی آمريکا قرار دارند، باروری خاک را کاهش می دهند و می توانند با کيفيت نا مطلوب هوا همکاری کنند.خاکورزی خفاظتی در طول آيش، برای کاهش دادن فرسايش و گرد و غبار شناخته شده است اما خاکورزی سنتی(CT) هنوز بر بيش از 80 درصد زمينهای اين منطقه به کار برده می شود. اين مقاله نتايج اقتصادی يک دوره ی 5 ساله (سالهای زراعی 1995 تا 1999 ) سيستم خاکورزی را که در منطقه ی ليند واشنگنتن پژوهش شده است گزارش می دهد. ميانگين بارش سالانه پايگاه 224 و خاک لومی سيلتی شانو ( سيلتی زبر، مخلوط شده، فوق العاده فعال، مرطوب Xeric Hapolcambids )است. سيستم های خاکورزی هستند: 1- خاکورزی سنتی(CT توضيح در روبرو)-2-حداقل خاکورزی (MT:کشت وعلف کشها)-3- حداقل خاکورزی تاخيری(DMT:علف کشها وکشت تاخيری). محصول دانه ای گندم در ميان اين سالها بين 79/1 تا 20/5 در هکتار برآورد شده است. اما بين محصول دانه ای سيستم های خاکورزی در هر سال يا هنگام تحليل ميان سالها اختلافی وجود ندارد. سيستم خاکورزی ، به طور اقتصادی ، بر اساس برگشتی بازار نسبت به هزينه های کل توليد مشابه بودند، اما DMA از CT براساس برگشتی بازار نسبت به هزينه های متغير ، سود آوری کمتری داشت (البته اين سودآوری کمتر، چندان محسوس نبود).تحليل گران اقتصادی نشان می دهند که هيچ کمک مالی مورد نياز نمی باشد تا توليد کنندگان را برای تغيير از شيوه ی سنتی به شيوه ی آيش با شخم کمتر ترغيب کند، زيرا اين سيستم ها در مجموع سود آور هستند. چون هيچ طعمه و دليل اقتصادی بلند مدت و کوتاه مدتی برای تبديل کردن CT به MT ( که خاک را حفظ می کند) وجود ندارد ، اين يک راه حل پيروزمندانه و موفقيت آميز برای کشاورزان و محيط زيست می باشد.

چکيده   

بیمه محصولات کشاورزی به عنوان یکی از راهکارهای نوین برای مقابله با خطرات فعالیتهای کشاورزی و در نتیجه کاهش نوسانات درآمدی کشاورزان مورد توجه و تاکید قرار گرفته است. در ایران پس از تصویب قانون بیمه محصولات کشاورزی درسال1363، صندوق بیمه محصولات کشاورزی با هدف بیمه انواع محصولات کشاورزی و دامی، به عنوان وسیله ای برای دستیابی به هدفها و سیاست های بخش کشاورزی، در بانک کشاورزی تشکیل و شروع به فعالیت کرده است.

اقتصاد کشاورزی 

بررسی روش های اقتصادی کاهش ضایعات محصولات کشاورزی:

چكيده:

موضوع بحث انگيز روند افزايشي ضايعات مواد غذايي، يكي از چالشهاي جدي اكثر كشورها به ويژه، كشورهاي در حال توسعه است، سياستمداران و انديشمندان مجامع علمي در جهان سوم درصدد برآمده اند براي كاهش ضايعات محصولات كشاورزي در مراحل كاشت، داشت و برداشت و مراحل توزيع و مصرف چاره انديشي كنند. بر همين اساس ضرورت دارد به خط مشي سياست كلان، راهكارهاي عملي و اجرايي جهت جلوگيري از ضايعات از جانب دولت و نيز بالا بردن سطح آگاهي عمومي در كاهش ضايعات اهميت داده شود. در اين مقاله همچنين مسايل مبتلا به مراحل كاشت، داشت و برداشت و نيز مرحله مصرف، تاثير ضايعات در قيمت غذايي كشور، اثر فرسودگي ماشينهاي كشاورزي در افزايش ضايعات، حمايت از كشاورزان در جهت افزايش بهره وري، اصلاح نظام خريد تضميني، بسته بندي، خود كفايي در غلات در افق ده ساله، سهم كشاورزي در عوامل توليد ملي و ارزش توليد در اقتصاد ملي تجزيه و تحليل شده است. در بخش ديگري از مقاله برنامه كنار گذاري كشت محصول (Set aside)، سياستهاي كاهش هزينه مبادله (Transaction cost)، كاهش يارانه بعضي از محصولات غذايي، بكارگيري مناسب خريد تضميني، افزايش كيفيت بسته بندي، كاهش ضايعات از طريق بازاريابي مناسب (كارايي سيستم بازاريابي و ضايعات در سيستم بازاريابي) و نقش مجموعه فعاليت هاي بازاريابي، وظيفه متخصصين بازاريابي و پرهيز از دور باطل توليدات نامناسب، نقش بازاريابي نامناسب و در افزايش ضايعات مورد بحث قرار گرفته است

. با توجه به اهميت استراتژيك بخش كشاورزي در ارزش توليد ناخالص كشور و ارزش صادرات غير نفتي و اشتغال كشور كاهش ضايعات مي تواند علاوه بر افزايش عملكرد محصولات زراعي و باغي، در ايجاد اشتغال، توسعه صادرات غير نفتي و ايجاد امنيت غذايي از اهميت بالايي برخوردار است.

لغات كليدي: كاهش ضايعات، امنيت غذايي، اصلاح نظام خريد تضميني، برنامه كنار گذاري كاهش هزينه مبادله، كيفيت بسته بندي، بازاريابي مناسب

مقدمه:

يكي از سياستهاي جدي دولتها در امر امنيت غذايي، كاهش ضايعات غذايي است و از طرف ديگر سازمان FAO راههايي را براي جلوگيري از ضايعات مواد غذايي به مسئولان كشاورزي و تأمين كنندگان موادغذايي دولتهاي عضو، ارائه داده است.

اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی اقتصاد کشاورزی 

بهره‌وری آب کشاورزی

بَهره‌وَری آب کشاورزی از دیدگاه‌های مختلفی تعریف و بررسی می‌شود. معمول‌ترین این دیدگاه‌ها «بهره‌وری از دیدگاه فیزیكی»، «بهره‌وری از دیدگاه مالی» و «بهره‌وری از دیدگاه اشتغال» می‌باشد. مفهوم هر كدام از این دیدگاه‌ها به قرار زیر است.بهره‌وری از دیدگاه فیزیكی: براساس این دیدگاه، بهره‌وری بیشتر آب کشاورزی به معنای تولید محصول بیشتر به ازای واحد حجم آب است.

بهره‌وری از دیدگاه مالی: براساس این دیدگاه بهره‌وری بیشتر آب کشاورزی به معنای كسب سود بیشتر به ازای واحد حجم آب است.

