X
تبلیغات
بزرگترین وبلاگ مقاله کشاورزی ایران

بزرگترین وبلاگ مقاله کشاورزی ایران
 
وبلاگ دانشجویان دانشکده کشاورزی سراوان با بیش از 10000مقاله کشاورزی رایگان

اکالیپتوس (مشخصات و خواص آن )

 

گرده افشانی و لقاح :

 

پس از اینکه سرپوش افتاد و پرچم ها راست یا کامل شدند بساک شکفته و گرده های منتشر می شوند و عمل گرده افشانی در طول 24 ساعت کامل می شود . ولی از گونه های حداقل یک قسمتی از گرده ها در بساک های داخلی گل باقی می ماند در این حالت هنگامیکه پرچم های داخلی باز می شوند ممکن است گرده ها بر روی کلاله منتقل شوند که این امر باعث تلقیح مستقیم شود و ممکن است گرده افشانی بدون افتادن سرپوش بوسیله حشرات یا پرندگان انجام شود

 

جوانه :

 

جوانه اوکالیپتوس معمولا یک پایه و لخت یعنی فاقد پوشش فلسی هستند این جوانه ها شاخه های اصلی را تولید می کنند ولی در زیر آنها بافت مریستمی وجود دارد که در صورت از بین رفتن جوانه های لخت ، جوانه های نابجا یا فرعی ایجاد می شوند که شاخه های نابجا را بوجود می آورند 

 

غدد چوبی :

 

بسیاری از گونه های اوکالیپتوس یک تورم زیرزمینی بنام لیگنوتوبر یا غدد چوبی تولید می کنند که جهت تجدید حیات و مخزن مواد غذایی است که منشأ آن از کنار سه جفت اول برگهای نونهال است . وجود غدد چوبی دارای اهمیت زیادی است مثل بعد از آتش سوزی شدید که قسمتهای هوایی درخت از بین رفته است که غدد باعث تسریع در ساختن قسمتهای هوایی می گردد

 

پوست :

 

پوست درخت نقره ای و اسفنجی است  که هر سال به صورت ورقه و قطعه قطعه جدا شده ولی بعد رنگ آن زرد می شود و قسمت یقه دائمی است  پوست در نزدیک قاعده ساقه است و بندرت در بالاتر از آن وجود دارد

 

برگ :

 

برگهای اوکالیپتوس واجد صفات مهمی هستند که در شناسایی گونه های آن بسیار مؤثر است . شکل برگها در مراحل مختلف زندگی درخت تغییر می کند . دو فرم خیلی مشخص آن عبارتست از : فرم جوان ( برگ اولیه ) و فرم بالغ ( برگ کامل ) . اوکالیپتوس ها در طول زندگی خود برگهایی از تیپهای مختلف تولید می کنند که هر تیپ برگ متعلق به یکی از مراحل رشد درخت است . و به این صورت است که بذر وقتی جوانه می زند ابتدا دو برگ لپه ای ایجاد می کند سپس گیاه تازه 5 تا 10 جفت برگهای کرپه تولید می کند که شبیه به برگهای اولیه هستند این برگها از نظر شکل و اندازه خیلی متفاوت می باشند . و از آنها برگهای اولیه بوجود می آیند . برگهای اولیه با برگهای کامل متفاوتند  .

 

گیاه پس از آن وارد مرحله ای می گردد که برگهای آن یکسری مراحل تغییر را که حد واسط بین حالت برگهای اولیه به سرعت جای خود را به برگهای کامل می دهند 

 

برگهای اولیه : یکی از مشخصات اوکالیپتوس وجود برگهای اولیه در روی نهالهای جوان و همچنین در روی بعضی از شاخه های نابجا است که شکل آن با برگهای کامل متفاوت است   . بعد از مرحله کرپه برگهای اولیه تولید می شوند که معمولا تراکم و سطح اتکا بیشتری بر روی شاخه ها نشان می دهند به طوریکه شاخه های حامل این برگها با سایر شاخه ها متفاوت است . برگهای اولیه معمولا متقابل و گاهی متناوب می باشند . برگهای اولیه بدون دمبرگ و مستقیما به شاخه چسبیده اند و این برگها به حالت افقی قرار دارند و ساختمان زیر و روی آنها متفاوت است . ولی برگهای کامل ، آویزان و ساختمان دو سطح مشابه و در دو سطح دارای روزنه هستند .

