کرفس: ( APIUM GRAVEOLENS)(CELERY)

این گیاه از تیره UMBELIFERAE است بومی مدیترانه و به صورت وحشی در آسیی غربی و شمال اروپا یافت میشود.گیاهی است دوساله و روز بلند است. از نظر گیاهشناسی کرفس:
__ازنظر ساقه:
در سال اول تولید ساقهای نسبتا کوتاه میکند که برگها و دمبرگهای کرفس بر روی محور کوتاه ساقه قرار میگیرد.در سال دوم پس از در یافت سرما تولید ساقه گل دهنده بلندی را میکند که گل آذین در انتهای آن تشکیل میشود.
__از نظر ریشه:
این گیاه دارای ریشه های نسبتا عمیق است و ریشه های جانبی فراوانی را دارد که در جهت آب و املاح کمک میکند.(که این امر نازمندی کرفس را به آبیاری افزایش میدهد.)
__از نظر برگ:
برگ کرفس دارای بریدگی های بسیار زیاد است و نوع برگ در ارقام مختلف متفاوت است.
__از نظر گل:
کرفس دارای گل آذین چتر مرکب است که گلهای سفید رنگ بسیار ریزی بر روی این گل آذین تشکیل میشود.

**ارقام کرفس:(قمری)
1)رقم کرفس برگی: APIUM GRAVELON SECALLINUM
این رقم کرفس دارای برگهای مرکب نسبتا بزرگ و سبز تیره ای رامیکند که از این برگها در تهیه سبزی خشک و انواع سوپ و به عنوان ادویه در کشورهای اروپایی استفاده میشود.
2)کرفس ریشه ای: APIUM GRAVELONES VAR RAPACEUM
ریشه ها سطحی و هیپوکوتیل غده ای شده و به عنوان عضو ذخیره کننده کربوهیدراتها تبدیل میشود از این نوع کرفس در کشورهای آسیای شرقی جهت طبخ غذاهای مختلف استفاده میشود.
3)کرفس دمبرگی: APIUM GRAVELONES VAR.DULCE
که در این نوع کرفس دمبرگها ضخیم و گوشتی شده غنی از کربوهیدرات و ویتامینهای A،C است.این رقم در کشور ایران کشتو کار میشود.

**ارزش غذایی کرفس(کرفس دمبرگی)
کرفی دارای ویتامین A،C بالایی است.این گیاه حاوی روغن های گوگرد دار(اتر و آپریول )است.همچنین خاوی نوعی کربوهیدرات میباشد که ساختمان شیمیایی این کربوهیدرات به خوبی شناخته نشده است.از این گیاه برای برطرف کردن ناراحتیهای گوارشی از قدیم الایام استفاده مینمودند.با توجه به اینکه در نوع برکی مرفس روغن گوگرد دار آپریول بسیار فراوان مشاهده میشود از بخار برگ کرفس در درمان بیماریها و ناراحتیهای پوستی و عصبی استفاده میشود.

**نیازهای آب و هوایی کرفس:
کرفس طالب آب و هوای نسبتا گرم برای رشد و نمو است. خاک مورد نظر بایستی P.H دارای 6.5 -7 بوده وغنی از مواد آلی باشد.کرفس دارای بذر بسیار ریزی است.کوچکترین لذر سبزیجات در نتیجه بایستی در سطح خاک پخش شود.پس برای جوانه زنی نیازمند نور است همچنین دماهای بالای 30 درجه سانتیگراد مانع از جوانه زنی لذر کرفس میشود.
نکته:کرفس هم دارای نور خفتگی و هم دارای گرما خفتگی میباشد.
نکته:کرفس حساسیت بالایی در برابر کمبود عناصر در خاک را دارد که در هنگام داشت و پرورش آن باید به نکات ریز دقت نمود.

**سفید سازی یا BLANCHING:
یکی از عملیات روتین یا متداول در پرورش کرفس عملیات سفید سازی میباشد.در این عملیات قسمت انتهایی دمبرگ کرفس توشط مالچ،گیاخاک یا تخته های طویل پوشانیده میشود.در صورت استفاده از پلاستیکهای دو لایه بایستی از نوع دورنگ آن استفاده نمود که قسمت خارجی سفید رنگ و قسمت درونی تیره و سیاه رنگ باشد.این عمل پوشانیدن باعث عدم تشکیل کلروفیل در قسمت پایینی گیاه میگردد.در نتیجه دمبرگ سفید گردیده و فاقد بافت خشبی میگردد.پس از رسیدن کرفس در مرحله برداشت آن را با یک چاقوی تیزاز انتهای دمبرگ جدا میکند.برای حفظ کیفیت کرفس آ«را در لایه های پلاستیکی غیر قابل نفوذ به هوا و رطوبت بسته بندی میکنند.