بهره‌وری از دیدگاه اشتغال: براساس این دیدگاه بهره‌وری بیشتر آب کشاورزی به معنای ایجاد اشتغال بیشتر به ازای واحد حجم آب است.

اقتصاد کشاورزی   

اقتصاد کشاورزی، در جهان امروز یکی از مشکلات اساسی بشر تأمین نیازهای غذایی است، به گونه‌ای که امنیت غذایی به عنوان یکی از اهداف مهم سرلوحه برنامه‌های دولتها قرار گرفته‌است. بدون شک به منظور نیل به امنیت غذایی علاوه بر اتخاذ سیاستهای مطلوب و برخورداری از منابع کافی باید تولید کشاورزی به گونه‌ای باشد که تمامی نیازهای جامعه را برآورده کند. از سوی دیگر تولید کشاورزی خود نیازمند دو گروه عوامل تولیدی می‌باشد. گروه اول، عوامل فیزیکی تولید از قبیل: زمین، بذر، آب، نیروی کار و غیره که وجود آنها از نظر کمی و کیفی شرط لازم تولید است و گروه دوم عوامل غیرفیزیکی تولید که ریشه در مدیریت و اقتصاد کشاورزی دارند. با توجه به اهمیت و ضرورت مدیریت و اقتصاد کشاورزی، این عامل به عنوان شرط کافی تولید تلقی می‌گردد. بنابراین به منظور تولید کشاورزی مطلوب و بهینه، وجود عوامل فیزیکی و غیرفیزیکی تولید در کنار یکدیگر لازم و ملزوم هم می‌باشند.

مهندسی اقتصاد کشاورزی

تعریف و هدف

اقتصاد کشاورزی به مجموعه‌ای از علوم و روشها اطلاق می‌شود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد و این امکان را به کشاورز می‌دهد که با مقدار زمین سایر لوازمی که در اختیار دارد سود بیشتری بدست اورد. به بیان دیگر اقتصاد کشاورزی عبارت از کاربرد اصول و نظریه‌های اقتصاد عمومی در فرآیند تولید، مبادله، توزیع و مصرف مواد غذایی و مواد خام اولیه مورد نیاز سایر بخش هاست. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که اقتصاد کشاورزی، روش‌های چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوه‌ها و ابزار کارآمد خود مورد مطالعه قرار می‌دهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوخته‌های علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرح‌های توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقه‌ای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روش‌های تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدل‌های ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا مصرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه می‌نمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز می‌توانند همکاری نمایند.

گرایش اقتصاد کشاورزی:

مهندسي‌ اقتصاد كشاورزي‌، قوانين‌ كلان‌ اقتصاد را در بخش‌ كشاورزي‌ پياده‌ مي‌كند تا بتوان‌ از امكانات‌ و منابع‌ موجود بهترين‌ استفاده‌ را كرد و بيشترين‌ سود را به‌ دست‌ آورد. به‌ عبارت‌ ديگر در اين‌ علم‌ مسائل‌ اقتصادي‌ در بخش‌ كشاورزي‌ اعمال‌ مي‌شود تا با استفاده‌ از منابع‌ موجود اعم‌ از زمين‌، آب‌، كود، بذر، نيروي‌ انساني‌ و سرمايه‌ حداكثر محصول‌ و حداكثر سود به‌ دست‌ آيد. اين‌ رشته‌ تلاش‌ مي‌كند از يك‌ سو فعاليت‌ كشاورزان‌ و مديران‌ واحدهاي‌ كشاورزي‌ را بهينه‌ كند و از سوي‌ ديگر در بهبود برنامه‌ريزي‌ سياستمداران‌ و مديران‌ دولتي‌ در بخش‌ كشاورزي‌ نقش‌ داشته‌ باشد.درباره تفاوت دو رشته اقتصاد گرايش اقتصاد كشاورزي و مهندسي كشاورزي گرايش اقتصاد كشاورزي بايد گفت كه هر چند دروس اختصاصي هر دو رشته يكي است، اما دانشجويان رشته اقتصاد گرايش اقتصاد كشاورزي پايه رشته تحصيلي‌شان بر علم اقتصاد استوار است و دانشجويان رشته مهندسي اقتصاد كشاورزي پايه دروسشان بر دانش كشاورزي استوار شده است به عبارت ديگر دانشجوي اقتصاد كشاورزي با دانش كشاورزي و عوامل طبیعی از قبیل آب، خاک و هوا آشنایی لازم را ندارد. 

توانايي‌هاي‌ لازم :

دانشجويي‌ كه‌ به‌ كشاورزي‌ علاقه‌ دارد و از كار و فعاليت‌ در مزارع‌ و دامداري‌ها لذت‌ مي‌برد، مي‌تواند در اين‌ رشته‌ پيشرفت‌ كند چون‌ يك‌ فارغ‌التحصيل‌ مهندسي‌ اقتصاد كشاورزي‌ نمي‌تواند از محيط‌هاي‌ روستايي‌ و قطب‌هاي‌ توليد كشاورزي‌ فاصله‌ بگيرد و در پشت‌ ميز، محاسبات‌ اقتصادي‌ خود را انجام‌ دهد. همچنين دانشجوي اين رشته بايد در درس رياضي توانمند باشد تا بتواند به خوبي محاسبه كرده و اطلاعات به دست آمده را تجزيه و تحليل كند.

فعالیت در بخش کشاورزی به علت اتکای زیاد به طبیعت و وابستگی آن به عوامل و شرایط جوی و محیطی، فعالیتی همراه با ریسک محسوب می شود  و تولید کنندگان این بخش همواره با خسارات ناشی از بروز حوادث قهری و بلایای طبیعی روبه رویند و زندگی اقتصادی آنها در معرض خطرات جدی قرار دارد، به طوری که این امر موجب می شود کشاورزان و دامداران همواره نگران بازپرداخت هزینه های مختلف تولید و حتی هزینه های ضروری زندگی و معاش خود باشند. از این رو بقا و دوام فعالیت های تولیدی در این بخش نیازمند حمایت های جدی از تولیدکنندگان و سرمایه گذاران این بخش است. در بین سیاست های مختلف حمایتی بیمه محصولات کشاورزی، به عنوان راه حل مفید و مناسب جهت مقابله با این خطرات همواره مورد توجه و تاکید بوده است. بیمه محصولات کشاورزی به کشاورزان کمک می کند تا به منظور کاهش ریسک، بهترین برنامه های مدیریتی و استراتژی های پایدار را به کار ببرند. به عقیده بکر(1990) بیمه محصولات کشاورزی نوعی تکنولوژی است که در بدو ورود به جامعه روستایی ممکن است با موانع مختلفی روبرو شود. بارنت و همکاران (1990) معتقدند که نرخ بازده انتظاری بیمه مهمترین عامل تعیین تقاضای بیمه محصولات کشاورزی است.