 

برگهای کامل :

 

برگهای اولیه جای خود را به برگهای کامل می دهند که نشانه رشد درخت است . ولی گاهی بین برگهای اولیه و کامل برگهای حد واسط بوجود می آیند که برگهای این مرحله پهن تر و خشن تر از برگهای اولیه و کامل هستند. برگهای کامل غالبا سبز و دارای دمبرگ می باشند  . این برگها مجزا ، داسی شکل ، دارای دمبرگ کوتاه ، دازای این برگها 25 سانتیمتر و پهنای آن به 5 سانتیمتر می رسد . این برگها بحالت عمودی در جهت خورشید قرار می گیرند . طرز قرار گرفتن آنها در جهت خورشید به نحوی است که دو طرف برگ از نور آفتاب استفاده می کنند این دو نوع برگ از نظر ساختمان داخلی خود نیز با یکدیگر متفاوت هستند  . در هر دو برگ ، رگبرگ میانی دارای کی دسته آوند تحتانی است که بصورت یک قوس یا نیم دایره باز درآمده است و دو دسته آوند فوقانی دارد که کوچکترین بوده و در جهت مخالف دسته های آوند را یک حلقه فیبری در میان گرفته و در پارانشیم رگبرگ ، کیسه های بزرگ شیزوژن وجود دارد . ولی ساختمان پهنک برگ در این دو نوع با یکدیگر تفاوت دارند دربرگهای شاخه های جوان ، اپیدرم صاف و بی کرک است ، استومات فقط در سطح تحتانی وجود دارد ، مزوفیل دوطرفی است ودر دو ردیف سلولهای سنگفرشی دارد و بعلاوه کیسه های مترشحه دیده می شود . اگر برگ را در مقابل نور خورشید قرار دهیم این کیسه ها دیده می شوند و در برگهای شاخه های مسن اپیدرم صاف و بدون کرک است ولی در هر دو طرف داراری روزنه های و گاهی عدسک است . مزوفیل مرکزی یا تخت مرکزی است و در محل برخورد دو اپیدرم سلولهای سنگفرشی قرار دارند در میان دو ردیف سلولهای زیر اپیدرم گاه منحصرا سلولهای دراز و در مرکز کمی پارانشیم حفره دار دیده می شود . در این برگها نیز کیسه های مترشحه وجود دارد 

 

عمر برگ : غالبا گونه های اوکالیپتوس همیشه سبز دارای برگهای پایا هستند و گونه های خزان کننده آنها محدود هستند که در طول تابستان برگهای خود را می ریزند . بهرحال عمر متوسط برگهای درختان همیشه سبز معمولا 18 ماه است ( بدون توجه به عوامل محیطی ) و در بعضی از گونه ها عمر برگ چند ماه و بعضی از گونه ها تا 4 سال هم می رسد که عمر برگ به دو عامل سرعت رشد و توازن بستگی دارد . تشکیل گل و میوه در این گیاه با ریزش برگهای مجاور همراه است تا به قدرت درخت لطمه وارد نشود

 

غدد مترشحه روغن :

 

یکی از مشخصات اوکالیپتوس وجود غددهای مترشحه روغن در جوانه ها ، دمبرگ ، شاخه جوان و در پوست بسیاری از گونه ها دیده می شود که این مواد سبب جلوگیری از کاهش و اتلاف آب درخت می گردد

 

موطن اصلی اوکالیپتوس :

 

قاره استرالیا که در حدود 7 میلیون متر مربع مساحت دارد . موطن اصلی اوکالیپتوس را تشکیل می دهد و بیش از 600 واریته ی آن در جاهای مختلف شناسایی شده است . اوکالیپتوس در 95 % از جنگلهای استرالیا انتشار دارد و حدود 4/3 از کل رستنیهای آن را تشکیل می دهد . و ضمنا در قسمت اعظم مناطق غیر جنگلی این قاره نیز کشت و توسعه یافته است

 

پراکنش جغرافیایی در جهان : اوکالیپتوس در هندوستان ، مراکش ، آفریقا کاشته می شود .