دانشمندان بر این عقیدهاند كه كرفس بهترین ماده غذایی برای برطرف كردن عفونت مجاری ادرار و اسید اوریك بالا از طریق ضدعفونی مجاری ادراری است،همچنین وجود روغنهای فرار در كرفس علاوه بر ایجاد عطر خوشایند این گیاه باعث گشاد شدن مجاری كلیه میشوند و دفع اسید اوریك را تسهیل میكند.
تجربه نشان داده است كه كرفس و غذاهای حاوی آن بوی بد دهان را از بین میبرد كه احتمالاً به دلیل تركیب موادی كه در معده تولید میشوند با مواد معطر كرفس است.این گیاه حاوی ویتامین (ث) زیادی است و به همین دلیل مصرف آن به تقویت لثه ها كمك كرده و از بروز بیماری اسكوربوت پیشگیری میكند.مصرف كرفس همچنین به افراد كم خون،توصیه میشود.اسیدهای چرب فرار موجود در این گیاه،محرك اشتهاست.پتاسیم موجود در كرفس علاوه بر تحریك ادرار باعث كاهش فشار خون میشود و به همراه گوگرد موجود در آن بیش از همه برای بیماران مبتلا به نقرس و افرادی كه از دردهای مفصلی و روماتیسم رنج میبرند، توصیه میشود.این گیاه دارای خاصیت ضدمیكروبی است و در بهبود آسم و سرماخوردگیهای ریوی مناسب است. آب كرفس به صورت غرغره برای رفع گلو دردهای خشك به دلیل خاصیت ضدعفونی كننده اش مفید است.همچنین آلودگی میكروبی ضعیف در روده نیز در اثر تریپین از بین میرود.این گیاه حاوی درصد بالایی فیبر است،بنابراین ملین بسیار مناسبی به شمار میآید و مصرف برگ و ساقه های كرفس در مورد كسانی كه از ناراحتی های گوارشی نظیر یبوست رنج میبرند بسیار نافع است.كرفس همچنین ضد نفخ است و تب را پایین میآورد. مصرف آن به خصوص به افراد درگیر با بیماریهای قلب و عروق و بالا بودن چربیهای خون بسیار توصیه میشود،این گیاه از تصلب شرائین جلوگیری میكند.ویتامین B6 و اسید پانتوتنیك موجود در آن به همراه منیزیوم و كلسیم اثر مثبتی در تقویت ماهیچه ها داشته و دارای اثرات شگرف در آرامش روانی است.نقش بسیار موثر دیگر این گیاه،تاثیر آن در كاهش وزن است؛به حدی كه افرادی كه از 1 لیوان عصاره كرفس به همراه لیموترش به شكل هر روزه یا یك روز در میان در زمان استفاده از رژیمهای كاهش وزن،بهره بردهاند،یك تا دو كیلوگرم كاهش وزن علاوه بر میزان عادی داشته اند.در برخی از متون به اثرات مثبت كرفس در تقویت نیروی جنسی مردان اشاره شده است،البته این موضوع تاكنون به اثبات نرسیده است.
این گیاه به دلیل دارا بودن مقدار زیادی آنتی اكسیدان از سوی محققین آمریكایی به عنوان یكی از ده ماده غذایی كه می تواند با سرطان مقابله كند،نام برده شده است.همچنین مصرف آن به شدت به افراد درگیر با سنگ كلیه و سنگ های مجاری ادراری توصیه میشود.
جوشانده این گیاه،گرفتگی صدا را درمان میكند و برای سرمازدگی مفید است.این گیاه حاوی فسفر بوده و در تقویت حافظه و ازدیاد هوش كارآمد است.در نسخ قدیمی به نقش افزایش دهنده شیر مادر،توسط این گیاه اشاره شده است.
تخم كرفس نیز دارای خواص مفید بی شماری است.تخم این گیاه حاوی كلسیم بالاست كه ممكن است نقش مهمی در كاهش فشار خون ایفا كند،این تخم ادرارآور بوده و یكی از بهترین داروها برای پاك كردن اسید اوریك در بدن است؛از این رو برای درمان نقرس و آرتروز و روماتیسم مناسب است.البته دانه كرفس در مواردی موجب سقط جنین می شود و به همین دلیل در دوران بارداری منع مصرف دارد.
خوردن كرفس برای بیماران مبتلا به صرع نیز مضر است زیرا حملات آنها را تحریك میكند.همچنین در افرادی كه به ورم كلیه مبتلا هستند،منع مصرف دارد.
انواع كوهی این گیاه علاوه بر خاصیت ضددرد و التهاب،اثر كاهنده ای بر ترشح اسیدهای معده دارد. دانشمندان دریافته اند كه مصرف گیاه كرفس كوهی ترشح اسید معده را كاهش میدهد و توصیه میكنند كه افرادی كه از ترشح زیاد اسید معده رنج میبرند و به اصطلاح به زخم معده دچار هستند با وجودی كه منع مصرف سبزیجات خام وجود دارد،به مصرف كرفس كوهی بپردازند. در نسخ قدیمی اشاره شده است كه برای ریشه كن كردن روماتیسم باید روزی 1 لیوان آب كرفس خام را تا 21 روز خورد.
همچنین یكی از پزشكان به نام لئونس كارلیه (LEOCE CARLIER) برای درمان سرمازدگی، پاشویه و حمام گرم كرفس را تجویز و توصیه میكند.

منبع : مرکز مقالات کشاورزی