اهمیت بیمه محصولات کشاورزی دراقتصاد کشاورزی و اقتصاد ملی

جایگاه بیمه محصولات کشاورزی و دامی دراقتصاد کشاورزی و اقتصاد ملی از جهات زیر دارای اهمیت است:

- ایجاد امنیت تولید و سرمایه گذاری در بخش کشاورزی.

- بالا بردن توان محاسباتی و برنامه ریزی برای کشاورزان در جهت جلوگیری از نوسانات درآمدی و اعمال مدیریت ریسک.

- تفکیک مدیریت های صحیح و نا صحیح از طریق اعلام حق بیمه ها و غرامات تفکیک شده.

- نظارت مستمر کارشناسان بیمه بر نحوه تولید و تشویق کشاورزان و دامداران برای استفاده از شیوه های صحیح مدیریتی و رعایت موازین و مقررات فنی و بهداشتی.

- کاهش و قطع کمک های مستقیم و بلاعوض مالی دولت به کشاورزان درهنگام بروز خسارات غیر مترقبه.

- کنترل آفات و بیماریها بخصوص در بخش بیمه دام، طیور و آبزیان از طریق اطلاع بموقع از بیماریهای شایع و حذف تدریجی بیماریهای مسری دام همچون سل و بروسلوز، تب برفکی، آنفلوآنزا و ....

- حذف محصولات غیر اقتصادی از چرخه تولید و جایگزینی آن با محصولات اقتصادی تر و کمک به بهره وری در بخش اقتصاد کشاورزی.

- کمک به تولید محصولات استراتژیک از طریق تغییرات اعمال شده در یارانه های دولت به حق           بیمه ها .

- نقش بیمه به عنوان رهیافتی جهت از بین بردن آسیب پذیری روستاییان که یکی از ابعاد محرومیت جامعه روستایی است. و نقش آن در توسعه پایدار روستایی به جهت تاثیری که می تواند به عنوان یک ورودی مطلوب در سیستم افتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه روستایی داشته و منجر به شکل گیری بازخوردهای مثبت و خروجیهای مطلوب سیستم گردد

- تامین امنیت سرمایه گذاری خصوصی در بخش کشاورزی، چرا که افزایش میزان ریسک و خطر پذیری موجب کاهش سرمایه گذاری می شود و مخاطرات سرمایه گذاری از مهمترین موانع رشد آن شناخته می شود

- و سرانجام تشکیل یک نهاد متمرکز و دقیق به منظور ثبت، تجزیه و تحلیل و ارزیابی طیف وسیعی از خطرات و حوادث زیانبار در بخش کشاورزی که خود راه را برای سیاستگذاری های راهبردی در  جهت کاهش خسارات در حد ملی  و منطقه ای هموار خواهد کرد

عوامل موثر بر پذیرش بیمه محصولات کشاورزی

در مطالعه ای که اسمیت و باکوت (1996) درمورد بررسی تقاضای بیمه محصولات کشاورزی از سوی گندمکاران مونتانا انجام دادند، به این نتیجه دست یافتند که متغیرهایی از قبیل میزان تحصیلات کشاورزان، سابقه مواجهه با خطر، میزان بدهی به موسسات اعتباری و بانکها، نوسانات میزان محصول تولیدی و نیز نرخ حق بیمه در مشارکت کشاورزان در طرح بیمه گندم موثر است.

در تحقیق ویلیامز و همکاران (1993) نیز مشخص شد با تغییر میزان حق بیمه می توان بهره بردارانی با درجه ریسک گریزی متفاوت را به پذیرش بیمه محصولات کشاورزی متمایل کرد.

در بررسی که گودین (1993)  درباره عوامل موثربر تقاضا برای بیمه محصول ذرت در ایالت آیوای آمریکا انجام داد به این نتیجه دست یافت که مالکان مزارع بزرگتر تمایل بیشتری به بیمه محصولات کشاورزی دارند و ارزش زمین و مدیریت های اجاره ای و مالکیت موقت زمین اثر مثبتی بر تقاضای بیمه ذرت دارد و موجب افزایش تمایل کشاورزان تولید کننده ذرت به پذیرش بیمه می شود.

 در تحقیقی که واندور و یانگ (2001)  درباره تاثیرات برنامه بیمه محصولات کشاورزی دولت فدرال بر وسعت زمین های گندم انجام دادند، به این نتیجه دست یافتند که یارانه های بیمه محصولات کشاورزی در تصمیم گیری های کشت  تاثیر دارد، که این هم به بر تولیدات کشاورزی و قیمت های آنها تاثیر می گذارد.

در تحقيقی که ترکمانی و قربانی (1378) درمورد عوامل موثر بر تقاضای بیمه محصولات کشاورزی در شهرستان ساری انجام دادند، مشخص شد که اندازه مزرعه و پاره وقت بودن بهره بردار روی تقاضای بیمه تاثیر منفی دارد.

در مطالعه ای که قربانی و همکاران (1379) در زمینه عوامل موثر بر پذیرش بیمه محصولات کشاورزی انجام دادند، به این نتیجه دست یافتند که افزایش سطوح بیمه و بررسی عوامل موثر بر تقاضای آن برای سیاست گذاران می تواند نقش مهمی در شناخت ضعف و قوت این فرایند داشته باشد.

در تحقیقی که نیکوئی و ترکمانی (1379) در زمینه عوامل موثر بر تقاضای بیمه محصولات زراعی در استان فارس انجام دادند، مشخص شد که میزان تولید گندم در سال ما قبل، مالکیت زمین، سطح سواد و سن، ریسک گرایی، سرمایه کشاورز و سابقه خطر داشتن مزرعه بر تقاضای بیمه گندم تاثیرمثبت و عواملی از قبیل تعداد قطعات زمین، ارزش زمین، آیش گذاشتن زمین بر تقاضای بیمه تاثیر منفی دارند.

مفهوم بيمه کشاورزي:

بيمه محصولات کشاورزي در تئوري يک مکانيزم مشارکت در پذيرش ريسک است .اما عمل يک ابزار هزينه بر جهت انتقال ريسک از کشاورزان و توليد کنند گان به بيمه گران دولتي يا خصوصي مي باشد . بيمه کشاورزان نوعي بيمه است که به موجب آن محصولات کشاورزي در مقابل مخاطرات جوي مانند تگرگ ، طوفان، سيل، صاعقه، يخبندان و گرمازدگي و بيماري هاي نباتي و حوادثي مانند آتش سوزي مورد پوشش قرار مي گيرند و خسارت مالي وارد به کشاورز بيمه گذار در دوره کاشت ، داشت و برداشت تا ميزان مورد تعهد بيمه گر جبران مي شود