 

انتشار اوکالیپتوس در ایران : درخت اوکالیپتوس که آب و هوای گرم و مرطوب را می پسندد قریب به یک قرن پیش وارد ایران شده و در نواحی شمالی و جنوبی کشت شده است . اوکالیپتوس در شمال ایران بین چالوس و نوشهر کاشته شد ولی در اثر سرمای شدید در دی ماه سال 1340 این گیاه از بین رفت . فقط چند پایه بدون هدف و برحسب تصادف در نقاط مختلف کاشته شده است. مطالعات نشان می دهد که در شمال 2 تا 3 درصد اسانس قابل استخراج است  . در ایران در خوزستان ، فارس ، سراوان وجود دارد .

 

اکولوژی اوکالیپتوس :

 

گونه های مختلف اوکالیپتوس دارای نرمش اکولوژیک شایان توجهی هستند . یک نکته در مورد نرمش اکولوژیک اوکالیپتوس این است که بعضی از گونه ها که ظاهرا در یک محیط تازه حساسیت نشان داده و غالبا کشت آنها با عدم موفقیت روبرو می گردد . ممکن است با کشتهای متوالی با آن محیط سازگار گردند . مثلا گونه ی در مقابل سرما و یخبندان حساس است و چه بسا موجب خشک شدن تنه این درخت می گردد  ولی جستهای تازه این درخت که پس از ، از بین رفتن تنه بوجود می آیند در چند سال اول بارور شده و به بذر می نشینند این بذرها قدرت سازش بیشتری با سرمای محیط دارند بهمین خاطر است که در کشت اوکالیپتوس مبدأ بذر اهمیت و ارزش خاصی دارد  .

 

تعداد زیادی از گونه ها در موطن اصلی خود در حوزه ای محدود انتشار دارد . ولی همین گونه ها در خارج از موطن خویشتن انتشار وسیعی دارند . مثل E . glo   که در استرالیا در ناحیه کم وسعت با آب و هوای خیلی ملایم انتشار دارد . در صورتیکه گونه ی فوق در کشورهایی نظیر برزیل و آراژانتین ، هندوستان ، اسپانیا ، پرتقال ، یونان و مراکش سازگاری خوبی نشان داده اند و صدها هزار هکتار از زمینهای نقاط فوق زیر کشت این گونه قرار گرفته اند . گونه E . cam      از نظر اکولوژیک شهرت بسزایی دارد ، زیرا کمتر کشوری است که از این گونه استفاده نکرده باشد . در مورد نرمش اکولوژیک اوکالیپتوس ها در ایران 3 عامل زیر از سایر عوامل مهمتر هستند :

 

مقاومت در برابر سرما و یخبندان : درخت اوکالیپتوس در برابر سرما مقاومت ندارد و اغلب ارقام آن مدت طولانی در سرمای کمتر از صفر بمانند صدمه می بینند  . به همین جهت سرما عامل محدود کننده ای در کشت اوکالیپتوس به منظور بهره برداری چوب محسوب می شود . و موجب کاهش دامنه انتشار آن در عرضهای شمالی می گردد . با این وجود ، گونه های مهمی که تاکنون مقاومت آنها در برابر سرما تا حدودی مشخص گردیده است وجود دارند . بطور کلی میزان درجه ی حرارتی که یک گونه در برابر آن مقاومت می کنند به شرایط محیط از جمله رطوبت نسبی ، جنس خاک ، شدت باد و... بستگی دارد . مقاومت اوکالیپتوس ها در برابر سرماهای دیررس فوق العاده کم است 

 

مقاومت در برابر خشکی : گونه های اوکالیپتوس در رویشگاه خود در استرالیا در مناطق با 200 میلی متر بارندگی تا بیش از 2000 میلی متر پراکنش دارند ولی اکثر گونه های اوکالیپتوس در برابر تابستانهای خشک طولانی مقاوم هستند . و این بردباری آنها در موطن اصلی آنان است. بنابراین در انتخاب گونه ، می باید از گون هایی استفاده کرد که درمناطق خشک و نیمه خشک نظیر کشورهای مراکش ، الجزایر ، تونس ، مصر ، سودان و اردن کشت می شوند  .