بيمه محصولات کشاورزي در مفهوم وسيعتر نوعي تامين پوشش حمايتي براي انواع محصولات زراعي و باغي، دامي، زنبور عسل، کرم ابريشم، آبزيان پرورشي، طرحهاي جنگلداري، مرتع داري و آبخيز داري در مقا بل خسارتهاي ناشي از سوانح طبيعي و حوادث قهري نظير تگرگ ، طوفان ، خشکسالي، زلزله، سيل، سرمازدگي، يخبندان، آتش سوزي، صاعقه، آفات و امراض نباتي عمومي و قرنطينه اي و امراض حيواني و قرنطينه اي مي باشد که به موجب عقد قرارداد و بيمه گذار با شرکت يا سازمان بيمه گر.در صورت بروز حوادث و وارد آمدن خسارت ، بيمه گر موظف به جبران خسارت مالي بيمه گذار تا ميزان مورد قرارداد و براي خطر قيد شده و مندرج در قرارداد بيمه مي باشد

نقش بيمه محصولات کشاورزي در توسعه کشاورزي

از آنجا که در ايران با رشد سريع جمعيت ، تقاضا براي مواد غذايي افزايش يافته است . سرمايه گذاري جديد در بخش کشاورزي و افزايش سطح زير کشت مناطق در معرض خطرات طبيعي، در حال گسترش است. در مسير سرمايه گذاري هاي جديد ، خطراتي وجود دارند که هر سرمايه گذار را با تهديد مواجه مي کند. از سوي ديگر طبيعت نيز به کساني که مناطق در معرض خطرات طبيعي را زير کشت مي برند مخاطراتي سهمگين تحميل مي کند که قابل پيش بيني و کنترل نيستند. بنابراين براي اينکه کشاورزان با اطمينان خاطر نسبت به تقليل و بکارگيري شيوه هاي جديد توليد و همچنين گسترش سطح زير کشت اقدام کننده بيمه محصولات کشاورزي مورد توجه قرار مي گيرد. از آنجا که فعاليت کشاورزي اتکاء به طبيعت  دارد ، بنابراين با خطرات بي شمار طبيعت  نيز روبروست. طوفان تند، باد، سيل، يخبندان تگرگ و... نمونه ها يي از خطرات طبيعي کشاورزي هستند

بيمه محصولات کشاورزي براي از بين بردن خطرات نقشي ندارد. بلکه به منظور سر شکن کردن خطر در طول زمانهاي مختلف بکارگرفته مي شود . سر شکن کردن خطر در طول زمان به اين شکل صورت مي گيرد که کشاورز با پرداخت حق بيمه، زيان ناشي از وقوع خطر را در طول زمان تقسيم مي کند. به اين دليل حق بيمه را قيمت تامين و ايجاد امنيت براي کشاورزي نيز ناميده اند. اولين اثر مثبتي که در توسعه کشاورزي، نقش آن بروي کشاورزان ريسک گريز است. يک کشاورز ريسک گريز در صورتي که ، پوشش هاي بيمه اي مورد حفاظت قرار بگيرد و مانند آن است که در فعاليتي بدون ريسک به فعاليت  مي پردازد. شرکت فعاليتهاي  همراه با ريسک تنها همراه با افزايش ريسک پذيري کشاورزان و تشويق آنان به پوشش هاي بيمه اي امکانپذير مي باشد.

نقش ديگر بيمه محصولات کشاورزي در افزايش سرمايه گذاري در بخش کشاورزي است، بايد توجه داشت که هزينه هاي اقتصادي ريسک محدود به خسارت غير منتظره ناشي از آن نيست. وجود ريسک بوجود آمدن فضاي عدم اطمينان  ميشود و اين براي تاثير گذاري بر قيمت هاي سايه اي، هزينه هاي نامرئي اضافي را بر کل اقتصاد، بطور اعم  و بر بخش کشاورزي به طور اخص تحميل مي کند. ريسک و به تبع آن عدم اطمينان با بالا بردن  نا اطميناني و در نتيجه کاهش نرخ بهره وري انتظاري موجب پايين آمدن بهره وري نهايي سرمايه گذشته و بر تخصيص سرمايه ها بين فعاليتهاي مختلف اثر مي گذارد . به عبارت ديگر عامل ريسک موجب نا کارايي در تخصيص بهينه سرمايه هاي موجود به سرمايه گذاري هاي کشاورزي و کند شدن روند توسعه سرمايه گذاري هاي جديد مي شود .

بيمه محصولات کشاورزي علاوه بر آنچه که عنوان شد در موارد ذيل نيز تاثير داشته است :

1-                  تامين نيروي انساني براي بخش کشاورزي

2-                 ثبت درآمد کشاورزان که به نوبه خود به تثبيت اقتصادي کمک مي کند .

3-               گسترش تکنولوژي جديد در بخش کشاورزی                                           

صندوق بیمه محصولات کشاورزی

به منظور حمایت و مشارکت کشاورزان در جبران زیان های ناشی از خطرات تهدید کننده و سوانح طبیعی و حوادث قهری، به عنوان وسیله ای برای نیل به هدفها و سیاست های خودکفایی در تولیدات کشاورزی، در نیمه سال 1363 صندوق بیمه محصولات کشاورزی با استقلال مالی و شخصیت حقوقی طبق مقررات شرکت های دولتی با سرمایه اولیه يک میلیارد ریال در بانک کشاورزی تاسیس شد بر پایه اساسنامه صندوق بیمه محصولات کشاورزی، مدیرعامل بانک کشاورزی، مدیرعامل صندوق بیمه می باشد و مجمع عمومی آن شامل وزرای جهاد کشاورزی، اقتصاد و دارایی، بازرگانی و رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی است

فعالیت های برنامه ریزی، فنی و اجرایی صندوق بیمه در پنج فصل زیر تفسیم می شود:

فصل اول: تحقیقات و برنامه ریزی و بررسی های اقتصادی

فصل دوم: آموزش و توسعه بیمه

فصل سوم: بیمه زراعت و باغبانی

فصل چهارم: بیمه دام، طیور و آبزیان

فصل پنجم: بیمه جنگل و مرتع و آبخیزداری

هم اکنون وظایف صندوق بیمه محصولات کشاورزی به وسیله شعبه های بانک کشاورزی در سراسر کشور اجرا می شود

اهداف و وظایف صندوق بیمه

وظایف صندوق بیمه، تامین پوشش حمایتی برای انواع محصولات کشاورزی (زراعی و باغی)، دام، طیور، زنبورعسل، کرم ابریشم، آبزیان پرورشی، طرح های جنگل کاری، مرتع داری و آبخیزداری در مقابل خسارت های ناشی از سوانح طبیعی و حوادث قهری نظیر تگرگ ، طوفان، خشکسالی، زلزله، سیل، سرمازدگی و یخبندان، آتش سوزی، صاعقه، آفات و امراض نباتی عمومی و قرنطینه ای و امراض واگیر حیوانی عمومی و قرنطینه ای به عنوان وسیله ای برای نیل به اهداف و سیاست های بخش کشاورزی می باشد

حوزه عملکرد صندوق بیمه محصولات کشاورزی

حوزه فعالیت بیمه بخش کشاورزی را می توان در قالب سه زیر بخش، شامل موارد زیر بررسی کرد

الف- بیمه زراعت و باغبانی

اداره بیمه زراعت و باغبانی که نخستین تشکیلات اجرایی عملیاتی بیمه ای در صندوق بیمه محسوب می شود، فعالیت خود را از سال 1363 با بیمه کردن دو زراعت چغندرقند و پنبه در استان های خراسان و مازندران آغاز کرده و رفته رفته به سایر استانها گسترش داده است. در حال حاضر این اداره فعالیت های اجرایی بیمه 12 محصول زراعی شامل گندم آبی،گندم دیم، چغندر قند، پنبه، برنج، سویا، سیب زمینی، ذرت دانه ای، پیاز، آفتابگردان، جو آبی  و چغندر بذری را انجام می دهد. اداره بیمه زراعت و باغبانی فعالیت های مطالعاتی خود را در زمینه بیمه باغها از سال 1373 آغاز کرده و موظف شد که محصولات اساسی باغی از قبیل خرما، سیب، مرکبات، انگور،پسته، چای و انار را تحت پوشش حمایتی خود قرار دهد.

ب- بیمه دام، طیورو آبزیان

فعالیت های اجرایی بیمه انواع دام از سال 1372 با اجرای طرح بیمه گاو و گوسفند شروع شد و در حال حاضرموارد بیمه ای صنعتی (گاو- گوساله)، گوسفند، بز، زنبورعسل، گاومیش، اسب اصیل (نژادهای ترکمن، کرد و عرب)، آبزیان پرورشی (ماهیان گرم آبی، ماهیان سرد آبی و میگو) و انواع طیور را تحت پوشش خدمات حمایتی خود قرار داده است.

ج- بیمه جنگل، مرتع و آبخیزداری

اداره بیمه جنگل و مرتع فعالیت های مطالعاتی خود را در این بخش از سال 1374 آغاز کرده است. در حال حاضر مراتع کل کشور و همچنین جنگل کاری دراستان های گیلان، مازندران و گلستان تحت پوشش خدمات حمایتی صندوق بیمه محصولات کشاورزی قرار دارد. همچنین سرمایه گذاری های مردمی در بخش زیست شناسی آبخیزداری از سال 1378 تحت پوشش حمایتی بیمه قرار گرفته است.

عملیات اجرایی صندوق بیمه

عملیات اجرایی واحدهای بیمه مستقر در شعبه های بانک کشاورزی به دو قسمت " عملیات انعقاد قرارداد بیمه" و عملیات ارزیابی خسارت و پرداخت غرامت" تقسیم می شود.

الف- عملیات انعقاد قرارداد بیمه

بعد از ارسال آیین نامه، دستورالعمل اجرایی، تعرفه و حق بیمه ها از طرف ستاد صندوق بیمه به شعب بانک کشاورزی در استان ها، این شعبه ها در سراسر کشور در جریان امور مربوط به عملیات اجرایی بیمه انواع محصولات کشاورزی و دامی قرار می گیرند. شعبه های بانک کشاورزی با آغاز فصل انعقاد قرارداد بیمه، اقدام به تنظیم فرم های مربوطه و حضور بیمه گذاران می نماید. به این ترتیب، محصولات کشاورزی در مقابل عوامل خسارت زای قهری و طبیعی بیمه می شوند.

در مورد زراعت هایی که تحت نظارت یک سازمان متولی قرار دارند، مانند پنبه، سویا، چغندرقند و ...صندوق بیمه از همکاری این سازمان ها برای تشویق کشاورزان و نیز انعقاد قرارداد بیمه استفاده می کند. در این گونه موارد، کارشناس صندوق بیمه از سوی شعب بانک کشاورزی منطقه برای انعقاد قراردادها به محل سازمان های مربوطه مراجعه می کند. ممکن است سازمانهای مزبور بطور مستقیم نمایندگی صندوق بیمه را برعهده داشته باشند و خود اقدام به عقد قرارداد ها به بیمه گذاران کنند. در این صورت مبلغی را به عنوان کارمزد از صنوق بیمه دریافت می کنند.

در مورد بیمه دام، طیور و آبزیان باید یادآورشد که پس از بازدید گروه کارشناسی (شامل کارشناس و دامپزشک صندوق بیمه) از موارد بیمه ای مورد عمل و کنترل سلامتی و بهداشت آن معاینه رایگان دام و نصب پلاک گوش برای گوسفندان، اقدام به تنظیم قرارداد می کنند و پس از دریافت حق بیمه، مورد بیمه تحت یک سال تحت پوشش صندوق بیمه قرار می گیرد.

در مورد بیمه جنگل کاری و مرتعداری و آبخیزداری، بازدید اولیه توسط کارشناسان اداره منابع طبیعی ناظر بر طرح های اجرایی و صندوق بیمه محصولات کشاورزی برای تعیین حق بیمه و انعقاد قرارداد برای مدت حداکثر یک سال شمسی صورت می گیرد.

ب- عملیات ارزیابی خسارت و پرداخت غرامت

مرحله ارزیابی خسارات که در واقع نقش اصلی سیستم عملیاتی بیمه به حساب می آید، توسط کارشناسان هماهنگ کننده بیمه استان (مستقردرمدیریت شعب بانک کشاورزی)، شرکت های خصوصی  و کارشناسان بیمه (مستقر درشعب بانک کشاورزی) اجرا می شود. کارشناسان بیمه پس ازاطلاع از وقوع خسارت ( که بیمه گذاران طی مهلت مقرر در بیمه نامه به شعب بانک اعلام می نمایند) با رعایت مفاد مندرج  در آیین نامه ها و دستورالعمل های اجرایی، در محل حادثه حاضر می شوند. پس از بازدید موارد خسارت دیده، ارزیابی های لازم را انجام می دهند و پس از تایید خسارت و پرداخت غرامت متعلقه بیمه گذاران گزارش فنی خود را به ستاد صندوق بیمه ارسال می کنند. در هنگام بروز حوادث عمده ای مانند جاری شدن سیل و ... کارشناسان بیمه استان در انجام بازدیدها و ارزیابی خسارت شرکت می نمایند تا این مرحله را با دقت بیشتری انجام دهند.

در برخی موارد با توجه به نوع و میزان خسارت وارده، کارشناسان بیمه از نظر فنی، کارشناسان و محققان دیگر سازمان ها و مراکز کشاورزی و دامی و منابع طبیعی کشور استفاده می کنند تا در زمینه انجام وظایف خود از دقت و تلاش بیشتری استفاده کرده باشند.

پرداخت غرامت، آخرین مرحله عملیاتی بیمه ای در یک دوره زراعی به حساب می آید. کارشناسان بیمه بر اساس محاسبات انجام شده که در گزارش های ارزیابی خسارت متلعق شده است، غرامت مربوط به خسارت دیدگان را محاسبه و به صورت نقدی و یا از راه واریز وجه به حساب های  پس انداز بیمه گذاران پرداخت می کنند.