 

مقاومت در برابر شوری خاک : عامل مهم دیگری که در بسیاری از نواحی خشک ایران بازدارنده ای در کشت اوکالیپتوس دارد شوری خاک ، بالا بودن سفره ی آبی شور زیرزمینی در ناحیه بزرگی مانند خوزستان است . گونه های زیادی وجود دارد که به گرمای بیش از 50 درجه سانتیگراد مقاوم هستند ولی تعداد گونه هایی که بتوانند شوری خاک و آب را تحمل کنند بسیار محدود و انگشت شمارند . از گونه های تأیید شده در اهواز می توان گونه E . camadulensis  را نام برد 

 

آزمایشات نشان می دهند که اوکالیپتوسها بتدریج نسبت به شوری یا نمک محلول در آب سازگاری پیدا می کنند بدین نحو که ابتدا مقدار کمی نمک را تحمل می کنند و در مرحله بعد با افزایش نمک تا 12 گرم نمک در لیتر در دسترس قرار گیرد نهالها به کلی از بین می روند . ضمنا هر چه مقدار نمک بیشتر باشد ، ریشه های فرعی زیادتر شده و از مقدار رشد اوکالیپتوس کاسته می شود

 

آفات ، امراض و انگلهای اوکالیپتوس :

 

از ابتدای کشت بذر تا تبدیل آن به نهال و سپس درختان بزرگ ، اوکالیپتوس در معرض عناصر تخریب کننده قرار می گیرد .

 

مهمترین آفات و امراض اوکالیپتوس حشرات انگل هستند که حشرات مضر اوکالیپتوس بشمار می روند که انتشار و فعالیت این حشرات به عوامل زیادی مانند : شرایط فیزیکی محیط ، وجود مواد غذایی ، فیزیولوژی درخت میزبان ، رقابت ، وضع توده گیاهی و... بستگی دارد . بیشتر آفات در حرارت 26 درجه سانتیگراد فعالیت زیادی دارند ، روشنایی ، رطوبت و بارندگی از عوامل مؤثر بر این حشرات می باشند . بارندگی اثر منفی روی حشراتی که دارای زندگی آزاد هستند می گذارد و مانع توسعه آنها می گردد . بالعکس بارندگی به فعالیت حشره ی چوبخوار می افزاید . خشکسالی نیز برای سلامت میزبان مضر بوده و باعث ضعف آن می شود . گونه های اوکالیپتوس مقاومت های مختلفی در برابر این حشرات نشان می دهند . سلامت و وجود روغنهای فرار در برگها یا چوب و پوست ، عامل مهمی در ایجاد مقاومت در برابر حشرات است و این حشرات در نتیجه کمبود غذا و رقابت آنها و بوسیله حشرات شکاری و پارازیت کننده محدود می گردند .

 

حشرات برگخوار : گاهی برخی از این حشرات موجب از بین رفتن برگ آنها می شود مثل Phasmidae و بعضی از حشرات به بعضی از گونه ها حمله کرده که باعث صدمات شدیدی شده است و سمپاشی هم اثر چندانی نداشته است .

 

لارو حشرات دیگر خود را با پیچاندن یا لوله کردن برگها ، حفاظت نموده و به وسیله تارهای ابریشمی آنرا به صورت یک توده در می آورند و سپس در داخل ، از برگ شروع به تغذیه می نمایند .

 

یک گونه که خسارت زیادی زده است حشره ای است که در زیر برگ تخم ریزی می کند و لاروهای حاصل از آن دالانهایی در برگ ایجاد می نمایند .

 

حشراتی که با حمله خود درخت را عاری از برگ می سازند .

 

لارو حشرات در داخل کیسه ابریشمی طوری قرار می گیرند که حرکت آنها از برگی به برگ دیگر میسر است .

 

آفات شاخه و ساقه نهالها :

 

مگس های تولید کننده گال ، که روی شاخه و گلهای اوکالیپتوس تولید گال می نماید که در اثر زیاد شدن گالها شاخه از بین می رود و می شکند .

 

 

 

حشراتی هستند که به ریشه های سطحی حمله نموده و خساراتی وارد می سازد مانند حشراتی از خانواده موریانه که با وارد کردن بخار کاربن بیسولفید میتوان با آنها مبارزه کرد

 

موریانه ها علاوه بر ریشه درختان و چوبهای قطع شده ، به پوست ، چوب برون و چوب درون حمله می نمایند که این موریانه ها یا در خاک هستند یا در داخل چوب بدون ارتباط با زمین یا در زیرزمین می باشند . بعضی از استرها و اسیدهای چرب و الکلهای چرب اشباع شده دارای خواص دفع موریانه می باشند .