نتیجه گیری و پیشنهاد

بقا و دوام فعالیت های تولیدی در بخش کشاورزی نیازمند حمایت های جدی از تولیدکنندگان و سرمایه گذاران این بخش است. در بین سیاست های مختلف حمایتی بیمه محصولات کشاورزی، به عنوان راه حل مفید و مناسب جهت مقابله با این خطرات همواره مورد توجه و تاکید بوده است. لذا در این بخش پیشنهاداتی چند در خصوص بیمه محصولات کشاورزی ارائه می شود:

1- افزایش دانش و آگاهی کشاورزان و بهره برداران از اهمیت بیمه محصولات کشاورزی در توسعه اقتصادی و توسعه ملی

2- گسترش و تعمیم بیمه کشاورزی به کلیه محصولات تولیدی دربخش کشاورزی که واجد ارزش کالایی باشند و با هدف بازرگانی تولید می شوند.

3- بیمه کردن محصولات کشاورزی و دامی در بدون هیچ گونه محدودیتی از لحاظ عوامل خطر.

4- همکاری و همیاری کلیه مراجع فرهنگی کشور در زمینه بسط و توسعه فرهنگی بیمه کشاورزی در بین جوامع روستایی ایران

5- انجام مطالعات تحقیقاتی در زمینه بررسی عوامل موثر بر پذیرش بیمه از سوی بهره برداران و تولیدکنندگان بخش کشاورزی.

توانمندي و ويژگي هاي لازم براي موفقيت در مهندسي اقتصاد كشاورزي

رشته مهندسي اقتصاد كشاورزي نيز مثل دو رشته مهندسي كشاورزي-آبياري و مهندسي ماشين هاي كشاورزي تنها از بين داوطلبان گروه آزمايشي علوم رياضي و فني دانشجو مي پذيرد. چرا كه دانشجو اين رشته بايد بتواند به خوبي محاسبه كرده و اطلاعات به دست آمده را تجزيه و تحليل كند.يعني بعد از اينكه اطلاعات فني مورد نياز خود را از متخصصان كشاورزي در بخش هاي مختلف اعم از آبياري،زراعت،خاك شناسي،علوم داميو ساير متخصصان دريافت كرد،يك برنامه ي عملي مناسب در زمينه مقدار نيروي كار دائمي يا فصلي،نوع مماشين الات مصرفي و الگوي بهينه ي تقاضا و مصرف بخش هاي مختلف كشاورزي تعين نمايد و البته چنين كاري نياز به رياضي و آمار قوي و آشنايي با اصول كشاورزي دارد.

همراه با گسترش تئوري اقتصاد ، به خصوص در دهه هاي اخير ، مباحث تئوريك اقتصاد به صورت هاي مختلف مورد طبقه بندي قرار گرفته است . يكي از مهمترين شكلهاي طبقه بندي اين مباحث، تقسيم بندي موضوعي اقتصاد به اقتصاد خرد و اقتصاد كلان است. در تقسيم بندي اقتصاد به خرد و كلان ، اقتصاد خرد محدودهاي از علم اقتصاد است كه در آن به تجزيه و تحليل رفتارهاي اقتصادي انفرادي و مسائل مربوط به پديده هاي اقتصادي غير كلي مي پردازد. در مقابل ، اقتصاد كلان مطالعه ي پديده هاي كلي اقتصاد است.

به طور مثال ، تجزيه و تحليل رفتار انفرادي مصرف كنندگان يك كالا يا خدمت خاص، و يا تجزيه و تحليل تصميم گيري انفرادي توليد كنندگان يك كالا يا خدمت در مورد ميزان توليد و قيمت آن ، در تئوري اقتصاد خرد مورد مطالعه قرار مي گيرد. همچنين تجزيه تحليل سطح اشتغال و ميزان دستمزد نيروي كار در يك بنگاه (يا صنعت) خاص، از موضوعات مورد بحث در اقتصاد خرد است . در مقابل ، تجزيه و تحليل سطح توليد براي براي كل اقتصاد ، يا سطح متوسط دستمزد كارگران شاغل در سطح ملي و يا مطالعه وضعيت سطح قيمت ها در كل اقتصاد در محدوده ي مطالعه ي اقتصاد كلان است.

همان طور که بیان شد ، دانش آموختگان مهندسی اقتصاد کشاورزی پس از پایان تحصیلات و دوره آموزشی خود ،   میتوانند در زمینه های مختلف تولید ، توزیع ومصرف مواد غذایی و مواد خام مورد نیاز سایر بخش ها مسئولیت هایی را بپذیرند که برخی از موارد مهم این مسئولیت ها به شرح زیر است.
1- تهیه وتدوین طرح های کشاورزی وارزیابی اقتصادی آنها .
2- توجیه یک طرح کشاورزی از نظر اقتصادی و یا مقایسه چند طرح.
3- بررسی ومطالعه اقتصادی طرح های عظیم مرتبط با بخش کشاورزی مانند سدها  و.....
4- تهیه الگوی کشت و یا تولیدی برای واحد های کوچک و بزرگ کشاورزی از ابعاد اقتصادی .
5- بررسی هزینه ها ودرآمد های تولیدات کشاورزی.
6- مدل سازی ریاضی برای تعیین ضرایب فنی عوامل تولید ، میزان کارایی آنها و یا تخصیص زمینه منابع تولید .
7- بازار یابی و بازار رسانی محصولات کشاورزی در داخل و خارج از کشور .
8-  همکاری با مهندسان مشاور طرح های کشاورزی منطقه ای و یا ملی در ارتباط با توجیه اقتصادی آنها .
9- ارائه طرح های تحقیقاتی در ارتباط با مسائل مختلف اقتصاد کشاورزی .
   10- آموزش نظریه های علمی اقتصاد کشاورزی.
- موقعیتهای شغلی و محل های کار
مراکز و واحد های  مختلفی در تولید ، تبدیل ، توزیع ومصرف محصولات کشاورزی نقش دارند و به گونه ای با مسائل اقتصاد کشاورزی مرتبط می باشند ؛ بنابراین هر یک از این مراکز و واحد ها به تناسب  ماهیت فعالیت خود ، اقدام به جذب فارغ التحصیلان این رشته برای تامین نیازهای خود می نمایند. برخی از این مراکز به شرح زیر است:
1- وزارت کشاورزی- سازمان ها وادارات کل کشاورزی.
2- سازمان تحقیقات وآموزش و ترویج کشاورزی .
3- وزارت جهاد سازندگی- بخش تحقیقات اقتصادی و اجتماعی .
4- بانکها ، بویژه بانک کشاورزی .
5- شرکتهای مهندسان مشاور در امور کشاورزی .
6- کشت وصنعتهای بزرگ تولید کشاورزی .
7- دانشگاهها ومراکز آموزش عالی .
8- سازمان تعاون روستایی.
9- سازمان اتکا (وزارت دفاع).
10- تعاونی های تولید روستایی.
شایان ذکر است که در مورد اشتغال دانش آموختگان مهندسی اقتصاد کشاورزی باید به این نکته مهم توجه نمود که متاسفانه در دوره های گذشته وتا سالهای اخیر به اقتصاد  کشاورزی چندان اهمیتی داده نشده است و زمینه اشتغال تا چند سال پیش برای این رشته  مناسب نبود اما پس از برنامه پنج ساله دوم خوشبختانه اهمیت وضرورت اقتصاد کشاورزی مورد توجه و اقبال مسئولان و دولتمردان قرار گرفته وروز به روز بر اهمیت آن افزوده می گردد این امر میزان نیاز به مهندسان اقتصاد کشاورزی را به طورچشمگیری افزایش داده است به گونه ای که می توان گفت تقریبا تمامی فارغ التحصیلان این رشته جذب بازار کار شده و مشغول فعالیت می باشند ؛ در  آینده نیز بازار کار بهتری برای این فارغ التحصیلان فراهم خواهد بود.

 مهندسی اقتصاد کشاورزی

 تعریف و هدف

اقتصاد کشاورزی به مجموعه‌ای از علوم و روشها اطلاق می‌شود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد و این امکان را به کشاورز می‌دهد که با مقدار زمین سایر لوازمی که در اختیار دارد سود بیشتری بدست اورد. به بیان دیگر اقتصاد کشاورزی عبارت از کاربرد اصول و نظریه‌های اقتصاد عمومی در فرآیند تولید، مبادله، توزیع و مصرف مواد غذایی و مواد خام اولیه مورد نیاز سایر بخش هاست. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که اقتصاد کشاورزی، روش‌های چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوه‌ها و ابزار کارآمد خود مورد مطالعه قرار می‌دهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوخته‌های علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرح‌های توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقه‌ای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روش‌های تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدل‌های ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا مصرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه می‌نمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز می‌توانند همکاری نمایند.

 اهمیت و جایگاه در جامعه

با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولیدو با توجه به این که کشاورزان در این زمینه اطلای کمی دارند(به خصوص کشاورزان ایران) اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخه‌های علوم کشاورزی از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشته‌های کشاورزی به تدریج مطرح شد و با سیر تکاملی‌اش امروزه به شکل یک دانش منسجم و مدرن در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم و جامعه کشاورزی قرار گرفته‌است. در عرصه فعالیت‌های زراعی، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی، اصول علم اقتصاد را نیز فراگرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات و دانش خود، در زمینه برنامه‌ریزی و تهیه طرح‌های تولیدی محصولات کشاورزی بطور اقتصادی فعالیت کنند، از ضروریات تحول کشاورزی کشور است و این امر، جایگاه و اهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را به خوبی مشخص می‌کند.وبا توجه به این که امروزه یکی از راههای تحت سلطه در اوردن کشورها وابسطه کردن از طریق مواد غذایی است

توانمندي و ويژگي هاي لازم براي موفقيت در مهندسي اقتصاد كشاورزي

رشته مهندسي اقتصاد كشاورزي نيز مثل دو رشته مهندسي كشاورزي-آبياري و مهندسي ماشين هاي كشاورزي تنها از بين داوطلبان گروه آزمايشي علوم رياضي و فني دانشجو مي پذيرد. چرا كه دانشجو اين رشته بايد بتواند به خوبي محاسبه كرده و اطلاعات به دست آمده را تجزيه و تحليل كند.يعني بعد از اينكه اطلاعات فني مورد نياز خود را از متخصصان كشاورزي در بخش هاي مختلف اعم از آبياري،زراعت،خاك شناسي،علوم داميو ساير متخصصان دريافت كرد،يك برنامه ي عملي مناسب در زمينه مقدار نيروي كار دائمي يا فصلي،نوع مماشين الات مصرفي و الگوي بهينه ي تقاضا و مصرف بخش هاي مختلف كشاورزي تعين نمايد و البته چنين كاري نياز به رياضي و آمار قوي و آشنايي با اصول كشاورزي دارد.

دكتر صدرالاشرف در همين زمينه ميگويد:به تجربه ثابت شده است كه داوطلبان گروه رياضي و فيزيك به دليل پايه ي رياضي آنها قوي است ،در اين رشته موفق تر هستند.در ضمن دانشجويي كه به كشاورزي علاقه دارد و از كار و فعاليت در مزارع و دامداري ها لذت مي برند ، ميتوانند در اين رشته پيشرفت كند چون يك فارغ التحصيلمهندسي اقتصاد كشاورزي نمي تواند از محيط هاي روستايي و قطب هاي توليد كشاورزي فاصله رد و در پشت ميز محاسبات اقتصادي خود را انجام دهد.گفتني است در حالي كه رشته مهندسي اقتصاد كشاورزي تنها از بين داوطلبان گروه آزمايشي علوم رياضي و فني دانشجو مي پذيرد ، رشته گرايش اقتصاد كشاورزي تنها از بين دانشجويان علوم تجربي و علوم انساني داوطلبان خود را انتخاب مي كند و داوطلبان گروه آزمايشي علوم رياضي و فني نمي توانند اين گرايش را انتخاب نمايند!

فرصت هاي شغلي موجود براي فارغ التحصيل مهندسي اقتصاد كشاورزي (در مقطع كارشناسي )

هر ساله از طريق رسانه هاي گروهي مطلع مي شويم كه در بعضي از نقاط كشور، در دي ماه يا فروردين سيل مي آيد و در تير ماه و مرداد ماه در همان منطقه خشكسالي مي شود. حوادثي كه آثار و تبعات آن از يك سو به صورت فقر، مهاجرت بي رويه ي روستائيان به شهرها، ناامني ، فساد و ناهنجاري هاي اجتماعي جلوه گر مي شود و از سوي ديگر باعث وابستگي كشور ما به قدرت هاي بزرگ دنيا مي گردد. قدرت هايي كه امروزه محصولات مهم كشاورزي از قبيل گندم و برنج را نه به عنوان كالاي مصرفي بلكه به عنوان ابزارهاي سياسي مي دانند.حال در برابر اين مشكل چه بايد كرد؟ بايد گفت كه اين بر عهده ي رنامه ريزان اقتصاد كشاورزي است كه الگوهاي متداول اقتصادي را با شرايط عيني كشور و با استفاده از تجربيات ديگران و پيش شرط هاي اجتماعي ، سياسي و فرهنگي تعيين و طراحي كرده و ساز و كاري متناسب با شرايط موجود كشور ارائه دهند تا بتوان از بروز حوادث فوق و پيامدهاي منفي آن تا حدودي جلوگيري كرد.