 

قارچها ، به نهال های جوان حمله می کند و موجب مرگ آنها می شود . بعضی به صورت زنگ یا سیاهک در روی اندامهای مختلف اوکالیپتوس ظاهر می شوند . تعداد دیگربه چوب درختان حمله می نمایند که یکی از عوامل پوسیدگی چوب این درختان در رطوبت حمله ی قارچها است . بعضی به چوب برون و درون حمله می کنند . و جهت از بین بردن این قارچها از محلول پنتاکلروفنل که جهت حفاظت چوب است استفاده می کنیم و یا روشهای دیگر مانند آغشته کردن چوب با فشار در حرارتهای مختلف نیز اثرات مطلوبی میدهد .

 

 کشت و پرورش اوکالیپتوس :

 

1-  کشت مستقیم : بذر درختان اوکالیپتوس بسیار ریز است و اگر شرایط مساعد بعد از جوانه زدن برای نونهال اوکالیپتوس موجود نباشد ، بزودی پژمرده شده و از بین می رود پس وجود خاک نرم و نسبتا مرطوب ، همراه با نور کافی ، شرایط مساعدی را برای رشد اوکالیپتوس فراهم می کنند  .

 

کارهایی که برای بذرپاشی مستقیم باید انجام شود این است که در مهرماه یا آبان ماه خاک را آماده کرد . و آنرا تا عمق چند سانتیمتر شخم می زنند . و بعد اقدام به گودال کنی و خط کشی محل می کنند به این صورت که به فاصله ی 2 متر پیکه کوبی می کنند و در ماه اسفند گودالهایی به ابعاد 10×20×30 احداث می کنند و ته گودالها را با خاکستر خرده چوب و مقداری خاک پر می کنند به این دلایل : که خاکستر به رشد گیاه کمک می کند و آن دارای مقداری پتاس است و باعث جذب و حفظ رطوبت می گردد و نیز درجه حرارت را کنترل می کند و از نیمه دوم فروردین بذرها را در گودالها می پاشند باید بذرپاشی بعد از باران صورت گیرد بذرها را درون گودالها می گذارند و روی آنها خاک و خاکستر می پاشند مقدار بذر برابر 600 گرم در هکتار است ومدت لازم سبز شدن بذرها معمولا 10 تا 20 روز است . در صورت فراهم بودن عوامل محیطی سبز شدن سریعتر اتفاق می افتد .

 

 

بذرها را تابستان همان سال از شاخه های درخت مادری بدست می آورند به این طریق که شاخه بذر دهنده را قطع کرده و روی پرده کرباسی پهن می کنند بعد از مدتی کپسول باز شده ، بذر خارج می شود

 

۲-  فاصله و تراکم کشت درختان اوکالیپتوس :

 

فاصله کشت و تراکم در مورد اوکالیپتوس به عوامل متعددی بستگی دارد لذا نمی توان یک فرمول را برای فاصله کشت و تراکم در همه جا تعمیم داد . این مسئله به شرایط متعددی مانند 1. خواص مورفولوژیک و بیولوژیک گونه 2. خواص فیزیکی و شیمیایی خاک 3. نوع محصول که بدست می آید و روش که اتخاذ شده بستگی دارد

 

1-  کشت غیر مستقیم :

 

در این مورد تولید و پرورش نونهال مطرح است که در نهالستان ( سیار یا دائمی ) یا در گلدان جیفی انجام می گیرد و در خصوص نهالستان به نکات اساسی مانند انتخاب محل ، مساحت نهالستان ، تسطیح و خیابان کشی ، آبیاری ، بادشکن و سایبان و... مهم می باشند  .

 

محل نهالستان : نهالستان باید دارای خاک تهویه شده باشد و خاک آن شخم خورده باشد و زمین آن زهکشی گردد تأمین آب برای نهالستان بسیار ضروری است

 

 

 

ادامه این مطلب را در روزهای بعد وارد وبلاگ می کنم تا شما عزیزان کمال استفاده را ببرید .

 

 

 

 

منبع:     www.ake.blogfa.com     منبع:     www.ake.blogfa.com     منبع:     www.ake.blogfa.com    


نوشته شده در تاريخ 88/01/30 توسط مهندس محمد اکرم ایرندگانی
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
فال حافظ