 سالي كه نكوست ازبهارش پيداست.

سال 1386 درحالي سپري گشت كه شاهد زمستاني سخت وطاقت فرسا بوديم، كه دراين ميان ، بعلت عدم دورانديشي درزمينه تامين انرژي ، متحمل خسارات سنگيني ، بويژه دربخش صنعت گرديديم، كه تا مدتها اين اثرات برجاي خواهد ماند.يكي از مهمترين اثرات عدم تامين انرژي مورد نياز كارخانه ها ،( كه مدتي صنايع ودرپي آن اقتصاد كشور را به تعطيلي كشانده بود) عدم پرداخت تمامي حقوق ومزاياي كارگراني است كه دراين كارخانه ها اشتغال داشته وبعلت عدم توليد ويا نداشتن بازار مصرف ، لاجرم قسمتي ازحقوق ومزاياي اين كارگران به سال آينده موكول گرديد.
ولي خوشبختانه،  هواي سرد زمستا ني اندكي بطول نكشيد وبه هواي معتدل تبديل گرديد . مديران صنايع ازاين موقعيت آب وهوائي مناسب درجهت فعاليت مجدد استفاده نمودند تا شايد بتوانند اندكي از زيان وارده بر صنايع را جبران نمايند. اما درس بزرگي كه بايستي از رخداد هاي زمسان سال 1386 گرفت ، اين است كه نقاط ضعف خودرا درمورد تامين انرژي برطرف نموده ، تا درزمستاني ديگر شاهد تعطيلي صنايع واينگونه مشكلات نباشيم.
اما هنگام آغاز سال 1386 درمورد اقتصاد ايران در اين سال ، پيش بيني گرديده بود ، كه اگر چنانچه دولت نسبت به افزايش قيمت كالاها وخدمات ، اقدام نمايد ويا بطريقي دست ازحمايت اقشار آسيب پذير بردارد ، شاهد افزايش تورمي خواهيم گرديد ، كه مهارآن غير ممكن خواهد بود.اما اين پيش بيني زماني صورت گرفت ، كه فقط كارشناسان اقتصادي قادربودند ، وقوع آن را پيش بيني نمايند وديگر افراد قادر به پيش بيني آن نبودند. اما پيش بيني اقتصاد سال 1387 ايران به گونه اي است كه نه تنها صاحبنظران اقتصادي بلكه همه مردم ايران با روند روبه رشد قيمتها ، دريافته اند كه امكان جلوگيري ازرشد سرسام آور تورم ، با اين شيوه ها امكان پذير نبوده واگر چاره اي اصولي براي آن انديشيده نشود ، ميزان افزايش نرخ تورم درسال 1387 بمراتب ازسال 1386 فزوني خواهد گرفت. كه اين افزايش بي رويه قيمت كالاها وخدمات ممكن است منجر به تعطيلي هرچه بيشتر كارخانجات ودرپي آن افزايش بيكاري  وسيع كارگران را به دنبال داشته باشد.با توجه به اينكه افزايش نرخ تورم بيش ازهمه بر اقشار با درآمد ثابت ، تاثير گذار مي باشد ،  اين معضلات اقتصادي مي تواند  پيامد هاي نا خوشايند اجتماعي را منجر گردد، كه مصائب آن دامنگير همه افراد جامعه خواهد گرديد.
بدين ترتيب اگر ميخواهيم شاهد جامعه اي با رونق وشكوفائي اقتصادي باشيم ، بايستي از ظرفيت وتوان همه مردم بويژه صاحبنظران اقتصادي ، درجهت برطرف نمودن ، اين معضلات استفاده نمائيم ، تا شايد بتوان از روند روبه رشد وهرچه سريعتر تورم جلوگيري بعمل آيد .

دردنياي امروز كه نيازها گسترش يافته وبسيار متنوع گرديده است ، هيچ كشوري را نمي توان يافت كه بتواند كليه نيازهايش را اعم از كالا وخدمات ، خودش توليد نمايد ، چرا كه عوامل ومنابع توليد به طور نابرابر درروي كره زمين توزيع گرديده است .
درگذشته دور ، انسانها جهت تامين نيازهايشان بيشتر به خود وخانواده خود متكي بودند وازاين جهت تقريبا" به صورت خودكفا عمل مي كردندولي با گذشت زمان و بوجودآمدن نيازهاي جديد ، امكان تامين آنها ازعهده خودانسان وخانواده او خارج گشته است ، بنابراين انسانها جهت برآوردن نيازهايشان ملزم به ايجاد ارتباط ومعامله با يكديگر شده اند . بدين ترتيب لازم بود كه هرفرد يا خانواده اي ، توليدات مازاد بر مصرف خودرا با كالاها وخدمات افراد يا خانواده هاي ديگر معاوضه نمايد.
با به وجود آمدن كشورها وافزايش نيازها ، ايجاد وارتباط و مبادله كالاها وخدمات ازچارچوب افراد و خانواده ها فراتر رفته وبين كشورها نيز بوجود آمد ، لذا دركنار دادوستدهاي داخلي بين افراد يك كشور ، دادوستدهاي خارجي بين كشورها نيزبرقرار گرديد.
دردنياي امروز كه نيازها گسترش يافته وبسيار متنوع گرديده است ،هيچ كشوري را نمي توان يافت كه بتواند كليه نيازهايش را اعم از كالا وخدمات ، خودش توليد نمايد ، چرا كه عوامل ومنابع توليد به طور نابرابر درروي كره زمين توزيع گرديده است .
درسده هاي اخير افرادي درصدد توجيه تجارت بين افراد وكشورها برآمده وهركدام نظراتي را بيان نموده اند. نظريه هائي كه در تجارت بين الملل گفته شده است را مي توان تعميم نظريه عمومي اقتصاد به مسائل خاصي كه تجارت بين الملل را دربر مي گيرد ، دانست. اين نظريه ها مانند ساير نظريه هاي اقتصادي بيشترين وابستگي را به دوره اي كه درآن شكل گرفته اند ، داشته اند. لذا درقرن هحدهم مركانتاليستها يك نظري داشتند ودرزماني ديگر كلاسيك ها نظرديگري ، كه با نظر مركانتاليستها مغايرت داشت. افرادبسياري نيز پس از كلاسيك ها به تنهائي ويا زيرچتر مكاتب مختلف به ابراز عقيده وارائه نظر درمورد تجارت بين الملل پرداخته اند.
امروزه تجارت بين الملل وبازرگاني خارجي صرف نظر از توجيهي كه براي برآورده كردن نيازهاي حياتي وضروري مردم كشورها داردبه عنوان روشي جهت ادامه رشد وتكامل صنعتي وبه طوركلي توسعه اقتصادي كشورها مطرح مي باشد. اميد وارم كه سال جديد سالي پراز رونق وشكوفائي اقتصادي باشد.(ادامه دارد)
برگرفته از: ماهنامه بررسيهاي بازرگاني